پایان خام‌فروشی گیاهان دارویی با تدوین سند ملی «حکمرانی طب ایرانی»

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی از تدوین سند جدید «حکمرانی طب ایرانی» و تشکیل شبکه ملی پژوهش و فناوری خبر داد.

کد خبر: ۱۴۱۱۲۷۹

چهارشنبه - ۱۳ خرداد ۱۴۰۵ / June 03, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، حسین رضایی‌زاده، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی، از تدوین «سند ملی حکمرانی طب ایرانی و فرآورده‌های سنتی و طبیعی» و تشکیل «شبکه ملی پژوهش و فناوری طب ایرانی» به عنوان دو برنامه اصلی این ستاد خبر داد.

او با اشاره به تغییر در ساختار مدیریتی این حوزه گفت: برای نخستین‌بار، با رویکرد افزایش همگرایی و هم‌افزایی میان وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و ستاد توسعه گیاهان دارویی و طب سنتی، مدیریت هر دو مجموعه عملاً بر عهده یک نفر قرار گرفته است. هدف از این اقدام، ایجاد حداکثر هماهنگی بین معاونت علمی و وزارت بهداشت است.

رضایی‌زاده مأموریت اصلی ستاد را اجرای «سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی» مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی (ابلاغ‌شده در سال ۱۳۹۲) عنوان کرد و افزود: این سند در سال‌های گذشته دستاورد‌های خوبی داشته است، اما در بخش‌های مربوط به طب ایرانی، داروسازی سنتی و فرآورده‌های طبیعی، فاصله‌ای میان اهداف و نتایج وجود دارد و توفیقات کمتر از حد انتظار بوده است.

تدوین سند جدید حکمرانی طب ایرانی

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی، تدوین «سند ملی حکمرانی طب ایرانی و فرآورده‌های سنتی و طبیعی» را اولویت جدید ستاد دانست و تصریح کرد: این سند در واقع به‌روزرسانی یا جایگزین سند ملی پیشین خواهد بود و تلاش می‌کنیم با هماهنگی ستاد سلامت و شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده و ابلاغ شود.

به گفته وی، همه ذی‌نفعان کشوری در این حوزه، از جمله نمایندگان چندین وزارتخانه، سازمان و نهاد‌های مختلف – علاوه بر وزارت بهداشت و وزارت علوم به‌عنوان دو بازیگر اصلی – در فرآیند تدوین و اجرای این سند دخیل خواهند بود.

او افزود: از یک‌سو باید باقیمانده اهداف سند قبلی را اجرا کنیم و از سوی دیگر، سند جدید را که رویکرد حکمرانی طب ایرانی و فرآورده‌های طبیعی را تبیین می‌کند، نهایی و اجرا نماییم.

نگاه ملی و بین‌المللی به طب ایرانی

رضایی‌زاده با تأکید بر نقش هویتی و تمدنی طب ایرانی گفت: طب ایرانی یک مؤلفه فرهنگی، اجتماعی، تمدنی و تاریخی برای ماست و می‌تواند به‌عنوان یک ظرفیت راهبردی برای کشور عمل کند.

او افزود: در بسیاری از علوم، ما دنباله‌رو قطاری هستیم که غربی‌ها راه انداخته‌اند، اما در حوزه طب ایرانی، این دانش بومی و متعلق به خود ماست و همین موضوع، توسعه آن را در عرصه هویت‌بخشی بین‌المللی برای ایران ارزشمند می‌کند.

تشکیل شبکه ملی پژوهش و فناوری طب ایرانی

دبیر ستاد توسعه گیاهان دارویی و طب سنتی، تشکیل «شبکه ملی پژوهش و فناوری طب ایرانی» در وزارت بهداشت را از دیگر برنامه‌های در دست اجرا عنوان کرد و توضیح داد: این شبکه تلاش می‌کند تمامی فعالان حوزه‌های آموزش، پژوهش، فناوری و نوآوری در طب ایرانی (اعم از بخش خصوصی، نهاد‌های دولتی و دانشگاه‌ها) را زیر یک چتر مشترک گردآورد.

او هدف از این اقدام را «هدفمند کردن پژوهش‌ها»، «ترسیم یک نقشه ملی» و «تمرکز حمایت‌ها در وزارت بهداشت، معاونت علمی و ستاد» برای اجرای آن نقشه دانست و گفت: با دسته‌بندی پروژه‌ها به کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت، امیدواریم بتوانیم در دوره‌های زمانی مشخص اعلام کنیم که به اهداف تدوین‌شده رسیده‌ایم.

نقش طب ایرانی در نظام سلامت و پیشگیری

رضایی‌زاده با اشاره به جایگاه طب ایرانی در نظام سلامت کشور بیان کرد: در سال‌های گذشته، به‌ویژه در شرایط بحرانی، طب ایرانی نقش پررنگی داشته است، اما هنوز جایگاه دقیق و مشخص خود را در نظام سلامت به‌طور کامل پیدا نکرده است.

او افزود: طرح ادغام طب ایرانی در نظام سلامت سال‌هاست در وزارت بهداشت در حال اجراست، اما معتقدیم اثربخشی اجتماعی طب ایرانی – در حوزه پیشگیری، ارتقای سلامت، درمان بیماری‌ها، تأمین بخشی از سبد دارویی و مکمل‌ها و مهم‌تر از آن، تغذیه و رژیم غذایی مردم – می‌تواند بسیار پررنگ‌تر باشد.

وی با اشاره به همخوانی طب ایرانی با فرهنگ عمومی مردم ایران تأکید کرد: این هماهنگی فرهنگی می‌تواند نقش طب ایرانی را در ارتقای سلامت جامعه برجسته‌تر کند و ما تلاش می‌کنیم با تقویت هماهنگی بین ستاد و مرکز طب ایرانی در وزارت بهداشت، به این اهداف نزدیک شویم.

برندسازی ملی فرآورده‌های طب ایرانی و گیاهان دارویی

رضایی‌زاده یکی از مهم‌ترین برنامه‌های در دست اجرا را «برندسازی ملی برخی فرآورده‌های طب ایرانی» اعلام کرد و گفت: قرار است برخی از فرآورده‌های طب ایرانی که در مرز میان غذا و دارو قرار می‌گیرند، به برند ملی تبدیل شوند. مقدمات این کار در حال فراهم شدن است و هماهنگی‌های میان‌بخشی در حال انجام است.

او تصریح کرد: برخی گیاهان دارویی که در ایران کشت می‌شوند، به‌لحاظ کشاورزی از ظرفیت‌های ویژه اقلیم کشور محسوب می‌شوند. تلاش ما این است که به‌جای خام‌فروشی، فرآورده‌هایی را که در زنجیره ارزش این گیاهان قرار می‌گیرند، توسعه دهیم و آنها را به‌عنوان محصولات ملی معرفی کنیم.

به گفته دبیر ستاد توسعه گیاهان دارویی و طب سنتی، با معرفی رسمی این گیاهان و محصولات مبتنی بر آنها به‌عنوان «محصولات ملی»، پژوهش‌های آینده، فعالیت‌های نوآورانه و فناورانه و نیز حمایت از بخش خصوصی به‌صورت هماهنگ هدایت خواهد شد تا این حوزه علاوه بر ایجاد ارزش اقتصادی، به تقویت بخش کشاورزی، معیشت تولیدکنندگان و ارتقای سبد غذایی، دارویی و سلامت مردم کمک کند.

رضایی‌زاده در پایان ابراز امیدواری کرد: به زودی فهرست این گیاهان دارویی و محصولات مبتنی بر آنها به‌عنوان محصولات ملی، به صورت رسمی اعلام خواهد شد. ستاد توسعه علوم و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی آماده همکاری با همه دستگاه‌ها و بخش خصوصی برای تحقق این اهداف است.