گزارش| هشدار درباره کاهش سن مصرف دخانیات؛

چرا نوجوانان سیگاری می‌شوند؟ / از فشار دوستان تا تبلیغات پنهان دخانیات

افزایش گرایش نوجوانان به مصرف دخانیات در سال‌های اخیر به یکی از نگرانی‌های جدی حوزه سلامت تبدیل شده است؛ موضوعی که کارشناسان ریشه آن را در عواملی همچون فشار همسالان، تبلیغات، الگوپذیری از چهره‌های مشهور و ضعف ارتباط خانوادگی می‌دانند و بر نقش خانواده‌ها در پیشگیری از این آسیب اجتماعی تأکید دارند.

کد خبر: ۱۴۱۲۱۶۰

شنبه - ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ / June 06, 2026

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری دانشجو، مصرف دخانیات در میان نوجوانان و جوانان به یکی از دغدغه‌های مهم حوزه سلامت تبدیل شده است. کارشناسان معتقدند عوامل مختلفی از جمله فشار همسالان، تبلیغات، الگوپذیری از چهره‌های مشهور و حتی رفتار والدین در افزایش گرایش نوجوانان به سیگار نقش دارد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد فشار دوستان و همکلاسی‌ها، اعتماد به نفس پایین، تلاش برای نشان دادن استقلال از والدین، تمایل به نافرمانی و قدرت‌نمایی، تأثیرپذیری از افراد مشهور و تبلیغات رسانه‌ای از مهم‌ترین دلایل روی آوردن نوجوانان به مصرف سیگار است. همچنین برخی دختران نوجوان به اشتباه تصور می‌کنند مصرف سیگار می‌تواند به کاهش وزن کمک کند. در کنار این عوامل، وجود والدین سیگاری نیز یکی از مهم‌ترین زمینه‌های گرایش فرزندان به استعمال دخانیات به شمار می‌رود.

متخصصان حوزه سلامت بر این باورند که پیشگیری از مصرف دخانیات در نوجوانان بیش از هر چیز نیازمند آگاهی‌بخشی و ارتباط مؤثر میان والدین و فرزندان است. آنها توصیه می‌کنند والدین به جای سخنرانی و سرزنش، گفت‌وگویی صمیمی با نوجوانان درباره سیگار داشته باشند و به آنان فرصت دهند دیدگاه‌ها و پرسش‌های خود را آزادانه مطرح کنند.

بیان مضرات سیگار باید متناسب با دغدغه‌های نوجوانان باشد. برای مثال تأثیر مصرف دخانیات بر ظاهر، سلامت پوست، کاهش توان جسمانی و افت عملکرد ورزشی می‌تواند برای نوجوانان ملموس‌تر از بیان صرف آمارهای پزشکی باشد.

از سوی دیگر، روایت تجربه افرادی که به دلیل مصرف دخانیات دچار بیماری‌هایی مانند سرطان ریه یا مشکلات قلبی و تنفسی شده‌اند، می‌تواند نقش مؤثری در افزایش آگاهی نوجوانان داشته باشد.

نوجوانانی که والدین آنها سیگار مصرف می‌کنند، بیش از سایرین در معرض گرایش به دخانیات قرار دارند. به همین دلیل والدین سیگاری باید از مصرف دخانیات در حضور فرزندان خودداری کرده و از قرار دادن پاکت سیگار و سایر وسایل مرتبط در معرض دید نوجوانان پرهیز کنند.

کارشناسان حوزه سلامت همواره بر ضرورت آگاه‌سازی نوجوانان نسبت به شیوه‌های تبلیغاتی شرکت‌های دخانی تأکید دارند.  شرکت‌های تولیدکننده محصولات دخانی با استفاده از بازیگران، چهره‌های مشهور و تبلیغات غیرمستقیم تلاش می‌کنند تصویری جذاب و فریبنده از مصرف سیگار ارائه دهند.

یکی دیگر از باورهای نادرست در میان نوجوانان، کم‌ضرر بودن سیگارهای الکترونیکی، تنباکوهای بدون دود، قلیان و سیگارهای طعم‌دار است؛ در حالی که متخصصان هشدار می‌دهند این محصولات نیز می‌توانند موجب وابستگی و آسیب‌های جدی جسمی شوند.

آموزش مهارت «نه گفتن» در برابر فشار همسالان، محاسبه هزینه‌های مالی مصرف سیگار و آگاه‌سازی نوجوانان از دشواری ترک اعتیاد به نیکوتین از دیگر راهکارهایی است که کارشناسان برای پیشگیری از مصرف دخانیات توصیه می‌کنند.

در همین زمینه، حسین فرشیدی، معاون وقت وزارت بهداشت، پیش‌تر در مراسمی با اشاره به تغییر الگوی مصرف دخانیات در کشور گفته بود: «در ۱۰ سال گذشته شکل و شمایل سیگارها تغییر کرده و گرایش جوانان، به‌ویژه دختران، به سمت مصرف این ماده دخانی رو به افزایش است.»

وی همچنین تأکید کرده بود که نمایش استعمال دخانیات در برخی سریال‌های تلویزیونی و تولیدات شبکه نمایش خانگی می‌تواند در عادی‌سازی مصرف سیگار میان نوجوانان و جوانان تأثیرگذار باشد.

{$sepehr_key_15352}

مقابله با روند رو به رشد مصرف دخانیات در میان نوجوانان نیازمند همکاری خانواده‌ها، نظام آموزشی، رسانه‌ها و نهادهای متولی سلامت است؛ چرا که شکل‌گیری عادت مصرف سیگار در سنین پایین، زمینه‌ساز وابستگی طولانی‌مدت و بروز بیماری‌های متعدد در سال‌های آینده خواهد بود.