بررسي ساخت مصلاها در گفت‌وگو با حمزه‌نژاد - بخش سوم و پاياني؛

پياده‌سازي الگوي غلط در مصلاهاي شهرستان‌ها موجب نگراني است

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران با اشاره به اينكه كليت مصلي تهران مورد پذيرش است، گفت: آنچه موجب نگراني است مصلاهاي شهرستان‌ها به خصوص شهرهاي كوچك مي‌باشد كه بر طبق يك الگوي غلط ساخته مي‌شوند.

کد خبر: ۱۴۶۹۹۳

سه‌شنبه - ۲۹ شهريور ۱۳۹۰ / September 20, 2011

حمزه نژاد در گفت‌وگو با خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، با اشاره به اينكه شيخ بهايي نقش اساسي در ساخت همه اجزاء مسجد امام اصفهان نداشته است، گفت: شيخ بهايي در اين معماري‌ها نكات كلي را تذكر داده‌اند و نكاتي هم مدنظر شاه عباس بوده است كه معمار بايد بين اين دو نظر را لحاظ مي‌كرده است و در مواردي كه شاه عباس یا برخی از درباریان نظري غير از نظر شيخ بهايي داشته‌اند، شیخ خيلي بر نظر خود اصرار نمي‌كرد مگر مواقعي كه انحراف اساسي دینی به وجود مي‌آمد.

انگیزه ساخت گنبد دوم مسجد جامع اصفهان منیت بوده است

وي گفت: مسجد جامع اصفهان كه مسجد باشكوهي است در دوره سلجوقي ساخته شده است،‌ اين مسجد يك گنبد به نام «نظام‌الملك» دارد كه به دستور وزير آن دوره در جلوي مسجد ساخته شده است و وزير بعدي، تاج الملك، نيز دستور داده گنبد ديگري در گوشه ديگر مسجد ساخته شود كه کاملا بی‌استفاده است و صرفا انگیزه منیت و دنیایی پشت آن است.

حمزه نژاد تاکید کرد: معماري كه در تاريخ تمدن اسلامي ما ايجاد شده گاهي در اثر رقابت و حسادت حاكمان تغييراتي در آن ايجاد شده است و با اينكه در دوره‌هايي علماء نفوذ بالايي در حكومت داشتند ولي همه كاره نبودند.

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران ادامه داد: كم كم در تاريخ تمدن اسلامي با اقتدار پيدا كردن عالمان شيعي شاهد ايجاد مساجدي هستيم كه به الگوي اسلامي نزديكتر شده‌اند، البته در مورد مسجد اعظم قم اين موضوع مطرح است كه اين مسجد كنار حرم حضرت معصومه(س) است لذا قواعد آن با ساير مساجد متفاوت است و تزئينات آن بيش از مقدار متعارف است؛ چرا كه در معماري حرم طلا، نقره و تزئين و آينه‌كاري موجود است.

مشرب انقلابي امام (ره) بايد در معماري ما وارد شود

وي با اشاره به اينكه مصلاي تهران در امتداد حركت‌هاي قبلي است، گفت: مصلا نسبت به معماري‌هاي تاريخي ما پيشرفت‌هايي داشته است و هنر آن، هنر عظيم‌تري است، تكنولوژي بتن در آن وارد شده كه تكنولوژي نوآورانه‌اي مي باشد.

حمزه نژاد با بيان اينكه حضرت امام(ره) اين حكومت را شكل داد و حكومت به طرز فكر امام(ره) وابسته است، گفت: مشرب انقلابي امام (ره) خیلی مهم است لذا بايد به درك و عمق امام(ره) از شرايط معاصر اهتمام بيشتري بورزيم و نظر ايشان را جدی‌تر لحاظ كنيم.

آيت‌الله جوادي آملي به سادگي مساجد تاكيد دارند

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران با بيان اينكه برخي از علماء و مجتهدان ديني امروز معتقدند مسجد بايد با شكوه باشد تا جذابيت داشته باشد، گفت: با توجه به اينكه ديدگاه‌هاي مختلفي در اين زمينه وجود دارد براي اينكه تجميعي بين اين نظرات صورت بگيرد و راهكار عملي و اجرايي مناسبي حاصل آيد بهتر است نظر كسي كه مردم به او اقبال كردند و مبناي انقلاب بر پايه ديدگاه او بنا شده است، لحاظ گردد.

وي با اشاره به اينكه در ميان فقهاي كنوني آيت‌الله جوادي آملي به سادگي مساجد تاكيد دارند، گفت: ایشان معتقد است مسجد نبايد تزيين داشته باشد، ارتفاعش بلند باشد، مناره‌هايش بلند باشند يعني شبيه فتواي حضرت امام(ره) را قائلند.

حمزه نژاد گفت: آيت‌الله جوادي آملي دو مسجد ساخته‌اند يكي در چهارمردان قم به نام مسجد وليعصر و يكي مسجد امام حسن عسگري در آمل كه ساده و كم تزئين مي‌باشند.

امام علي(ع) وقتي به خلافت رسيدند چندين مسجد را در كوفه تخريب كردند

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران ادامه داد: فقهایی همچون آيت الله جوادي آملي نگاه به روایاتی دارند که وقتي امام علي(ع) به خلافت رسيدند چندين مسجد را در كوفه تخريب كردند كه شامل مساجدي كه مناره‌هاي بلند داشتند يا مساجدي كه محراب بزرگي داشتند و متعلق به حكومت‌هاي قبلي بودند، مي‌شد.

وي با اشاره به اينكه امام علي(ع) چون حكومت را در اختيار داشتند توانستند چنين تغييراتي را اعمال كنند ولي امامان بعدي اين امكان را نداشتند، بيان داشت: لذا وقتي از آنها در مورد نحوه برخورد با اين مسائل پرسيده مي‌شد، مي‌گفتند، فعلاً در آنها نماز بخوانيد يك روزي قائم ما ظهور مي‌كند و مي‌بيند كه چه مي‌شود و خيلي از اين مساجد تخريب مي‌شود.

سنت غلط در مسجدسازي در مقابل سنت اصيل نبوي

حمزه نژاد با اشاره به تخريب مسجد توسط امام زمان(عج) گفت: معلوم مي‌شود يك سنت غلط در مسجدسازي وجود دارد که امروز نيز در جهان حاکم است  و يك سنت نيز سنت اصيل علوي و نبوي است كه حضرت علي(ع) آن را احياء كردند و یک روز نیز حضرت ولی عصر آن را احیا خواهند کرد.

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران گفت: آيت الله مكارم معتقدند ممكن است امام زمان(عج) بيايند و خيلي از مساجدي را كه ما مي‌سازيم تخريب كنند ولي ادله براي ما قطعيت‌بردار نشده است كه حكم دهيم اينگونه ساخته نشود، لذا ناچاريم طبق سنت جاريه عمل كنيم.

وي افزود: البته آيت‌الله مكارم هم با مساجدي كه به تعبیر امام(ره) از شدت تزیینات، مساجد اسلام آمريكايي هستند مخالفند ولي مساجدي كه براساس الگوی تاريخي ايجاد مي‌شوند، را نفی نمی‌کنند.

مسئله اصلي مصلا قسمت‌هايي است كه هنوز كار نكرده‌اند

حمزه نژاد در مورد تزيین مصلي گفت: هنوز معماري مصلي تكميل نشده است و فقط شبستان بالاست كه البته بيشتر نقاشي است كه نسبت به كاشي كاري بهتر است و كم هزينه‌تر مي‌باشد و در ضمن زيبايي خاص خود را دارد و مسئله اصلي قسمت‌هايي است كه هنوز كار نكرده‌اند.

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران افزود: كارگران الان در حال تكميل مناره‌ها هستند ولي بايد دقت نمود كه مانند الگوي اصفهان و بعضي شهرها كه خيلي سر و صدا ايجاد كرد نشود كه ظاهرا برخی می‌خواستند همه آن را كاشي نمايند كه اين امر فاجعه است؛ چراكه بايد سادگي بتن آن حفظ شود و اگر امكان داشت روي همين بتن اذكاري آورده شود.

وي با اشاره به اينكه كليت مصلي تهران مورد پذيرش است، گفت: آنچه موجب نگراني است مصلاهاي شهرستان‌ها به خصوص شهرهاي كوچك مي‌باشد كه بر طبق يك الگوي غلط ساخته مي‌شوند.

حمزه نژاد با بيان اينكه ستاد اقامه نماز جمعه نهضتي به نام «نهضت مصلي سازي» تعريف كرده است، گفت: بيش از 220-230 مصلي در حال ساخته شدن است كه اصلاً از الگوي مدنظر امام(ره) تبعيت نمي‌كند و بودجه كلاني هم براي آنها صرف مي‌شود ولي نه سنت پيامبر(ص) را رعايت مي‌كنند و نه سنت مساجد تاريخي و بدون رعایت الگوهای صحیح تاریخی تنها با تزیینات به سمت ساختمان‌هاي مجلل پيش مي‌رود.

فضاي سرپوشيده براي معماري مصلاي اصفهان نامناسب است

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران با اشاره به مصلاي اصفهان گفت: الگوي مصلاي اصفهان به اين صورت است كه روي آن شبكه‌اي از هندسه‌هاي سنتي قرار گرفته كه توي آن نيز با مصالح شفاف جديدي پر می‌شود تا هم سرپوشيده باشد و هم آسمان آن معلوم باشد، يعني فضاي باز نيست.

وي بيان داشت: طرح مصلاي اصفهان غلط است؛ زيرا اصفهان به دليل شرايط آب و هوايي نيازي به پوشيدن ندارد، چنین راه‌حل هایی برای اقلیم‌های نامناسب‌تر گرم یا سرد قابل طرح بود با این همه در میان نمونه‌های در حال ساخت کارهایی که در شهرهای بزرگ انجام می‌شود وضعیت بهتری دارند ولی مصلا‌های شهرهای کوچک اصلا قابل دفاع نیست و نمی‌تواند آبرویی برای آینده نظام باشد.