با کمک رایزنان علمی، زیست‌بوم فناوری کشور به شبکه جهانی متصل می‌شود

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم در نشست مشترک رایزنان علمی، با تبیین نقشه راه جدید این معاونت برای بین‌المللی‌سازی زیست‌بوم نوآوری ایران، رایزنان علمی را بازوان اجرایی کشور در شناسایی منتور‌های تراز اول، انتقال دانش فنی و تسهیل حضور شرکت‌های دانش‌بنیان در زنجیره ارزش جهانی دانست و از طراحی بسته‌های ویژه حمایتی برای جذب هزار استارتاپ ایرانی خارج از کشور خبر داد.

کد خبر: ۱۴۱۱۱۵۸

چهارشنبه - ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ / June 03, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از روابط عمومی سازمان امور دانشجویان؛ دومین نشست مشترک رایزنان علمی کشور به همت معاونت بورس و امور دانشجویان خارج سازمان امور دانشجویان و با حضور حبیبا معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و رئیس سازمان امور دانشجویان، محمدنبی شهیکی معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم و عباس قنبری باغستان معاون بورس و امور دانشجویان خارج، به صورت برخط برگزار شد.

در این نشست، محمدنبی شهیکی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور، گفت: در حال حاضر، ۲۹۵ مرکز رشد واحد‌های فناور، ۲۳ پردیس فناوری در دانشگاه‌های کشور و حدود ۱۰ کانون تحقیق و توسعه صنعتی در پارک‌های علم و فناوری فعالیت می‌کنند و خروجی این شبکه، بیش از ۱۶ هزار واحد فناور است.

وی افزود: بیشترین سهم این واحد‌های فناور مربوط به حوزه اقتصاد دیجیتال با ۲۷ درصد، الکترونیک با ۱۵ درصد، زیست‌فناوری با حدود ۱۰ درصد و ماشین‌آلات و تجهیزات پیشرفته با ۸ درصد است.

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم با بیان اینکه با وجود توسعه کمی زیست‌بوم فناوری، حضور واحد‌های فناور و پارک‌های علم و فناوری ایران در زنجیره ارزش بین‌المللی هنوز پررنگ نیست، تصریح کرد: جریان فناوری در شرایط فعلی نمی‌تواند صرفاً به صورت درون‌زا مسیر توسعه را طی کند و ما نیازمند شکل‌گیری اکوسیستم نوآوری باز و تعامل موثرتر با شبکه‌های بین‌المللی هستیم.

شهیکی با اشاره به برنامه‌های وزارت علوم برای نوسازی ساختار‌های فناوری کشور اظهار داشت: بخش قابل توجهی از ۲۹۵ مرکز رشد موجود در کشور، همچنان بر اساس الگو‌های نسل اول فعالیت می‌کنند و نیازمند بازطراحی و روزآمدسازی هستند. بر همین اساس، الگو‌هایی از مراکز رشد نوین و استاندارد‌های جهانی در دستور کار قرار گرفته و در ۲۰ دانشگاه کشور، برنامه‌ریزی برای ایجاد مراکز رشد نوین آغاز شده است.

وی با اشاره به استفاده از تجربیات بین‌المللی در این حوزه افزود: در حال حاضر، دو منتور بین‌المللی از هند و اسپانیا در این برنامه همکاری دارند و انتظار می‌رود رایزنان علمی کشور نیز در شناسایی و معرفی منتور‌ها و کوچ‌های حرفه‌ای بین‌المللی برای طراحی و استقرار مراکز رشد نوین نقش‌آفرینی کنند.

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم در بخش دیگری از سخنان خود با بیان اینکه زیست‌بوم نوآوری در برخی دانشگاه‌های کشور هنوز به بلوغ مطلوب نرسیده است، گفت: در این راستا، اجرای طرح پایلوت در دانشگاه‌های امیرکبیر، فردوسی مشهد و گیلان آغاز شده و برای این دانشگاه‌ها برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت طراحی شده است.

وی افزود: هدف از اجرای این طرح‌ها، شکل‌گیری الگو‌های الهام‌بخش در اکوسیستم دانشگاهی و تقویت ارتباط دانشگاه‌ها با شبکه‌های نوآوری فعال در سطح بین‌المللی است.

شهیکی همچنین با اشاره به تجربه پیشین شکل‌گیری دفاتر انتقال فناوری (TTO) در دانشگاه‌ها خاطرنشان کرد: مدل‌های گذشته در این حوزه نتوانستند به خروجی‌های موثر و مورد انتظار دست یابند و عملاً به تجربه‌ای ناکام تبدیل شدند. از این رو، برنامه‌ریزی جدیدی برای بازطراحی ساختار دفاتر انتقال فناوری با استفاده از تجربیات موفق برخی کشور‌های منطقه، در دستور کار قرار گرفته است.

وی ابراز امیدواری کرد با همکاری بخش‌های مختلف وزارت علوم، این الگو دست‌کم در ۱۰ دانشگاه کشور پیاده‌سازی و اجرا شود.

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم یکی دیگر از برنامه‌های این معاونت را تربیت ۱۰۰ مدیر آینده و کلیدی زیست‌بوم نوآوری ایران عنوان کرد و گفت: این طرح از حدود ۹ ماه پیش آغاز شده و دوره‌های آموزشی آن به صورت مستمر در حال برگزاری است.

وی افزود: در قالب این برنامه، نخستین گروه از مدیران برای بازدید و آشنایی با تجربه‌های موفق به چین اعزام شده‌اند و در این سفر، از پنج پارک علم و فناوری، مراکز بزرگ نوآوری هوش مصنوعی و دو دانشگاه صنعتی بازدید خواهند کرد. همچنین برای اعزام‌های بعدی به مسکو و اسپانیا نیز برنامه‌ریزی شده است.

شهیکی تأکید کرد: هدف اصلی این برنامه، آشنایی مدیران فعلی و آینده پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد با تحولات جهانی و ارتقای افق مدیریتی آنان در این حوزه است.

وی با اشاره به ضعف حضور ایران در برخی انجمن‌ها و نهاد‌های بین‌المللی حوزه فناوری اظهار داشت: حضور کشور در مجموعه‌هایی مانند انجمن بین‌المللی پارک‌های علم و فناوری و نوآوری (IASP) و انجمن‌های آسیایی مرتبط، همچنان محدود است و باید برای تقویت این حضور برنامه‌ریزی جدی‌تری صورت گیرد.

وی افزود: هدف‌گذاری شده است که تا پایان سال، دست‌کم ۱۰ مجموعه فعال فناوری از ایران در این شبکه‌ها حضور یابند و در ادامه نیز این روند توسعه پیدا کند.

دکتر شهیکی در ادامه سخنان خود از طراحی بسته حمایتی ویژه برای جذب هزار استارتاپ ایرانی خارج از کشور خبر داد و گفت: این بسته با همکاری بخش‌های مختلف وزارت علوم و با هدف بهره‌گیری از ظرفیت ایرانیان متخصص و کارآفرین خارج از کشور تدوین شده است.

به گفته وی، این بسته حمایتی شامل اختصاص فضای تولید، فضا‌های کاری، حمایت‌های مالی، گرنت ویژه و خط اعتباری مشخص از سوی صندوق نوآوری و شکوفایی است تا استارتاپ‌های ایرانی خارج از کشور بتوانند با سهولت بیشتری در کشور فعالیت خود را آغاز یا توسعه دهند.

وی خاطرنشان کرد: تجربه شکل‌گیری برخی از استارتاپ‌های موفق کشور در یک دهه گذشته نشان می‌دهد که حضور و نقش‌آفرینی ایرانیان خارج از کشور می‌تواند تأثیر مهمی در انتقال فناوری و شکل‌گیری جریان‌های نوآورانه در داخل کشور داشته باشد.

معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم همچنین به ضرورت توسعه نظام منتورینگ حرفه‌ای در شبکه فناوری کشور اشاره کرد و گفت: در حال حاضر، حدود ۵۰۰ کارگزار در پارک‌های علم و فناوری و مراکز مرتبط، خدمات حمایتی، منتورینگ و کوچینگ ارائه می‌کنند، اما بخشی از این شبکه نیازمند ارتقا و بهره‌گیری از منتور‌های حرفه‌ای‌تر و توانمندتر است.

وی افزود: در این زمینه، راه‌اندازی سامانه «زیستگاه» با هدف ارائه خدمات یکپارچه در سطح کشور انجام شده و از حضور ایرانیان متخصص خارج از کشور، چه به صورت داوطلبانه و چه در قالب همکاری حرفه‌ای، استقبال می‌شود.

شهیکی تصریح کرد: کشور به‌ویژه در حوزه‌های ساخت ماشین‌آلات و تجهیزات، زیست‌فناوری، محصولات پیشرفته و نیز منتورینگ بازاری و توسعه بازار‌های بین‌المللی نیاز جدی به منتور‌های توانمند دارد و در این زمینه، از معرفی افراد خبره و حتی منتور‌های تراز اول بین‌المللی استقبال خواهد شد.