گزارش|

گذرگاه مرزی خراسان شمالی بر مدار بلاتکلیفی/ موافقت ترکمنستان کجا رفت؟

گشایش گذرگاه مرزی خراسان شمالی که از وعده های دیرینه مسئولان استان است و حتی استاندار از موافقت کشور ترکمنستان برای ایجاد این گذرگاه خبر داده بود، همچنان بلاتکلیف مانده است.

کد خبر: ۱۴۱۲۴۵۴

يکشنبه - ۱۷ خرداد ۱۴۰۵ / June 07, 2026

به گزارش خبرگزاری دانشجو، خراسان شمالی با حدود ۳۰۰ کیلومتر مرز مشترک با ترکمنستان، از موقعیت راهبردی ویژه‌ای در شمال شرق کشور برخوردار است. استانی که می‌تواند به یکی از دروازه‌های اصلی ارتباط ایران با کشور‌های آسیای میانه تبدیل شود، اما همچنان از داشتن گذرگاه و بازارچه مرزی رسمی محروم است؛ موضوعی که سال‌هاست به یکی از مطالبات اصلی مردم، فعالان اقتصادی و مسئولان استان تبدیل شده است.

ایجاد گذرگاه و بازارچه مرزی می‌تواند زمینه افزایش صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی استان، توسعه تجارت خارجی، تسهیل تردد بازرگانان، رونق مناطق مرزی، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و تقویت مناسبات فرهنگی و اقتصادی با کشور‌های همسایه خصوصا ترکمنستان را فراهم کند.

بسیاری از فعالان اقتصادی نیز بر این باورند که بهره‌برداری از ظرفیت مرزی استان می‌تواند بخشی از عقب‌ماندگی‌های توسعه‌ای خراسان شمالی را جبران کند. این مطالبه البته موضوع تازه‌ای نیست و در دولت‌های مختلف از سوی استانداران، نمایندگان مجلس و مدیران اجرایی پیگیری شده است.

با این حال، با وجود رایزنی‌های متعدد و طرح موضوع در سطوح مختلف تصمیم‌گیری، هنوز هیچ گذرگاه رسمی در مرز خراسان شمالی و ترکمنستان راه‌اندازی نشده است.

دیدار‌هایی که نتیجه ملموس نداشته است

در اسفندماه سال ۱۴۰۳، بهمن نوری استاندار خراسان شمالی به همراه سه تن از نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی در دیدار با سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه، بار دیگر موضوع ایجاد گذرگاه و بازارچه مرزی را مطرح کردند.

نوری در آن نشست با اشاره به سوابق پیگیری این مطالبه و مذاکرات انجام شده، بر اهمیت اجرای مصوبه سفر استانی رئیس‌جمهور به خراسان شمالی تأکید کرد و گفت: راه‌اندازی گذرگاه و بازارچه مرزی می‌تواند نقش مهمی در رونق اقتصاد استان، تسهیل مراودات فرهنگی و توسعه مناسبات تجاری با ترکمنستان داشته باشد.

{$sepehr_key_15391}

وی همچنین یادآور شد: خراسان شمالی با وجود حدود ۳۰۰ کیلومتر مرز مشترک با ترکمنستان، تنها استان مرزی کشور است که از گذرگاه و بازارچه مرزی بی‌بهره مانده و حل این مسئله می‌تواند به رشد و توسعه استان و گسترش روابط ایران با کشور‌های همسایه کمک کند.

در همان دیدار، وزیر امور خارجه نیز با تأکید بر اهمیت توسعه روابط با همسایگان در شرایط جنگ اقتصادی و فشار‌های خارجی، موضوع را دارای اهمیت دانست و قول داد پیگیری ایجاد گذرگاه و بازارچه مرزی خراسان شمالی را در رایزنی‌های منطقه‌ای خود مدنظر قرار دهد.

موافقت اخذ شد اما....

اما تیر ماه سال گذشته استاندار سخنان شیرینی در این خصوص به رسانه‌ها اعلام کرد. نوری در جمع خبرنگاران گفت: راه‌اندازی گذر مرزی یکی از آرزو‌های مردم این استان بوده که تاکنون پیگیری‌های فراوانی برای ایجاد آن نیز از سوی مسئولان انجام شده است.

وی اظهار کرد: با پیگیری‌های انجام شده خوشبختانه طرف ترکمنستانی با راه اندازی این بازارچه موافقت کرده است و این موضوع به مجموعه ذی ربط استان منعکس شده است.

نوری افزود: مقرر است این امر به صورت عملیاتی پیگیری شود تا بازارچه مرزی بازگشایی شود که نتیجه آن ایجاد گذر مرزی خواهد بود.

وی ادامه داد: با راه اندازی بازارچه مرزی در استان رونق اقتصادی برای مرزنشینان و آرامش خاطر برای صادر و واردکنندگان ایجاد خواهد شد.

نماینده عالی دولت در استان تاکید کرد: صحبت‌های اولیه در کمیسیون مشترک اقتصادی میان ایران و ترکمنستان صورت گرفته و باید جلسات کارشناسی برگزار شود.

با این حال، پس از گذشت حدود یک سال از آن خبر، هنوز گام مشخصی از تحقق این مطالبه منتشر نشده است. در چنین شرایطی، استاندار خراسان شمالی طی روز‌های قبل بار دیگر در دیدار با وزیر امور خارجه، این بار موضوع تقویت نمایندگی وزارت امور خارجه در استان را مطرح کرد.

{$sepehr_key_15392}

نوری در این نشست با تأکید بر ضرورت گسترش ارتباطات فرامرزی، خواستار ارتقای جایگاه و تقویت ساختار نمایندگی وزارت امور خارجه در خراسان شمالی شد و این اقدام را پیش‌نیاز برقراری ارتباطات منسجم با کشور‌های همسایه به ویژه کشور‌های آسیای میانه دانست.

وی همچنین تصریح کرد: تقویت این دفتر می‌تواند فرآیند تبادلات تجاری و تردد بازرگانان را تسریع کند و زمینه بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت‌های مرزی استان را فراهم سازد.

عراقچی نیز در این دیدار ضمن قدردانی از تلاش‌های استاندار خراسان شمالی در حوزه دیپلماسی منطقه‌ای، نسبت به تقویت همکاری‌ها قول مساعد داد و بر آمادگی وزارت امور خارجه برای توسعه تعاملات با کشور‌های آسیای میانه تأکید کرد.

اگر چه استمرار پیگیری این موضوع از سوی مدیریت استان قابل توجه است، اما آنچه امروز بیش از هر چیز مورد انتظار افکار عمومی و فعالان اقتصادی قرار دارد، ارائه دستاورد‌های ملموس از این رایزنی‌هاست.

بررسی دو دیدار استاندار با وزیر امور خارجه نشان می‌دهد که محور اصلی مذاکرات در هر دو نشست، توسعه ارتباطات مرزی و منطقه‌ای بوده و در هر دو مورد نیز وعده پیگیری و همکاری از سوی وزارت امور خارجه مطرح شده است. با این حال، هنوز خروجی اجرایی مشخصی در زمینه ایجاد گذرگاه مرزی یا تعیین زمان‌بندی تحقق این مطالبه اعلام نشده است.

از همین رو انتظار می‌رود در کنار برگزاری جلسات و رایزنی‌های مستمر، گزارش‌های روشن‌تری از نتایج مذاکرات، موانع موجود و اقدامات انجام شده به مردم ارائه شود.

خراسان شمالی سال‌هاست از مزیت مرزی خود سخن می‌گوید و مسئولان نیز بار‌ها بر ضرورت بهره‌گیری از این ظرفیت تأکید کرده‌اند؛ اما اکنون مطالبه اصلی مردم استان نه شنیدن وعده‌های جدید، بلکه مشاهده گام‌های عملی برای تبدیل این ظرفیت بالقوه به یک فرصت واقعی اقتصادی است.

به این ترتیب پیگیری ایجاد گذرگاه و بازارچه مرزی، که یکی از مصوبات محتوایی و تکالیف ابلاغی به وزارت امورخارجه در سفر رئیس‌جمهوری به خراسان شمالی بود همچنان بلاتکلیف باقی مانده است.