۷۰ درصد آلودگی هوای تهران و کرج ناشی از منابع متحرک است

ضو هیئت علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه حدود ۷۰ درصد آلودگی هوای تهران و کرج از خودروها و وسایل نقلیه ناشی می‌شود، گفت: حل معضل آلودگی هوا تنها با اقدامات سخت‌افزاری امکان‌پذیر نیست و مدیریت شهری، اصلاح الگوهای رفتاری و اجرای برنامه‌های نرم‌افزاری باید در کنار توسعه فناوری‌های کنترل آلودگی مورد توجه قرار گیرد.

کد خبر: ۱۴۱۳۷۵۶

سه‌شنبه - ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ / June 09, 2026

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، مظاهر معین‌الدینی امروز در نشست تخصصی هفته محیط زیست که در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج برگزار شد، با تشریح عوامل مؤثر بر آلودگی هوا اظهار کرد: در کلانشهر‌هایی مانند تهران و کرج، نوع آلاینده‌های اثرگذار بر کیفیت هوا در فصول مختلف سال متفاوت است.

وی خاطرنشان کرد: در فصل‌های گرم، آلاینده‌های ثانویه و ازن اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند و در فصل‌های سرد نیز پدیده وارونگی و ماندگاری هوا موجب افزایش غلظت آلاینده‌ها می‌شود، اما در مجموع ذرات معلق از مهم‌ترین عوامل کاهش کیفیت هوا در کشور به شمار می‌روند.

وی با اشاره به نقش ریزگرد‌ها و طوفان‌های گرد و غبار در تشدید آلودگی هوا افزود: ذرات ناشی از این پدیده‌ها تنها در زمان وقوع طوفان در هوا باقی نمی‌مانند، بلکه به دلیل ویژگی‌های محیط‌های شهری، می‌توانند برای مدت طولانی در جو معلق باشند و از طریق تردد خودرو‌ها و فعالیت‌های شهری دوباره وارد چرخه آلودگی شوند.

این استاد دانشگاه درباره دلایل تداوم آلودگی هوا در کشور گفت: طی سال‌های گذشته تمرکز اصلی بر راهکار‌های سخت‌افزاری از جمله نوسازی ناوگان فرسوده، نصب تجهیزات کنترل آلاینده‌ها و مدیریت انتشار در صنایع بوده است؛ اقداماتی که ضروری هستند، اما به تنهایی نمی‌توانند مسئله آلودگی هوا را حل کنند.

{$sepehr_key_15619}

وی با استناد به نتایج مطالعات سیاهه انتشار آلاینده‌ها اظهار کرد: به طور متوسط حدود ۷۰ درصد آلودگی هوای شهر‌هایی مانند تهران و کرج ناشی از منابع متحرک شامل خودرو‌ها و وسایل نقلیه است.

وی ادامه داد: بخشی از این آلودگی به آلاینده‌های خروجی اگزوز مربوط می‌شود، اما سهم قابل توجهی نیز ناشی از فرسایش لاستیک‌ها، لنت ترمز، بدنه خودرو‌ها و سایش آسفالت معابر است که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

معین‌الدینی با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی بر عملکرد صنایع گفت: افزایش فشار‌های اقتصادی می‌تواند موجب کاهش توجه برخی واحد‌های تولیدی به الزامات زیست‌محیطی شود، از این رو نظارت دستگاه‌های مسئول برای جلوگیری از نادیده گرفتن استاندارد‌های محیط زیستی اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی با بیان اینکه در سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ حدود هفت هزار میلیارد تومان برای اجرای برنامه‌های کاهش آلودگی هوای تهران هزینه شده است، افزود: بخش عمده این اعتبارات صرف نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی، جایگزینی خودرو‌های فرسوده و بهبود وضعیت موتورسیکلت‌ها شد، اما همچنان مشکل آلودگی هوا پابرجاست؛ زیرا تنها بخشی از مسئله مورد توجه قرار گرفته و ابعاد مدیریتی و رفتاری آن کمتر دیده شده است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه تهران تأکید کرد: بسیاری از عوامل مؤثر بر آلودگی هوا به نحوه برنامه‌ریزی شهری، جانمایی مراکز خدماتی و تجاری، مدیریت ترافیک و الگو‌های توسعه شهری بازمی‌گردد. به گفته وی، هدایت کسب‌وکار‌های پرتردد به مناطق مناسب‌تر، کاهش تمرکز فعالیت‌ها در نقاط خاص شهری و ارتقای کیفیت اجرای پروژه‌های عمرانی می‌تواند در کاهش تولید ذرات معلق مؤثر باشد.

وی همچنین از تدوین بیش از ۱۵۰ برنامه نرم‌افزاری و مدیریتی برای بهبود کیفیت هوای کرج خبر داد و گفت: این برنامه‌ها کم‌هزینه، قابل اجرا و مبتنی بر مشارکت شهروندان و دستگاه‌های اجرایی هستند و می‌توانند در کنار اقدامات فنی و زیرساختی، نقش مؤثری در کاهش آلودگی هوا ایفا کنند.

معین‌الدینی در بخش دیگری از سخنان خود به چالش‌های زیست‌محیطی استان البرز اشاره کرد و افزود: مهاجرت گسترده به این استان و افزایش سالانه حدود ۸۰ هزار نفر به جمعیت آن، فشار مضاعفی بر منابع آب، انرژی، زیرساخت‌های شهری، حمل‌ونقل، مدیریت پسماند و خدمات عمومی وارد کرده است.

وی هشدار داد: توسعه شهرک‌های صنعتی و افزایش بارگذاری جمعیتی بدون توجه به ظرفیت‌های اکولوژیک می‌تواند مشکلاتی نظیر کمبود آب، افزایش تولید پسماند و فاضلاب، تشدید ترافیک و آلودگی هوا را به دنبال داشته باشد.

این پژوهشگر در پایان مدیریت صحیح توسعه جمعیتی و صنعتی و افزایش مشارکت شهروندان در حفاظت از محیط زیست را از مهم‌ترین الزامات استان البرز دانست و تأکید کرد: بدون همراهی مردم و توجه به ظرفیت‌های زیست‌محیطی، دستیابی به توسعه پایدار و حل چالش‌های محیط زیستی امکان‌پذیر نخواهد بود.