ظرايف تربيت دختران

پيامبر اكرم(ص): خداوند متعال نسبت به دختران مهربان‌تر از پسران است

والدين بايد متوجه باشند كه با دختران با عطوفت و مهرباني بيشتري برخورد نمايند، چنانكه امام رضا (ع) از قول پيامبر اكرم (ص) نقل مي فرمايند: «خداوند متعال نسبت به دختران مهربان تر از پسران است.»

کد خبر: ۱۴۹۰۱۶

يکشنبه - ۱۰ مهر ۱۳۹۰ / October 02, 2011

گروه دين و انديشه «خبرگزاری دانشجو»، انسان به آن خاطر كه انسان است داراي حقوقي است و تربيت يكي از اين حقوق و بلكه مهمترين آنهاست كه پدران و مادران موظف به اداي اين حق به صورت بسيار نيكو هستند.

شرف و كرامت انساني ايجاب مي كند كه او ساخته و پرورده شود و نيكو به عمل آيد. حضرت امام سجاد(ع) در اين مورد مي فرمايند: «حق فرزندت بر تو اين است كه بداني او از وجود توست. موظفي، فرزندت را با آداب و اخلاق پسنديده پرورش دهي. در طاعت و بندگي خداوند راهنمايي اش كني. در رفتارت در تربيت فرزندت توجه كني»

بنابراين اگر تربيت حقي براي انسانيت به حساب آيد، اداي آن براي دختر ضروري تر است؛ زيرا كه اگر زن تربيت شود مرد هم در دامان او تربيت خواهد شد.

روايات اسلامي در توصيه به تربيت دختران بسيار است. پيامبر اسلام (ص) مي فرمايند: «كسي كه دختري دارد بايد او را به بهترين نحو تربيت كند و غذاي خوب و شايسته برايش فراهم كند و نعمت هايي كه خداوند بر او ارزاني داشته را بر دخترش گوارا دارد و از او دريغ نورزد كه چنين پدري در روز قيامت از آتش دوزخ نجات خواهد يافت»

مرحله اول زندگي يك زن كه از تولد تا هفت سالگي است بسيار حساس و در زندگي تعيين كننده به حساب مي آيد. عمده ترين مراحل رشدي هم از لحاظ جسماني و هم از لحاظ شخصيتي دختر در اين دوره پي ريزي مي شود.

روانشناسان بر اين باورند كه اساس و شالوده شخصيت فرد تا سه سالگي ريخته مي شود؛ از اين رو اين دوره زندگي زن از اهميت و جايگاه بالايي برخوردار است و دوره هاي ديگر زندگي تا حدود زيادي از اين دوره تاثير مي پذيرد.

يكي از اهداف مهم تربيتي دختران در اين دوره توجه والدين به رشد جسماني آنان مي باشد. سفارش موكد اسلام به تغذيه نوزاد از شير مادر و نقشي كه تغذيه از شير مادر در سلامت جسماني كودك دارد، شايان توجه است.

اهميت تغذيه سالم دختر در دو سال نخست زندگي براي انجام وظايف آينده

همچنين سفارش قرآن كريم بر تكميل دوره شيردهي تا دو سال و روايات متعدد ديگري در اين زمينه مويد اين مطلب مهم مي باشد. تاكيد روي اين نكته ضروري به نظر مي رسد دختري كه در دو سال نخست زندگي از تغذيه با شير مادر محروم گردد، در دوره هاي ديگر زندگي دچار مشكلات جسماني خواهد بود كه به سبب محروميت در اين دوره مي باشد؛ از اين رو بايد والدين به نقش تغذيه و رشد جسماني كودك در اين دوره توجه جدي نمايند؛ چرا كه سلامت جسماني زن در طول زندگي تا حدود بسياري بسته به همين مسئله است.

از سوي ديگر با توجه به نقش مادري كه قرار است دختران در آينده به عهده گيرند و وجود مسائلي چون دوران بارداري، زايمان و شيردهي، توجه به سلامت جسماني دختران را جدي تر مي نمايد. يكي از مسائل تربيتي مهم در تربيت دختران در دوره اول زندگي رشد احساسي و درك عاطفي است.

اگر دختر به زمين خورد بلند كرده و نوازشش نمایيد، ولي اگر پسر به زمين خورد بگذاريد خودش بلند شود

از آن جايي كه قرار است دختران امروز مادران موفق و كارآمد آينده باشند، از سوي ديگر با توجه به اينكه مادر در كانون خانواده محور عواطف و احساسات است، اگر مادر مهربان باشد و از احساس و درك بالاي عاطفي برخوردار باشد، آن خانه سرشار از محبت و عطوفت و احساسات خواهد بود.

بر عكس اگر مادري از هر گونه احساس و عواطف عاري باشد، خانه به كانوني بدون روح و بدون محبت و عاطفه مبدل خواهد شد به همين جهت در آموزه هاي ديني اين مسئله مورد تاكيد قرار گرفته است كه اگر دختر به زمين خورد او را بلند كنيد، لباسش را تكان دهيد و او را نوازش نمایيد، ولي اگر پسر به زمين خورد بگذاريد خودش بلند شود.

خداوند متعال نسبت به دختران مهربان تر از پسران است

تفاوت در شيوه برخورد به سبب توجه دادن به اين مسئله مهم است كه دختران چون در آينده بايد بتوانند با فرزندان همدلي و هم احساسي نمايند، بايد در دوران كودكي با آنان همدلي و هم احساسي نماييم.

روايات متعدد، توجه والدين را به اين مسئله جلب نموده كه بايد با دختران با عطوفت و مهرباني بيشتري برخورد شود. امام رضا (ع) از قول پيامبر اكرم (ص) نقل مي فرمايند: «خداوند متعال نسبت به دختران مهربان تر از پسران است.»

هر زني در خانه به عنوان يك رئيس، تأثيرگذار است

در اين زمينه يكي از روايت ها مي گويد كه هر زني در خانه رئيس است؛ يعني مسئوليت هاي چشمگير و فوق العاده اي دارد كه تاثيرگذار است.

سوال اين است كه آيا هر دختري كه به دنيا مي آيد، رئيس به دنيا مي آيد؟ و در طرف مقابل هر مرد رئيس است؟ مي گوييم نه، از ده ها هزار يا از هزاران و يا صد ها هزار نفر مرد يك نفر رئيس است. گاهي اوقات در بين هزار نفر يك نفر رئيس است و در چند ميليون يك نفر مرد رئيس است؛ يعني هر مرد رئیيس نيست ولي هر دختري رئيس به دنيا مي آيد. به خاطر اينكه وقتي كه مادر خانواده شد، اين جا به عنوان يك رئيس تاثير گذار است و اين معلوم است آيا تربيت يك رئيس خيلي مهم است و خيلي اهميت دارد يا تربيت مثلاً يك فرد معمولي كه مسئوليتهاي معمولي به او واگذار مي شود.

هر كس يك دختري را خوب تربيت كند، خداوند به او وعده هشت مي دهد

اين مسئله كه از روايت بدست مي آيد و يا آن روايتي كه مي گويد: هر كس يك دختري را خوب تربيت كند خدا به خاطر آن تربيت خوب خداوند بهشت مي دهد به پدر يا مادر. يا مي گويد بهشت زير پاي مادران است، اينها حكايت از اين دارد كه بهشت نصيب شدن به خاطر تربيت خوب يك دختر، معنايش اين است كه دخترها حساس اند و تاثيرگذاري بيشتري دارند، محدوديت هاي بيشتري دارند و تاثيرگذاري هاي بيشتري دارد و بر همين اساس تربيتش اهميت بيشتري دارد كه اگر يك خانواده، يك پسر و یک دختر داشته باشد هر دو را يكسان و مطابق نيازشان تربيت بكند، ثواب تربيت دختر بيشتر از ثواب تربيت پسر است، به خاطر اينكه تربيت دختر سخت تر است.

اينكه مي گوييم سخت تر است يا ارزش بيشتري دارد و يا بايد توجه بيشتر داشته باشيم، محدوديت هاي دختر، مصونيت دختر و آسيب پذيري دختر نسبت به پسر فرق مي كند. فرض كنيد يك دختر وقتي حضور پيدا مي كند در جامعه مثل دانشگاه و تحصيل و حضورش در جامعه، اين محدوديت هاي زيادي، مصونیت هاي زيادي دارد و بر همين اساس نياز به دانستني ها و مهارت هاي تخصصي دارد.

دختر ريحانه است نه قهرمان

دختر كه در جايگاه مادر است، بهشت زير پاي اوست يا در روايت آمده است: آنها ريحانه هستند، نه قهرمانند. شما تربيت قهرمان را با تربيت يك گلي زيبا نبايد يكسان بدانيد؛ يعني يك گل زيبا تربيتش ظرافت مي خواهد و حال اينكه يك قهرمان را در ميدان دو مي گويي بدو و يا مثلاً اين وزنه هاي سنگين و تاكتيك ها را تمرين كن يعني تربيت يك قهرمان با تربيت يك گل تفاوت دارد.

اينكه در روايات آمده است، دختر يا زن، جنسش ريحانه است نه جنس و ماهيت قهرمانانه، از امتيازات دختر است. اينها همه حكايت از اين مي كند كه دخترها تربيت خاصي و اهميت خاصي و ثواب بيشتري و تاثيرگذاري بيشتري دارد و متقابلاً هر كسي توجه نكند زيان بيشتر و دردسر بيشتر و آبروبري بيشتر و در روز قيامت بيشتر مواخذه مي شود.

گشت و گذار دختران کوچک در دنیای تخیلات بیشتر از پسران است؛ به طوری که سنگ، اتومبیل ها، عروسک ها و حتی حیوانات عروسکی به صورت موجودات زنده برای آنها تلقی می شود. دختران در این دوره با عروسک های خود مثل یک موجود زنده رابطه تخیلی و رویایی برقرار می نمایند و با آنها صحبت می کنند.

از آن جایی که دختران بیش از پسران به انجام بازی های تخیلی علاقه مندند، از توانایی گسترده تری برای فهم عواطف برخوردار می گردند؛ از این رو یکی از عوامل تاثیرگذار در تفکر منطقی دختران، ایجاد فضای مناسب و امکانات و شرایط لازم برای انجام بازی های تخیلی و رویایی کودکانه خاص دختران است.

بازي كودك عامل بسیار مهم برای رشد مهارت ها و استعداد فکری و ذهنی او است

ایجاد زمینه برای بازی با عروسک برای دختران، یکی از عوامل موثر در رشد تفکر منطقی و در پی آن رشد قدرت تکلم و همچنین رشد احساسی و درک عاطفی خواهد بود . تفکر نادرست بعضی والدین که دختران خود را از بازی با عروسک محروم می نمایند، مانعی برای رشد تفکر منطقی آنان ایجاد می کنند.

روایات متعدد تاکید بر بازی کودکان در هفت سال اول عمر مویدی بر این مطلب است. بازی کودکان و بازی با کودکان موجب اتلاف وقت و کار بیهوده نیست، بلکه عامل بسیار مهم برای رشد مهارت ها و استعداد فکری و ذهنی کودک می باشد.

دوستان! در دوره اول زندگی به مسائل دیگری مثل رشد احساسات مذهبی دختران باید توجه کرده؛ اگر چه توجه در پسران هم باید وجود داشته باشد.

امام باقر (ع) به امام صادق (ع) می فرمایند: «وقتی کودک به سه سالگی رسید او را یاد بده لا اله الا الله بگوید پس از آن وقتی سه سال و هفت ماه و بیست روزش شد او را به گفتن محمد رسول الله آموزش بده و سپس در چهارسالگی او را به گفتن صلوات فراخوان در پنج سالگی اگر کودک قادر به تشخیص چپ و راست بود او را برابر قبله قرار بده و سجده بیاموز. در شش سالگی نماز، رکوع و سجود را به وی بیاموز، وقتی هفت سال او تمام شد، زمینه را برای یاد گیری وضو آماده کن و او را به نماز خواندن دعوت نما. در پایان نه سالگی وضوی صحیح را به او بیاموز و به نماز خواندن ترغیب کن.»

این روایت گویای بسیاری از مسائل ظریف تربیتی است؛ اگر چه این روایت کلی است، ولی در تربیت دینی دختران هم باید این اصل مورد لحاظ قرار گیرد که بتدریج و به تناسب ظرفیت های فکری و ذهنی و جسمی او مسائل دینی به او آموزش داده شود.