ضربه اقتصادی روسیه به ارمنستان؛ تحریم محصولات ارمنی و سرگردانی در مرز

روسیه واردات محصولات کشاورزی و آب معدنی ارمنستان را ممنوع کرد تا پیامد‌های نزدیکی ایروان به غرب نمایان شود.

کد خبر: ۱۴۰۹۵۴۰

شنبه - ۰۹ خرداد ۱۴۰۵ / May 30, 2026

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، نهاد‌های نظارتی روسیه در تازه‌ترین اقدام خود، فروش محموله جدیدی از آب معدنی معروف «جرموک» ارمنستان را در بازار‌های داخلی و پلتفرم‌های فروش آنلاین این کشور ممنوع اعلام کردند.

این بار صحبت از ممنوعیت فروش یک محموله عظیم ۶۴.۵ میلیون بطری است. سازمان حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان روسیه (روس‌پوتربنادزور) در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرده که در ترکیبات این آب معدنی تخلفات و انحرافاتی از استاندارد‌های بهداشتی کشف کرده است.

مقامات این شرکت تولیدکننده ارمنستانی ماه‌هاست که در قبال این تحریم‌ها و محدودیت‌های فزاینده روسیه سکوت کرده و واکنشی نشان نداده‌اند. این در حالی است که از ابتدای سال جاری میلادی نیز فروش ۳۸.۴ میلیون بطری دیگر از این محصول در بازار روسیه متوقف شده بود.

پس از اعمال ممنوعیت بر دومین محموله بزرگ، سازمان بازرسی ایمنی مواد غذایی ارمنستان اقدام به انجام بازرسی‌های دقیق در کارخانه اصلی «جرموک» کرد و پس از بررسی‌ها مدعی شد که هیچ‌گونه تخلفی در شاخص‌های مورد اشاره طرف روسی یافت نشده است.

آنوش هاروتیونیان، سخنگوی این سازمان ارمنستانی در این باره اظهار داشت: «ما از محصولات کارخانه جرموک نمونه‌برداری کردیم. در نتیجه آزمایش‌های دقیق آزمایشگاهی، هیچ‌گونه انحرافی کشف نشد. مقادیر یون‌های هیدروکربنات، سولفات و کلرید کاملاً با هنجار‌های تعیین‌شده در مقررات فنی اتحادیه گمرکی اوراسیا مطابقت داشته است.»

علیرغم اینکه ارمنستان و روسیه هر دو عضو یک اتحادیه اقتصادی واحد (اتحادیه اقتصادی اوراسیا) هستند، تجربه ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که نهاد‌های روسی غالباً نتایج آزمایش‌ها و بررسی‌های ارمنستان را - نه تنها در مورد آب معدنی جرموک، بلکه در مورد سایر کالا‌های صادراتی - نمی‌پذیرند و به طور مستقل دست به آزمایش‌های مجدد و اعمال محدودیت می‌زنند.

سرگردانی کامیون‌داران ارمنی در گذرگاه مرزی لارس

در همین روزها، گروهی از شرکت‌های حمل‌ونقل کالا و رانندگان ترانزیت در گفت‌و‌گو با رسانه‌ها روایت تلخی از وضعیت خود دارند. آنها می‌گویند بیش از صد دستگاه کامیون باری ارمنستان همچنان در مرز روسیه سرگردان و متوقف مانده‌اند.

به گفته این رانندگان، حتی کامیون‌هایی که محموله‌هایشان توسط مسکو رد شده نیز فعلاً نمی‌توانند به ارمنستان بازگردند، چرا که هنوز مدارک و اسناد مربوط به بازگشت کالا را از گمرک روسیه دریافت نکرده‌اند. از سوی دیگر، بازگشت به ارمنستان نیازمند روز‌ها معطلی و تحمیل هزینه‌های گزاف اضافی است.

توجیهات پاشینیان و انتقاد تند فعالان اقتصادی

در بحبوحه این بحران‌های تجاری، نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان که این روز‌ها درگیر کارزار‌های تبلیغاتی در مناطق مختلف کشور است، مکرراً ادعا می‌کند که مسیر راه‌آهن «آخالکالاکی-قارص» اکنون برای شرکت‌های حمل‌ونقل ارمنی در دسترس قرار دارد.

افزون بر این، وی عنوان می‌کند که فعالان اقتصادی می‌توانند کالا‌های خود را از طریق مرز‌های گرجستان و حتی جمهوری آذربایجان به بازار‌های خارجی صادر کنند.

پاشینیان در یکی از سخنرانی‌های خود گفت: «۶ ماه است که امکان صادرات ریلی از ارمنستان فراهم شده است. می‌توان کالا‌ها را از طریق مسیر گرجستان و آذربایجان صادر کرد. اما ما تا این لحظه حتی یک مورد صادرات از این طریق نداشته‌ایم. دلیل آن چیست؟ چون تجارت ما طی ۳۵ سال گذشته به این عادت کرده که صادرات کالا فقط با کامیون و تریلی انجام شود. ظرفیت یک کامیون با ظرفیت یک واگن باری متفاوت است. تجار ما یاد گرفته‌اند که کامیون پر کنند، اما هنوز یاد نگرفته‌اند واگن قطار را پر کنند.»

با این حال، شرکت‌های حمل‌ونقل و ترانزیت در واکنش به این ادعا‌های نخست‌وزیر یادآوری می‌کنند که بازار روسیه، نزدیک‌ترین و در دسترس‌ترین بازار برای ارمنستان است. آنها با لحنی کنایه‌آمیز می‌پرسند: وقتی حتی روسیه پاسخ‌های مثبت بازرسی‌های بهداشت گیاهی (فیتوسانیتاری) ارمنستان را نمی‌پذیرد، آیا کشور‌های دیگر اروپایی قرار است این گواهی‌ها را به راحتی بپذیرند؟

نورایر گئورگیان، از بنیان‌گذاران شرکت «اسپیناکر گروپ» که نزدیک به یک دهه در زمینه حمل‌ونقل بار به مقاصد اتحادیه اروپا و اوراسیا فعالیت دارد، اظهارات پاشینیان را رد می‌کند. وی تاکید می‌کند که میوه‌ها و سبزیجات تازه‌ای که تحت تحریم‌های روسیه قرار گرفته‌اند را نمی‌توان با قطار جابجا کرد و این روش تنها برای کالا‌های فاسدنشدنی کارایی دارد.

گئورگیان تصریح کرد: «انتقال محموله‌های فسادپذیر مانند توت‌فرنگی، میوه و سبزیجات تازه از طریق راه‌آهن تقریباً غیرممکن است. بله، خیلی خوب است که مسیر ریلی باز است، اما برای یک قطار باری، حجم یک یا دو کامیون بسیار ناچیز است. استفاده از قطار تنها برای کالا‌هایی توجیه دارد که با حجم‌های بسیار عظیم از ارمنستان خارج می‌شوند. اگر یک تاجر دو کامیون توت‌فرنگی، نوشیدنی یا کنسرو صادر کند که حدود ۴۰ تن می‌شود، این مقدار برای سیستم ریلی بی‌معنی است. راه‌آهن نیازمند صد‌ها یا هزاران تن بار است تا از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه باشد.»

تشدید محدودیت‌های مسکو در سایه چرخش ایروان به غرب

متخصصان و بازرسان روسی به مدت یک هفته در ارمنستان حضور داشتند و مشغول بررسی چندین مرکز پرورش ماهی و گلخانه‌های داخلی بودند. اما پیش از آنکه آنها به روسیه بازگردند، روز گذشته سازمان نظارت بر کشاورزی روسیه (روس‌سلخوزنادزور) در بیانیه جدیدی اعلام کرد که از تاریخ ۳۰ می، واردات گوجه‌فرنگی تازه، فلفل سبز، خیار، سبزیجات و توت‌فرنگی از ارمنستان به روسیه به طور کامل ممنوع خواهد شد.

سخنگوی سازمان ایمنی مواد غذایی ارمنستان با تایید دریافت این ابلاغیه رسمی گفت: «رئیس این سازمان مذاکرات خود را با طرف روسی آغاز کرده و نتایج آن به زودی منتشر خواهد شد. طی یک هفته آینده متوجه خواهیم شد که مشکل دقیقاً کجاست و بر اساس آن تلاش می‌کنیم تا تنظیمات لازم را انجام دهیم. نتایج بررسی‌های مشترکی که طی ۲۱ تا ۲۷ روز در مزارع کشاورزی و شیلات با همکاران روس انجام شد، هنوز جمع‌بندی نشده است.»

ناظران سیاسی معتقدند که مسکو به شدت از تلاش‌های ارمنستان برای نزدیکی به اتحادیه اروپا ناخرسند است و آغاز این محدودیت‌های اقتصادی هدفمند، دقیقاً پس از برگزاری دو نشست بزرگ نهاد‌های اروپایی در ماه می‌به میزبانی ایروان، شدت گرفته است.

وعده‌های دولت پاشینان و واقعیت‌های تلخ کامیون‌داران

نخست‌وزیر ارمنستان که در برابر اقدامات روسیه واکنش‌های محتاطانه‌ای اتخاذ کرده، در تلاش است تا با وعده بازار‌های جدید، به تجار ارمنی امیدواری دهد.

پاشینیان اخیراً اعلام کرد: «ما به طور همزمان در حال گسترش حضور خود در اتحادیه اوراسیا هستیم. ما قصد داریم صادرات خود را به قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان افزایش دهیم و همچنین حجم صادرات به چین را بالا ببریم؛ اتفاقی که پیش‌تر به دلیل محدودیت‌های ترانزیتی رخ نمی‌داد.»

با این وجود، رانندگان مستقر در گذرگاه مرزی لارس که بیش از ۱۰ روز است در آنجا گرفتار شده‌اند، می‌گویند شنیده‌اند که گئورگ پاپویان، وزیر اقتصاد ارمنستان، از بروکسل برای تسهیل صادرات کالا‌های ارمنی به اروپا درخواست کمک کرده است.