نقدی بر عملکرد دستگاه دیپلماسی کشورمان

عملکرد دستگاه دیپلماسی کشورمان حاکی از وجود برخی تعلل‌ها در برخورد با انقلاب‌های بهار عربی است.

کد خبر: ۱۴۴۴۰۹

دوشنبه - ۱۴ شهريور ۱۳۹۰ / September 05, 2011

گروه بین الملل «خبرگزاري دانشجو»؛ با روی کار آمدن علی اکبر صالحی به عنوان وزیر امور خارجه، تصور همگان پویایی و فعالیت بیش از پیش این وزارت خانه در قبال مسائل بین المللی بالاخص منطقه بود.

آقای صالحی که در عرصه فعالیت های بین المللی کارنامه موفقی دارد، به نظر می رسد در وزارت خارجه عملکرد ایشان از آن چه انتظار می رفت کمتر بوده است.

با گذشت بیش از 7 ماه از انقلاب های منطقه  و برخی موضع گیری های کشورمان، هنوز اقدام موثری را از سوی وزارت خارجه شاهد نبوده ایم. تا به امروز مردم چهار کشور از دیکتاتورهای چند دهه ای خود آزاد شده اند و انتظار می رود دیگر ملت های منطقه هم که از اینچنین دولت هایی رنج می برند به زودی طعم شیرینی آزادی را بچشند.

نکته ای که به ذهن می رسد اینکه، آیا وزارت خارجه نمی توانست به غیر چند بیانیه دو پهلو و برجسته نمودن بعضی اقدامات انقلابیون اقدامی دیگر صورت دهد؟

این در حالی است که یک سیاست خارجی پویا بایستی با بهره گیری از فضای جدید ایجاد شده به دنبال کسب بهره برداری حداکثری باشد، بطور نمونه می توان ترکیه را در این زمینه مثال زد که علی رغم ارتباط خوب با حکومت قذافی، شبانه با درک این نکته که شرایط جدید ارتباط با انقلابیون را اقتضا می کند، با کاهش روابط با دیکتاتور لیبیريا، خمایت خود از انقلابیون را تا جایی گسترش داد که کشورش محل برگزاری کشورهای تماس (کشورهای حامی انقلابیو لیبی) گشت.

سیاست خارجی هر کشوری نشات گرفته از میزان قدرت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، موقعیت جغرافیایی، جمعیت و نفوذ آن کشور است. با این حال طی ماه های اخیر شاهد بودیم کشورجزیره ای مانند قطر که دارای قدرت بسیار جزئی می باشد، چگونه به عنوان میانجیگر در تحولات منطقه نقش بازی می کند. و حاصل این فعالیت ها باعث ارتقای جایگاه بین المللی این کشور گشته است.

از سویی دیگر شاهد استراتژی یکسان وزارت خارجه در قبال دو کشور یمن و مصر که روابط سردی با آنها داشتیم، با دو کشور لیبی و تونس که بر اساس عرف دیپلماتیک با آنها رفتار می کردیم بوده ایم.

این در حالی است که در عرصه دیپلماتیک توجه به پیشینه فرهنگی و سیاسی دو کشور و حافظه تاریخی دو ملت از اهمیت زیادی برخوردار است.

با آنکه دولت انتقالی مصر حمایت تلویحی در برقراری رابطه با ایران را ابراز نموده بود اما هیچ اقدام خاصی از سوی وزارت خارجه ترتیب نیافت و تنها به دعوت از چند اندیشمند مصری اکتفا شد، در حالی که عدم رابطه مناسب میان دو دولت طی سال های گذشته باعث ایجاد شکاف میان دو کشور قدرتمند اسلامی شده است.

وقوع انقلاب در مصر و نقش پر رنگ اسلامگرایان بایستی تحرک دستگاه دیپلماسی را جهت برقراری ارتباط با ملت و دولت مصر دوچندان می کرد. ارتباط و ارتقاي روابط با مصر هم در راستای منافع ملی ما تلقی می شود هم در راستای پیاده کردن آرمان های انقلاب اسلامی.

ارتباط با مصر به عنوان موثر ترین و پر جمعیت ترین کشور عربی و تنها کشور هم مرز با نوار غزه (غیر از رژیم صهیونیستی) می تواند باعث ایجاد فضای بهتری برای مسلمانان غزه شود که سال هاست تحت ظلم و محاصره دژخیمان صهیونیست قرار دارد.

در مورد لیبی نیز این موضوع به شکل دیگری صدق می کند. علی رغم فعالیت برخی شرکت های اقتصادی و نفتی ایران در لیبی، دیپلمات های ارشد کشورمان تلاش چندانی برای برقراری ارتباط با شورای ملی انتقالی لیبی نکرده اند. دست اندرکاران سیاست خارجی بر خلاف رسانه ملی چندان در محکومیت رفتار معمر قذافی فعالیتی را از خود به خرج ندادند.

سفارت ایران در لیبی از ابتدای اوج گرفتن انقلاب ها تعطیل شد و به جای ایجاد رابطه با کمیته انتقالی صلاح دید که کار را تعطیل کند و کار به جایی رسید که رئیس شورای انتقالی در گفت و گویی تلفنی از آقای صالحی بخواهد که به لیبی سفر کند و آقای سفیر را به محل ماموریتش بازگرداند.

متاسفانه اقدامات منفعلانه دستگاه دیپلماسی به سفارت خانه های کشورمان هم سرایت کرده است و آنها هم در قبال این انقلاب های منطقه رفتار بسیار خاموشی را در پیش گرفته اند.

این اقدامات منفعلانه تنها در قبال کشورهای تونس و لیبی و مصر نیست بلکه در قبال متحد دیرینه کشورمان یعنی سوریه هم اوضاع بهتر از این نیست.

استعفا و جایگزینی سفیر ایران در سوریه به هنگام بحبوحه نا آرامی ها هم از نکات تامل برانگیز وزارت خارجه بود و نکته تعجب برانگیزتر اینکه آقای سفیر، دلیل استعفای خود را شرکت در انتخابات مجلس نهم ذکر می کند!

برخی خبرگزاری های غربی مدعی شده بودند که خانواده دیپلمات های ایرانی حاضر در دمشق، محل اقامت خویش را به دلیل آنچه واکنش معترضین سوری اعلام کرده اند به بیروت انتقال داده اند.

امید است دستگاه دیپلماسی کشور با سرلوحه قرار دادن صحبت های حضرت امام خمینی(رض) در قبال آینده منطقه از موضع منفعلانه خود که با شعارهای دولت همخوانی ندارد خارج شود و تنها به دادن بیانیه اکتفا نکند.