فرماني كه اطاعت نشد؛

مروری بر توصیه‌ها و گلايه‌های رهبر انقلاب درباره کم کاری حوزه و دانشگاه

«محيط آزادانديشى، محيط خاصى است كه بايد آن را ايجاد كرد؛ آن هم كار شماهاست. البته به نظر من، گفت وگوى آزاد بايد از حوزه و دانشگاه شروع شود.»؛ نزدیک به 10 سال است که این فرمان صادر شده است و سنگرداران و خط شکنان دفاع از ولایت ...

کد خبر: ۱۵۱۲۷۵

شنبه - ۲۳ مهر ۱۳۹۰ / October 15, 2011

گروه سياسي «خبرگزاري دانشجو»، مصطفی مژدهی فرد؛ «اگر بخواهيم در زمينه گسترش و توسعه‌ واقعى فرهنگ و انديشه و علم حقيقتا كار كنيم، احتياج داريم به اين‌كه از مواهب خدادادى و در درجه‌ى اول آزادانديشى استفاده كنيم. آزادانديشى در جامعه‌ى ما يك شعار مظلوم است ... ما به آزادانديشى احتياج داريم.» (07/11/1381)

بیانات فوق بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با اعضای انجمن اهل قلم است که صریحا فرمان ایجاد فضای آزاداندیشی را در جامعه به اهالی قلم و همه دغدغه مندان انقلاب صادر می کنند.

هر چند آزاداندیشی و در کنار آن نظریه پردازی قبل از این نیز بارها و بارها در بیانات ایشان دیده می شود، اما در این بیانات بار اصلی آن بر دوش افسران جوان جنگ نرم در حوزه و دانشگاه قرار می گیرد:

«محيط آزادانديشى، محيط خاصى است كه بايد آن را ايجاد كرد؛ آن هم كار شماهاست. البته به نظر من، گفت وگوى آزاد بايد از حوزه و دانشگاه شروع شود.»

نزدیک به 10 سال است که این فرمان صادر شده است و سنگرداران و خط شکنان دفاع از ولایت و گوش سپردگان به فرمان رهبر در حوزه و دانشگاه همچنان نتوانسته اند این مهم را در دانشگاه و حوزه تحقق ببخشند.

رهبر معظم انقلاب آزاداندیشی را شرط لازم برای رشد فرهنگ و علم می دانند و بارها و بارها این موضوع را مطرح و از دانشجویان و دست اندرکاران گسترش آزاداندیشی در جامعه این مهم را مطالبه می کنند.

ایشان در پاسخ به نامه جمعى از دانش آموختگان و پژوهشگران حوزه علميه خواهان ایجاد شجاعت و نظریه پردازی و مناظره در ضمن وفادارى به اصول و اخلاق و منطق در حوزه و دانشگاه هستند  و آزادی تفکر را از اهداف انقلاب برمی شمارند:

«بى‌شك آزادي خواهى و مطالبه فرصتى براى انديشيدن و براى بيان انديشه توأم با رعايت «ادب استفاده از آزادى»، يك مطالبه اسلامى است و «آزادى تفكر، قلم و بيان»، نه يك شعار تبليغاتى بلكه از اهداف اصلى انقلاب اسلامى است. من عميقاً متأسفم كه برخى ميان مرداب «سكوت و جمود» با گرداب «هرزه گوئى و كفرگوئى»، طريق سومى نمى‌شناسند و گمان مى‌كنند كه براى پرهيز از هر يك از اين دو، بايد به دام ديگرى افتاد» (16/11/1381)

ایشان در جمع اعضای تشکل ها، کانون ها، هیئت های مذهبی و نخبگان دانشجویی آزاداندیشی را یکی از آرمان های دانشجویی می دانند و این آرمان را راهی برای خروج از فرهنگ ترجمانی غرب می دانند:

«يكى از اين آرمان ها مسئله علم است؛ دومى عدالتخواهى است و آرمان سوم، آزادانديشى و آزاديخواهى است.»  (15/08/1382)

بیانات ایشان در آستانه سال نو در حرم مطهر رضوی در سال 1383، دولت، مسئولین و دستگاه های علمی کشور یعنی حوزه و دانشگاه را به پاسخ گویی در برابر این مطالبه فرا می خوانند:

«دستگاه‌هاى علمى كشور - كه مديران آن در دانشگاه‌ها و حوزه‌هاى علميه‌ى كشورند - مشخص كنند كه براى توليد علم، آزادانديشى علمى و تضارب افكار - كه ما از دانشگاه و حوزه اين مسائل را مطالبه كرديم - چه تلاش و كار بزرگى را انجام داده‌اند؛ چقدر پيش رفته‌اند و چه كارهاى ديگرى را بايستى انجام دهند.»

رسانه ای کردن کرسی های آزاداندیشی و نظریه پردازی از رسانه ملی مطالبه بعدی رهبر معظم انقلاب در سال 1383 می باشد:

«شما مى‌توانيد خط توليد علم و فكر و نظريه را برنامه‌ريزى‌شده دنبال كنيد؛ به بحثهاى منطقى و مفيد دامن بزنيد؛ كرسى‌هاى نوآورى را تلويزيونى كنيد و چهره‌هاى علمى نوآور خوب را مطرح نماييد.» (11/09/1383)

اساتید دانشگاه ها نیز 15 روز پس از مطالبه ایشان در خصوص رسانه ای شدن موضوع ، به نظریه پردازی و ایده پردازی در حوزه علوم از سوی رهبر معظم انقلاب دعوت می شوند. (26/09/1383)

آغاز سال نو زمانی است که ایشان نهضت آزاداندیشی را مطالبه جدی ملت از مسئولان می دانند:

«اگر نهضت نرم‌افزارى و توليد علم به‌عنوان يك جنبش عمومى مطرح مى‌شود، يا اگر نهضت آزادانديشى مطرح مى‌شود، براى اين است كه همه‌ى مسؤولان و همه‌ى آحاد ملت احساس كنند كه در اين جهت مسؤوليت دارند.» (01/01/1384)

بیانات ایشان در جمع اساتید و دانشجویان استان کرمان چگونگی برگزاری و مطالبه ایشان در این خصوص را دقیق و رسا بیان می کند:

«آزادفكرى و توليد علم و امثال اينها آرمان جوان است و براى اين‌كه به اين آرمان برسد، به علم و فعاليت سياسى منظم و صحيح و كسب تجربه و دانايى احتياج دارد ... نهضت آزادفكرى‌يى كه من پيشنهاد كردم در دانشگاه و حوزه راه بيفتد، براى همين است. تريبون‌هاى آزاد بگذارند و با هم بحث كنند؛ منتها نه متعصبانه و لجوجانه و تحريك شده‌ى به‌وسيله‌ى جريانات سياسى و احزاب سياسى كه فقط به فكر آينده‌ى كوتاه‌مدت و مقاصد خودشان هستند و براى انتخابات و امثال آن از جوان‌ها استفاده مى‌كنند؛ بلكه براى پخته شدن، ورز خوردن و ورزيده شدن و با هدف آماده شدن براى ادامه‌ى اين راه طولانى و دشوار، اما بسيار خوش‌عاقبت.» ( 19/02/1384)

ایشان آزادی فکر و اندیشه را به عنوان یکی از ویژگی های جامعه اسلامی مطرح می کنند:

«طبق نظر اسلام، چه جامعه‏يى را بايد ساخت؟ جامعه‏يى كه در آن، عدل و داد باشد؛ آزادى فكر و انديشه باشد؛ رشد و شكوفايى استعدادها باشد؛ اخلاق حسنه و فاضله در روابط اجتماعى حاكم باشد؛ در آن، فقر و فساد و تبعيض نباشد؛ انسانها احساس شرف و افتخار و اميد كنند و بخواهند دنيايى را با شرف و با افتخار و با اخلاق فاضله بسازند.» (بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در ديدار خانواده‏هاى شهدا 3/3/1384)

ایشان در دیدار با دانشجویان بسیجی، دانشجویان را به پیگیری در خصوص این موضوع فرامی خوانند:

«براى رسيدن به هر آرزوى بزرگ و هر هدف والايى، سازوكارى وجود دارد؛ اين سازوكار را بايد جوان هوشمند فرزانه‌ دانشجو پيدا كند. بحث جنبش نرم‌افزارى از همين قبيل است؛ بحث آزادانديشى از همين قبيل است؛ بحث‌هاى گوناگونى كه در زمينه‌هاى مختلف اجتماعى مى‌شود، از همين قبيل است.» (05/03/1384)

رهبر معظم انقلاب دولت و بدنه فرهنگی آن را به ایجاد فضای آزاداندیشی در جامعه فرمان می دهند:

«گسترش آزادانديشى هم مهم است. واقعا انسان ها بايد بتوانند در يك فضاى آزاد فكر كنند. آزادى بيان تابعى از آزادى فكر است. وقتى آزادى فكر بود، به‌طور طبيعى آزادى بيان هم هست. عمده، آزادى فكر است كه انسانها بتوانند آزاد بينديشند. در غير فضاى آزاد فكرى، امكان رشد وجود ندارد ... ما به تجربه دريافته‌ايم كه آن‌جايى‌كه سخن حق با منطق و آرايش لازم خودش به ميدان مى‌آيد، هيچ سخنى در مقابل آن تاب پهلو زدن و مقاومت كردن نخواهد داشت.» (08/06/1384)

ایشان سه روز بعد بر شعارهای جمهوری اسلامی تاکید می کنند و آزادفکری را به عنوان اولین شعار مطرح می کنند:

«امروز شعار جمهورى اسلامى، آزادفكرى است؛ توسعه‌ى علم و معرفت است؛ توجه به حقوق انسانها و اختيارات انسانهاست؛ مهربانى و مهرورزى ميان افراد انسان است؛ اينها شعار و پيام اسلام است؛ دنيا دنبال اينهاست.» (11/06/1384)

ایشان در دیدار با کارگزاران نظام از ورود مباحث اساسی و زیربنایی در جمع های تخصصی حمایت کرده و از عدم به ظهور رسیدن مطالباتشان از حوزه و دانشگاه گله می کنند:

«بنده به معناى حقيقى و وسيع كلمه معتقد به آزادى بيانم؛ منتها برخى از حرفها جايش در منبرهاى عمومى نيست؛ جايش در مباحث تخصصى است. بله، چند نفر فقيه بنشينند، چند نفر حقوقدان بنشينند، چند نفر فيلسوف بنشينند، چند نفر جامعه‌شناس بنشينند درباره‌ى اساسى‌ترين مسائل و درباره‌ى اصل توحيد با هم بحث كنند ... اين نهضت آزادفكرى كه ما مطرح كرديم، براى همين است. البته دانشگاه‌ها و حوزه‌ها اول حركت خوبى از خود نشان دادند و تجاوب كردند؛ ليكن عـملا من در صـحنه چـيـزى مشاهده نمى‌كنم.» (08/08/1384)

ایشان در بیانات خود در دیدار با مسئولان و کارگزاران نظام آزاداندیشی را به عنوان شاخصه اصولگرایی معرفی می کنند:

«آزادي از بزرگترين نعمات الهي است كه آزادانديشي از شعبه هاي اصلي آن است و بدون آزادانديشي رشد علمي، فكري و فلسفي امكان پذير نيست.» (29/03/1385)

رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با روحانیون آزادفکری را از مولفه های رشد شیعه در طول تاریخ عنوان می کنند و همگان را به پیروی از این مولفه فرامی خوانند:

«آزاد فكرى و عقلانيت شيعه، اين دو عنصر در كنار هم، مايه‌ى افتخار ماست ... ما از اول اين طورى رشد كرديم؛ شيعه عقلانى و با آزادفكرى رشد كرده است. اين را بايد قدر دانست و دنبال كرد.» (17/08/1385)

ایشان در دیدار با دانشجویان، ضمن انتقاد دوباره از تحقق پیدا نکردن مطالبه ایشان در خصوص آزاداندیشی مدیریت تحول در سایه آزاداندیشی را بر عهده نخبگان فکری و فرهنگی می دانند:

«آزادى فكر؛ همان نهضت آزادفكرى كه ما دو، سه سال قبل مطرح كرديم و البته دانشجوها هم استقبال كردند؛ اما عملا آن كارى را كه من گفته بودم، انجام نشده است؛ نه در حوزه، نه در دانشگاه. من گفتم كرسيهاى آزادانديشى بگذاريد.» (18/08/1385)

ایشان از طلاب حوزه های علمیه در خصوص دلیل انجام نشدن منویات ایشان در خصوص آزاداندیشی پاسخ می خواهند:

«يكى از موضوعاتى كه حتماً لازم است من عرض بكنم، مسئله‏ى آزادانديشى است كه در بعضى از صحبتهاى آقايان بود. چرا اين كرسيهاى آزادانديشى در قم تشكيل نميشود؟ چه اشكالى دارد؟ حوزه‏هاى علميه‏ى ما، هميشه مركز و مهد آزادانديشىِ علمى بوده و هنوز كه هنوز است، ما افتخار ميكنيم و نظيرش را نداريم... اين يك چيزى است كه جز از طريق خودِ طلبه‏ها و تشكيل كرسيهاى مباحثه و مناظره و همان نهضت آزادفكرى و آزادانديشى كه عرض كرديم، ممكن نيست.» (08/09/1386)

ایشان در ابلاغ سیاست های کلی برنامه پنجم توسعه نیز آزاداندیشی را مطرح می کنند:

«تحول و ارتقاي علوم انسانى؛ با تقويت جايگاه و منزلت اين علوم، جذب افراد مستعد و با انگيزه، اصلاح و بازنگرى در متون و برنامه‌ها و روش‌هاى آموزشى، ارتقاء كمى و كيفى مراكز و فعاليتهاى پژوهشى و ترويج نظريه‌پردازى، نقد و آزادانديشى.» (21/10/1387)

رهبر معظم انقلاب پس از حوادث فتنه گون پس از انتخابات 88 در دیدار با اساتید دانشگاه ها، کرسی های آزاداندیشی را راهی برای جلوگیری از ضایعات کشیده شدن مباحث تخصصی به سطح عمومی جامعه می دانند:

«اين كرسى‏هاى آزادانديشى كه ما گفتيم، در دانشگاه‏ها بايد تحقق پيدا كند و بايد تشكيل بشود. اگر چنانچه بحثهاى مهم تخصصى در زمينه‏ى سياسى، در زمينه‏هاى اجتماعى، در زمينه‏هاى گوناگون حتّى فكرى و مذهبى، در محيطهاى سالمى بين صاحبان توان و قدرتِ بحث مطرح بشود، مطمئناً ضايعاتى كه از كشاندن اين بحثها به محيطهاى عمومى و اجتماعى ممكن است پيش بيايد، ديگر پيش نخواهد آمد ... اگر در محيطهاى خاص، محيطهاى آزادانديشى و آزادفكرى، اين مسائل مطرح بشود - مسائل تخصصى، مسائل فكرى، مسائل چالش‏برانگيز - مطمئناً ضايعات كمتر پيش خواهد آمد.»  (8/6/1388)

آغاز سال 1389 نیز رهبر معظم انقلاب به لزوم تشکیل کرسی های آزاداندیشی تاکید می کنند:

«اين كرسى‌هاى آزادانديشى كه ما عرض كرديم، پيشنهاد كرديم در دانشگاه‌ها و در حوزه‌ها به راه بيفتد، مي تواند يك جريان سيال فكرىِ بسيار با ارزشى را در جامعه به راه بيندازد.» (1/1/1389)

لزوم برگزاری کرسی های آزاداندیشی در جمع های دیگر دانشجویی نیز مطرح و به سوالات دانشجویان در خصوص چگونگی برگزاری این جلسات پاسخ می دهند و دانشجویان، طلاب و اساتید برای برگزاری آن تلاش می کنند.

و 13 مهرماه 1390 زمانی است که پس از این همه تاکید و مطالبه رهبری از زبان مبارک ایشان این گونه می شنویم:

«فكر كنيد، بگوئيد، بنويسيد، در مجامع خودتان منعكس كنيد؛ آن كرسى‌هاى آزادانديشى را كه من صد بار - با كم و زيادش - تأكيد كردم، راه بيندازيد و اينها را هى آنجا بگوئيد؛ اين ميشود يك فضا. وقتى يك فضاى گفتمانى به وجود آمد، همه در آن فضا فكر ميكنند، همه در آن فضا جهتگيرى پيدا ميكنند، همه در آن فضا كار ميكنند؛ اين همان چيزى است كه شما مي خواهيد.»

و حال باید از خود پرسید که آیا هنوز فرمان رهبرمان را در خصوص اهمیت بسیار زیاد این موضوع درک نکرده ایم؟ آیا همت های ما در اجرای فرمان ولی کم شده است؟ آیا موانع آن قدر بزرگند که از فرمان ولیمان بزرگترند؟ و کی خواهیم توانست لبخند رضایت از تحقق این مهم را بر چهره زیبای ولی امرمان ببینیم؟...

به امید آن روز با تلاش و همت صد چندان