ایفای نقش دانشگاه تربیت مدرس در تدوین راهکارهای اجرایی برای کاهش آلودگی هوا

عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس و دبیر تخصصی کارگروه همکاری دولت و دانشگاه برای کاهش آلودگی هوا با تشریح روند فعالیت این کارگروه گفت: دانشگاه‌ها اطلاعات علمی و داده‌های لازم درباره آلودگی هوا را در اختیار دارند و اکنون تمرکز اصلی بر تدوین راهکارهای اجرایی برای کاهش آلودگی هوا در کلانشهرها و طراحی سناریوهای کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت است.

کد خبر: ۱۴۱۴۱۸۹

چهارشنبه - ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ / June 10, 2026

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، دکتر فائزه برهانی، عضو هیات علمی دانشکده عمران و محیط زیست دانشگاه تربیت مدرس و دبیر تخصصی کارگروه همکاری دولت و دانشگاه برای کاهش آلودگی هوا، در گفتگویی درباره تشکیل این کارگروه و برنامه های آن برای کاهش آلودگی هوا گفت: تشکیل کارگروه‌های تخصصی از سوی رئیس‌جمهور به وزارت علوم ابلاغ شد و وزارت علوم نیز با توجه به سوابق علمی و اجرایی یوسف حجت رئیس دانشگاه تربیت مدرس در حوزه آلودگی هوا، وی را به عنوان رئیس این کارگروه انتخاب کرد. همچنین کارگروه انرژی به دانشگاه صنعتی شریف و کارگروه آب به دانشگاه تهران واگذار شد.

وی افزود: دانشگاه تربیت مدرس مسئولیت کارگروه آلودگی هوا را برعهده گرفت و فعالیت خود را با برگزاری نشست‌های مختلف آغاز کرد. در نخستین جلسه، از اعضای هیات علمی و پژوهشگران دانشگاه تربیت مدرس دعوت شد تا در صورت تمایل و داشتن سوابق علمی و پژوهشی مرتبط با موضوع آلودگی هوا، به عضویت این کارگروه درآیند و در روند بررسی‌ها و تصمیم‌سازی‌ها مشارکت کنند.

دبیر تخصصی کارگروه همکاری دولت و دانشگاه برای کاهش آلودگی هوا ادامه داد: در گام بعدی، برنامه‌ریزی شده است که از دستگاه‌ها و سازمان‌های مرتبط نیز دعوت شود تا نمایندگان خود را برای حضور در جلسات معرفی کنند. هدف از این اقدام، بهره‌گیری از تجربیات و اقدامات اجرایی نهادهایی است که تاکنون در حوزه کاهش آلودگی هوا فعالیت داشته‌اند.

وی با اشاره به مشارکت سایر دانشگاه‌های کشور در این طرح اظهار داشت: دانشگاه‌های تهران، صنعتی شریف و شهید بهشتی نیز اعضای متخصص خود را که در زمینه آلودگی هوا فعالیت دارند معرفی کرده‌اند. قرار است این متخصصان طی هفته‌های آینده در نشست‌های مشترک حضور یابند و دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره راهکارهای اجرایی کاهش آلودگی هوا ارائه کنند.

دکتر برهانی تاکید کرد: در حال حاضر اطلاعات علمی و داده‌های لازم درباره وضعیت آلودگی هوا در اختیار دانشگاه‌ها قرار دارد. برای نمونه، میزان و غلظت آلاینده‌ها در شهرهایی همچون تهران، تبریز و اصفهان مشخص است و مطالعات متعددی در این زمینه انجام شده است. آنچه اکنون بیش از هر چیز مورد نیاز است، دستیابی به راهکارهای اجرایی و عملیاتی برای کاهش آلودگی هوا در کلانشهرهاست.

وی درباره روند برگزاری جلسات این کارگروه گفت: نخستین نشست کارگروه همراه با ارائه بیانیه و گزارش برگزار شد. نشست دوم نیز که به دلیل شرایط ناشی از جنگ و همزمانی با ماه رمضان به تعویق افتاده بود، در آینده نزدیک برگزار خواهد شد و در آن نیز گزارش‌ها و بیانیه‌های تخصصی ارائه می‌شود تا در نهایت جمع‌بندی لازم صورت گیرد.

دکتر برهانی تاکید کرد: در حال حاضر اطلاعات علمی و داده‌های لازم درباره وضعیت آلودگی هوا در اختیار دانشگاه‌ها قرار دارد. برای نمونه، میزان و غلظت آلاینده‌ها در شهرهایی همچون تهران، تبریز و اصفهان مشخص است و مطالعات متعددی در این زمینه انجام شده است.

این عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس افزود: پس از آن، جلسه سوم با حضور اعضای منتخب جلسات اول و دوم برگزار خواهد شد. در این نشست، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری نیز حضور می‌یابد و گزارشی از نتایج، مباحث و پیشنهادهای مطرح شده در جلسات قبلی به وی ارائه می‌شود.

برهانی مهم‌ترین چالش پیش‌روی این کارگروه را شرایط خاص شهر تهران عنوان کرد و گفت: تهران از یک سو دارای جمعیت بسیار زیاد و از سوی دیگر دارای محدودیت‌های جغرافیایی و توپوگرافی خاص است که زمینه تشدید آلودگی هوا را فراهم می‌کند. بسیاری از این عوامل به سادگی قابل تغییر نیستند؛ به عنوان مثال نمی‌توان جمعیت شهر را به سرعت کاهش داد، تعداد خودروها را در کوتاه‌مدت به میزان قابل توجهی کم کرد، یا ساختار کالبدی و فیزیکی شهر را به طور اساسی تغییر داد.

وی ادامه داد: ساختمان‌های بلندمرتبه در فصل تابستان موجب ایجاد جزایر حرارتی می‌شوند و این پدیده می‌تواند به افزایش غلظت آلاینده ازن منجر شود؛ آلاینده‌ای ثانویه که آثار زیان‌باری بر سلامت انسان دارد. از سوی دیگر، در فصل زمستان حجم بالای تردد خودروها موجب افزایش ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون (PM2.5) می‌شود. همچنین از آبان‌ماه تا اوایل دی‌ماه نیز پدیده وارونگی دما یا اینورژن، شرایط آلودگی هوا را تشدید می‌کند.

دبیر تخصصی کارگروه همکاری دولت و دانشگاه برای کاهش آلودگی هوا خاطرنشان کرد: با توجه به این شرایط، هدف اصلی ما یافتن راهکارهایی است که بتواند آثار این عوامل را کاهش داده و میزان آلودگی هوا را در شهرهای بزرگ کنترل کند.

وی درباره برنامه‌های آینده این کارگروه گفت: در حال حاضر تدوین سناریوهای مختلف در دستور کار قرار دارد و قرار است سناریوهای کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت طراحی و بررسی شوند تا مشخص شود در هر بازه زمانی چه اقداماتی قابلیت اجرا دارد و چه نتایجی می‌تواند حاصل شود.

دکتر برهانی درباره بهره‌گیری از تجربه سایر کشورها نیز اظهار داشت: برخی کشورها که با مشکلات جدی آلودگی هوا مواجه بوده‌اند، راهکارهای مختلفی را به اجرا گذاشته‌اند. برای مثال شهر پکن در سال‌های گذشته از جمله شهرهای دارای آلودگی شدید هوا بوده و برنامه‌های متعددی برای کنترل این وضعیت اجرا کرده است. با این حال، یکی از چالش‌های اصلی ما این است که بررسی کنیم آیا این راهکارها با شرایط اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و مدیریتی تهران سازگار هستند و امکان اجرای موفق آنها در کشور وجود دارد یا خیر.