پزشكي كه بنيانگذار نخستين پايه‌هاي هارموني در موسيقي بود

شیخ الرئیس ابوعلی سینا، دانشمند، فیلسوف و پزشک ایرانی كه در علوم مختلف سرآمد بود، او مرد دانش و نه کنش در موسیقی بود، ولی آنچنان از همین ‏دانش نظری سخن مي گفت که گویی در کنش نیز چیره دست است.

کد خبر: ۱۴۲۳۶۴

سه‌شنبه - ۰۱ شهريور ۱۳۹۰ / August 23, 2011

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ حسین پسر عبدالله معروف به ابن سینا در سال 370 هجری قمری متولد شد و از كودكي قرآن، ادب، حساب و هندسه، جبر و مقابله را فراگرفت و پس از مدتي ناتلي، حكيم و فيلسوف بزرگ وقت به بخارا آمد و با اصرار پدر، حسين را به شاگردي پذيرفت.

حسين فلسفه را نزد وي شروع كرد و در تحقيق حد جنس مسائل جديدي آورد كه باعث شگفتي ناتلي شد كه او پدر ابن سينا را از گماردن حسين به شغلي غير از علم آموزي برحذر داشت.

حسين پس از آنكه در علم منطق مطالبي از استاد آموخت، خود به تحقيق و تشريح آن پرداخت تا در آن علم سرآمد شد.

در همين حال به تحصيل و تجربه علم طب و درمان بيماران و كشف درمان هاي جديد مشغول بود و در عين حال از آموختن فقه و مناظره در آن نيز كوتاهي نمي كرد.

وي در هفده سالگي در تمام علوم زمان خود استاد شد و شهرت او در بخارا فراگير شد، بويژه در علم طب كه اطباي بزرگ بخارا از درمان هاي قاطع اين پزشك جوان شگفت زده بودند و در محضر وي براي شاگردي حاضر مي شدند.

در اين زمان نوح بن منصور ساماني بيمار شد و پزشكان درباري از درمان او عاجز بودند كه  به سراغ ابن سينا فرستادند و او با معالجه ماليخولياي امير به روشي شايسته نزد وي مقام و منزلتي ارجمند يافت.

قانون ابن سينا منبع تدريس در دانشگاه‌هاي غرب

ابن سينا 450 کتاب در زمینه‌های گوناگون نوشته‌است که 260 كتاب و رساله در علوم مختلف بجا مانده است و حدود 40 عنوان از آنها در علم پزشكي هستند.

كتاب «قانون» او در طب چنان جامع و كامل بود كه حتي تا سال 1909 ميلادي در دانشگاه هاي اروپايي تدريس مي شد.

وي با شيوه اي تشريحي و تحليلي به بررسي اعضاي بدن انسان و بيماري ها پرداخته است و با اينكه بسياري از دانسته هاي پزشكي امروز گسترده تر و متفاوت از دوران ابن سيناست، اما روشمندي وي در اين زمينه هنوز الگوي بسياري از كتب مرجع پزشكي است.

«قانون» در پنج جلد به زبان عربي كه زبان علمي آن دوران بوده، نگاشته شده است؛ جلد اول «كليات»، به اصول كلي علم طب اختصاص يافته است، جلد دوم درباره داروها و مواد مؤثره طبي به ترتيب حروف الفباست كه 760 دارو را دربر مي گيرد و جلد سوم درباره بيماري ها به ترتيب محل ابتلا از سر تا پا است كه در 22 فصل تنظيم شده است.

جلد چهارم درمورد ناخوشي هايي مانند تب است كه به عضو خاصي محدود نمي شوند و جلد پنجم طرز تهيه داروهاي مركب را ارائه مي كند.

«قانون» سه بار به طور كامل و چندين بار بصورت گزيده به زبان لاتين ترجمه شده است و از اوايل قرن دوازدهم ميلادي تقريباً در تمام دانشگاه هاي اروپا كتاب درسي بوده است.

در حال حاضر تنها پنج نسخه كامل عربي از قانون در جهان ثبت شده اند كه همگي در كتابخانه هاي اروپا و آمريكا نگهداري مي شوند.

«شفا» نيز كتاب ديگر ابن سيناست كه در زمينه فلسفه نگاشته شده است.

وی شاگردان دانشمند و کارآمدی به مانند ابوعبید جوزجانی، ابوالحسن بهمنیار، ابو منصور طاهر اصفهانی و ابوعبدالله محمد بن احمد المعصومی را نيز كه هر یک از ناموران روزگار خود بودند، تربیت كرد.

فلسفه اسلامي با نبوغ ابن سينا به كمال رسيد

ابوعلی سینا را باید جانشین بزرگ فارابی و شاید بزرگ‌ترین نماینده حکمت در تمدن اسلامی بر شمرد.

اهمیت وی در تاریخ فلسفه اسلامی بسیار است؛ زیرا تا عهد او هیچ‌یک از حکمای مسلمانان نتوانسته بودند تمامی اجزای فلسفه را که در آن روزگار حکم دانشنامه‌ای از همه علوم معقول را داشت در کتب متعدد و با سبکی روشن مورد بحث و تحقیق قرار دهند و او نخستین و بزرگ‌ترین کسی است که از عهده این کار برآمد.

فلسفه اسلامى که با کندى در قرن دوم هجرى، فارابى در قرن سوم و اخوان الصفا در قرن چهارم هجرى آغاز شده بود، با نبوغ ابن سینا در اوایل قرن پنجم هجرى توسعه، تکامل و نظام ویژه اى یافت و مى توان وى را میراث دار فلسفه یونان و یک فیلسوف مشایى دانست؛ به طوري که توانست منش عقلانى ارسطو را درک کرده و در ذهن توانمند خویش بپروراند و ماحصل اندیشه اش را در قالب آثار ارزشمندى چون شفا، نجات، اشارات، دانشنامه علایى و غيره ارائه دهد.

ابن سینا یکى از فیلسوفان مشایى برجسته در جهان اسلام است که اگرچه از نظر مقام و رتبه و زمان، بعد از فارابى است، اما از جهاتى مى توان وى را در مقامى برتر از فارابى قرار داد؛ چرا که توانست نظریه هاى ابداعى تمایز وجود و ماهیت و ضرورت و امکان را به بهترین شکل ممکن، بسط و توضیح دهد، کارى که فارابى به آن مبادرت نکرد.

فيلسوف جهاني، بنيانگذار نخستين پايه هاي هارموني در موسيقي

ابن سينا مرد دانش و نه کنش در موسیقی بود، ولی آنچنان از همین ‏دانش نظری سخن مي گفت که گویی در کنش نیز چیره دست است.

گفته مي شود ابن سينا و فارابی بنیانگذاران نخستین ‏پایه‌های دانش هماهنگی (هارمونی) در موسیقی بوده‌اند.

آثار موسیقایی ابن سینا روی هم رفته پنج اثر مهم اوست که در ‏بخش‌هایی از آنها به موسیقی پرداخته شده جوامع علم موسیقی، المدخل الی صناعة الموسیقی، لواحق، دانشنامه علایی ‏و نجات ‏ از مهمترين آثار او در اين زمينه است.

متافیزیک ابن سینا

متافيزيک آن طور که ابن سينا در کتابش با عنوان «شفا» در نظر گرفته، توضيح عقلانی همه هستی است.

ابن سينا «مشتق شدن همه چيز از هستی لازم»، ابديت هستی و نيز نفی شناخت آنچه مجزا از منبع هستی است را در اين کتاب توضيح داده است.

ابن سينا برای هر علمی موضوعی در نظر گرفته و علوم را به دوشاخه نظری و عملی تقسيم کرده است.

او سه نوع علم عملی با موضوع دانش کشور داری، اقتصاد و حکومت بر خود در نظر گرفته و  سه علم نظری فيزيک، رياضی و دانش ماوراء الطبيعه را هم ممکن می داند.

ابن سينا اولين کسی ست که کانی شناسی را ابداع کرده و در شيمی به شیوه قدیم هم کار کرده است.

وي در نجوم نیز تحقیقاتی دارد و با ابوریحان بیرونی تبادل فکر داشته است.

ابن سينا همواره در حال سفر و كشف مسائل علمي جديد بود و در اثر سفرهاي متعدد بسيار فرسوده شد و سرانجام در حين سفري به همدان در سال 428 هجري شمسي در اثر قولنج درگذشت.