نگاهداری: فاصله میان آرمان‌ها و واقعیات می‌تواند به تضعیف اعتماد عمومی منجر شود

رییس مرکز پژوهش‌های مجلس با هشدار نسبت به پیامدهای «تولید نهیلیسم سیاسی» در رقابت‌های داخلی، تأکید کرد که ایجاد انتظارات غیرواقعی و فاصله میان آرمان‌ها و واقعیات می‌تواند به فرسایش سرمایه اجتماعی و تضعیف اعتماد عمومی منجر شود.

کد خبر: ۱۴۱۳۶۱۲

سه‌شنبه - ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ / June 09, 2026

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در مطلبی با عنوان منافع ملی در قربانگاه مطامع انتخاباتی، تاکید کرد که تبدیل رقابت سیاسی به عرصه‌ای برای افزایش انتظارات غیرقابل تحقق، زمینه‌ساز شکل‌گیری «نهیلیسم سیاسی» و گسترش احساس ناکامی و ناامیدی در جامعه خواهد بود.

متن کامل پیام رییس مرکز پژوهش‌های مجلس به شرح زیر است.

در سیاست، یکی از خطرناک‌ترین جنبه‌های رقابت‌های داخلی، پدیده‌ای است که می‌توان آن را «تولید نهیلیسم سیاسی» نامید؛ نهیلیسمی که نه از دل ناآگاهی مردم، بلکه از دل مهندسی انتظارات و بازی با مرز میان «آرمان» و «واقعیت» ساخته می‌شود. در یک دهه گذشته، گروهی خاص در فضای سیاسی کشور چنین مسیری را دنبال کرده‌اند و برای خود یک دوگانه مستحکم «ما و آنها» ساخته‌اند؛ دوگانه‌ای که قابلیت بسیج‌شوندگی بالایی نیز دارد.

سازوکار این پروژه ساده، اما ویرانگر است. سقف آرمان‌خواهی را آن‌قدر بالا می‌برند که زمین واقعیات هیچ‌گاه نتواند به آن نزدیک شود. نتیجه، ایجاد شکافی دائمی میان ذهن و عین است. مردم با وعده‌های بزرگ تغذیه می‌شوند، اما با واقعیت‌های سخت مواجه. از دل این مغایرت، آنچه زاده می‌شود «پوچی سیاسی» است؛ شک‌گرایی، بی‌اعتباری، هیاهو علیه مسئولان مستقر و احساس شکست حتی در میانه موفقیت‌ها.

اما پرسش اصلی این است: چرا چنین رویکردی آگاهانه دنبال می‌شود؟ پاسخ را باید در منطق انتخابات جست‌و‌جو کرد. این گروه، چه در داخل ساختار قدرت و چه در حاشیه آن، ژست اپوزیسیون می‌گیرند تا از یک سو هیچ سهمی از مسئولیت وضعیت موجود بر عهده‌شان ننشیند و از سوی دیگر، تمام هزینه‌ها به حساب رقیبان سیاسی نوشته شود. آنان به جای آنکه در اداره امور شریک شوند، ترجیح می‌دهند در مقام «طلبکار دائمی» بایستند تا لحظه‌ای که از دل این استراتژی، سرمایه سیاسی رقیبان فرو بریزد، اکثریت جامعه با دلزدگی و ناامیدی از نقش‌آفرینی کنار بروند و میدان سیاست برای آنان به‌طور کامل مهیا شود؛ شکلی از انحصارطلبی سیاسی تمام‌عیار.

چه در میدان جنگ و چه در میدان مذاکره، حتی اگر کشور به بهترین نتیجه ممکن در چارچوب واقعیات و ممکنات برسد، وقتی سقف انتظارات عمداً غیرواقعی تنظیم شده باشد، نتیجه اجتماعی آن «احساس ناکامی» خواهد بود. در چنین شرایطی مردم به جای دیدن دستاوردها، احساس پوچی، شکست و ناامیدی خواهند کرد. این همان نهیلیسم سیاسی است که به فرسایش سرمایه اجتماعی - به‌ویژه در میان اقشار مذهبی و معتقد به نظام - خواهد انجامید.

مسئله، اما فراتر از یک رقابت سیاسی معمول است. آنچه در این میان قربانی می‌شود، منافع ملی و سرمایه اجتماعی کشور است. تداوم این روند، چرخه‌ای از نهیلیسم سیاسی ایجاد می‌کند که می‌تواند اعتماد عمومی را فرسوده، تصمیم‌گیری‌های کلان را فلج و حتی موفقیت‌های واقعی را به احساس شکست جمعی تبدیل کند.

از این منظر، مقابله با چنین الگویی صرفاً یک ضرورت جناحی نیست؛ بلکه یک ضرورت ملی است. حفظ تعادل میان آرمان و واقعیت، پذیرش مسئولیت در قبال وضعیت موجود و جلوگیری از تبدیل رقابت سیاسی به بازی با امید و ناامیدی جامعه، شرط لازم برای صیانت از ثبات سیاسی و جلوگیری از تعمیق شکاف میان حاکمیت و جامعه است.