جريان‌شناسي نفاق در دوره علوي- بخش اول؛

منافقين جديد به وحدانيت خدا شهادت مي‌دهند

حضرت امير(ع) درباره جريان نفاق جديد يا به عبارت ديگر نفاق دوران تأويل فرمودند: «آنان به وحدانيت خدا شهادت مي‌دهند و همين باعث مي‌شود تا كشتن آنان بر مردم گران آيد و به ولي خدا طعنه زده و بر او خشم گيرند.»

کد خبر: ۱۴۲۷۴۲

چهارشنبه - ۰۲ شهريور ۱۳۹۰ / August 24, 2011

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ جريان نفاق، جرياني است كه در طول تاريخ شاهد آن بوده‌ايم و همواره صدماتي بسياري بر پيكره جامعه اسلامي وارد كرده است و مقام معظم رهبري نيز در سال 75 در جمع سپاهيان لشكر 27 محمد رسول‌الله از آن به عنوان عوامل اصلي ايجاد واقعه عاشورا ذكر نمودند.

به منظور آشنايي با اين جريان در جامعه كنوني و نحوه نفوذ آن در لايه‌هاي مختلف و به تبع آن بالا بردن توان مواجهه با آن نگاه به اين جريان در بستر تاريخ ضروري به نظر مي‌رسد لذا به بررسي آن در دوره حكومت علوي مي‌پردازيم.

نفاق، بی رو نه دو رو

منافق یعنی بی‌شکل، یعنی بی‌رو نه دورو با توجه به آیه 134 سوره نساء «مذبذبین بین ذلک لا الی هولاء و لا الی هولاء» منافق مثل آب است، شکل ندارد به شکل ظرفی است که در آن قرار می‌گیرد؛ به شکل محیطی است که در آن زندگی می‌کند همین که محیطش عوض شد، وضعش عوض می‌شود.

شهيد مطهري نیز در بحثي پيرامون نفاق مي‌فرمايند: «منافق كسي است كه فكر و انديشه‌اش يك‌جور مي‌گويد و زبانش جور ديگر، درست بر ضد آن، احساسات و عواطفش در يك جهت است ولي تظاهرات ظاهريش در جهت ديگر.»

مطهري درباره معني نفاق بيان مي‌دارند: لغت نفاق از واژه «نفق» است و نفق به معني راه مي‌باشد البته به راه‌هاي مخفي و پنهاني گفته مي‌شود. در مورد اينكه منافق را چرا منافق مي‌گويند، در لغت چنين آمده براي اينكه منافق دو راه و دو درب براي خودش قرار مي‌دهد. يك درب ورودي كه به واسطه آن درب، وارد مي‌شود به اسلام و يك درب خروجي كه بايد فرض كنيم پنهاني است؛ از يك درب وارد مي‌شود و از درب ديگر خارج مي‌شود.»

منافقين چند دسته‌اند؟

به طوركلي تاريخ اسلام دو دوره «تنزيل» و «تأويل» را شامل مي‌گردد كه جريان نفاق در هر دو برهه، به عنوان يك صف‌بندي دروني، در جامعه ديني فعال بوده و مي‌باشد.

دوران تنزيل، دوره نزول قرآن و زمان مبارزه با دشمناني است كه مي‌خواهند از پيدايش دين ممانعت به عمل آورند. در اين دوره جامعه ديني با دو دسته از منافقين مواجه گرديد يك دسته «منافقين پنهان» و دسته ديگر «منافقين محارب» و در دوران تأویل شاهد نفاق جدید هستيم.

امام علي(ع) قهرمان مبارزه در عصر تأويل

دوران تأويل، دوره اجراي دستورات و احكام دين و مبارزه با كساني است كه قصد تحريف دين و به انحراف كشانيدن جامعه ديني را دارند؛ در اين دوره صف‌بندي و رويارويي بر سر تأويل قرآن آغاز مي‌گردد.

در اين راستا و هنگاميكه آيه شريفه 9سوره حجرات نازل شد «و ان طائفتان من المؤمنين اقتتلوا فاصلحوا بينهما فان بغت احدهما علي الاخري فقاتلوا التي تبغي حتي تفيء الي امرالله» و اگر دو طايفه از اهل ايمان با هم به قتال و دشمني برخيزند، البته شما مؤمنان بين آنها صلح برقرار داريد و اگر يك قوم بر ديگري ظلم كرد، با آن طايفه ظالم قتال كنيد تا به فرمان خدا بازآيند.

پيامبر اسلام(ص) با نگاهي به آينده و پيش بيني برگرفته از قرآن، از تغيير الگوي نبرد و صف‌بندي جديدي در جامعه ديني خبر دادند؛ حضرت در اين هشدار فرمودند: «كسي در ميان شما هست كه براي تأويل قرآن نبرد خواهدكرد، همانگونه كه من براي تنزيل آن نبردكردم.» برخي از مسلمانان پرسيدند: «آيا ما هستيم؟» حضرت جواب منفي دادند و از امام علي(ع) به عنوان قهرمان مبارزه در عصر تأويل ياد كردند.

حديث ديگري از پيامبر(ص) نشان مي‌دهد كه دوره تأويل، دوراني طولاني خواهد بود كه پس از رحلت آن حضرت آغاز مي‌شود و تا ظهور ادامه مي‌يابد. رسول مكرم اسلام(ص) در اين باره مي‌فرمايند: «مهدي(عج) براي تأويل قرآن پيكار مي‌كند، همانگونه كه من براي تنزل آن پيكار كردم.»

نفاق جديد؛‌ مؤمنيني كه خلف وعده‌ كردند

رهبر معظم انقلاب اسلامي از منافقين دوران تأويل با عنوان «نفاق جديد» ياد مي‌كنند و در دسته‌بندي‌هاي نفاق، آنان را جزء دسته دوم منافقين برمي‌شمارند. ايشان درخصوص «نفاق جديد» مي‌فرمايند: «دسته دوم كساني كه جزء مؤمنين بودند، اول كار هم هيچ نشانه‌اي از نفاق در اينها نبود ولي به مرور، دچار عوارضي شدند، اين عوارض، كار دستشان داد و آنها را از پاي درآورد. دسته دوم كساني بودند كه با اسلام و پيامبر(ص) و حركت اسلامي دشمني نداشتند بلكه دوست هم بودندكار اينها خلف وعده‌اي بود كه با خدا كردند. دروغي كه با عملشان به خود گفتند. خلاف كاري، گناه، عدم اعتنا به تربيت خود، گاهي كار را به جايي مي‌رساند كه جزاي كار آنها بدترين مي‌شود. بدترين چيست؟ تكذيب آيات خدا، عدم دقت و مواظبت از خود، از حرف خود، از رفتار خود، از فكر خود و از خود مراقبت معنوي نكردن، كارش به نفاق مي‌رسد.»

بنابراين در دوران تأويل، طبقه جديدي از نفاق در جامعه ظاهر مي گردد كه با شكل نفاق در دوران تنزيل متفاوت است و از آن به عنوان «نفاق جديد» ياد مي شود. مهمترين وجه تمايز نفاق دوران تنزيل با نفاق دوره تأويل، موضوع «وجاهت» است كه منافقين جديد از آن برخوردارند.

چرا نفاق جديد؟!

«نفاق جديد» ، معاندين دوران تأويل مي‌باشند كه جبهه‌اي درون ديني را عليه جامعه و نظام ديني بازگشايي مي‌نمايند. قرآن علت شكل‌گيري اين پديده شوم و بسيار خطرناك را عدم استقامت و پايداري مي‌داند. خداوند در قرآن مؤمنان را يك دست ندانسته و بدون توجه به ظواهر، آنان را در دو گروه طبقه‌بندي كرده است: «مؤمنين راستين» و «مؤمنين دروغين». آنگاه تفاوت ميان مؤمنين راستين و دروغين را در عنصر «پايداري ايمان» دانسته و از كساني كه در ايمان خود راست قامت نبوده و تغيير ماهيت داده‌اند به عنوان اهل نفاق ياد كرده است.

در آيه «من المؤمنين رجال صدقوا ما عاهدوا الله عليه فمنهم من قضي نحبه و منهم من ينتظر و ما بدلوا تبديلا ليجزي الله الصادقين بصدقهم و يعذب المنافقين ان شاء او يتوب عليهم ان الله كان غفورا»، رحيما در اين آيه اشاره به آن دارد كه برخي از آن مؤمنان، بزرگ مرداني هستند كه به عهد و پيماني كه با خدا بستند كاملا وفا كردند پس برخي بر آن عهد ايستادگي كردند (تا در راه خدا شهيد شدند) و برخي مقاومت كرده و هيچ عهد خود را تغيير ندادند تا آنكه خدا آن مردان راستگوي با وفا را پاداش نيكو بخشد و منافقان را به عدل عذاب كند. اگر بخواهد يا به لطف، توبه‌شان بپذيرد كه خدا بر خلق بسيار آمرزنده و مهربان است.»

قرآن كساني كه از صداقت در پيمان بي‌بهره اند، در دسته منافقان جاي داده است

قرآن كريم كساني كه بر پيمان خود با خدايشان باقي مانده باشند را مؤمنين راستين دانسته و اينان را بر دو دسته تقسيم مي‌كند: «شهيدان سرافراز» و «بازماندگان پايدار و تغيير ناپذير.» و كساني كه از صداقت در پيمان بي‌بهره باشند، در گروه منافقان جاي داده و از ايمان حقيقي بي‌بهره مي‌داند.

مؤمن حقيقي كسي است كه ثابت قدم بماند و در دوران تأويل نيز ايمان خويش را از دست ندهد. در اين ارتباط امام علي(ع) كه به واقع قهرمان مبارزه با منافقين جديد دوران پرفتنه تأويل است، در اين باره مي‌فرمايند: «به خدا سوگند من هم كسي هستم كه در انتظار (شهادت) به سر مي‌برم و من هرگز در روش خود تغيير نداده و بر سر پيمانم ايستاده‌ام.»

ادامه دارد ...