هوشمندسازی درمان سرطان در دانشگاه تهران: نانودارویی برای مهار مؤثر تومور‌ها

پژوهشگران دانشگاه تهران (IBB) موفق شدند با بهره‌گیری از فناوری نانو، کارایی داروی ضدسرطان «بورتزومیب» را به‌طور چشمگیری ارتقا دهند.

کد خبر: ۱۴۱۱۱۱۵

چهارشنبه - ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ / June 03, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، به نقل از دانشگاه تهران، محققان مؤسسه بیوشیمی و بیوفیزیک (IBB) دانشگاه تهران با ارتقای کارایی داروی ضدسرطان «بورتزومیب»، توانستند بدون آسیب به سلول‌های سالم، توانایی نفوذ به بافت‌های تومور را افزایش دهند.

این دستاورد علمی که در شرایط درون‌تنی به اثبات رسیده، می‌تواند با استفاده از شکل نانویی از پروتئین طبیعی «آلبومین»، مسیری نو برای درمان هدفمند سرطان با کمترین عوارض جانبی فراهم نماید.

شیمی‌درمانی به‌رغم جایگاه محوری در مبارزه با سرطان، همواره با چالش بزرگ آسیب به بافت‌های سالم و بروز عوارض جانبی شدید همراه بوده است. در این راستا، محققان دانشگاه تهران در پروژه‌ای پژوهشی، داروی راهبردی «بورتزومیب» را که موجب اختلال در مسیر‌های حیاتی سلول‌های سرطانی می‌شود، در بستری از فناوری نانو بازطراحی کردند تا بر محدودیت‌هایی نظیر مقاومت دارویی و سمیت سلولی غلبه کنند.

فناوری نانو: پیکِ هوشمند برای تحویل دارو

در این تحقیق، داروی بورتزومیب به پروتئین طبیعی «آلبومین» متصل و در ابعاد نانومتری ساخته شد. این نانوحامل هوشمند، که به آلبومین موسوم است، با بهره‌گیری از قابلیت نفوذ به بافت‌های تومور، دارو را به‌صورت آهسته‌رهش در بافت تومور رها می‌کند. این رویکرد نوین باعث می‌شود سلول‌های سالم از ترکش‌های داروی شیمی‌درمانی آسیب کمتری ببینند و اثربخشی درمان افزایش یابد.

نتایج درخشان در مدل‌های آزمایشگاهی

یافته‌های این پژوهش که بر روی مدل حیوانی سرطان سینه انجام شده است، حاکی از موفقیت خیره‌کننده نانوفرمولاسیون جدید است:

مهار رشد تومور: داروی نانویی توانست سرعت رشد تومور‌های سرطانی را به‌طور معناداری کاهش داده و منجر به تشکیل توده‌های بسیار کوچک‌تر در مقایسه با روش‌های معمول شود.

مرگ برنامه‌ریزی شدۀ سلول‌های سرطانی: بررسی‌های بافت‌شناسی نشان داد که این نانودارو با فعال‌سازی ژن‌های مهارکننده تومور (مانند P۵۳ و Bax) و سرکوب ژن‌های حیات‌بخشِ سلول‌های سرطانی (مانند ۲ Bcl-)، تومور را متلاشی می‌کند.

کاهش سمیت: مطالعات توزیع زیستی ثابت کرد که می‌توان با دوز بهینه، اثرات ضدتوموری قوی‌تری ایجاد و همزمان سلامت اندام‌های حیاتی بدن را حفظ نمود.

این موفقیت علمی که حاصل پایان‌نامه آنیتا صارمی‌پور، دانشجوی دکتری رشته بیوشیمی، با راهنمایی و هدایت دکتر سید محسن اصغری، دانشیار گروه بیوشیمی مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران است، امید تازه‌ای را برای بیماران مبتلا به سرطان به ارمغان آورده است.