بازخواني حكم شرعي ارتداد در سيره امام خميني

امام با صدور حکم ارتداد فهماند در دفاع از اسلام با كسي شوخي ندارد

امام با صدور حکم ارتداد نهضت ملي و سلمان رشدی به همه فهماند كه در دفاع از فقاهت و هر گونه اهانت به اسلام، پيامبر اعظم (ص) و اهل بيت (ع) با كسي شوخي ندارد و عاقبت آنهایی که به مقدسات مسلمانان توهین می‌کنند بهتر از سلمان رشدی نخواهد بود.

کد خبر: ۱۵۱۴۸۵

يکشنبه - ۲۴ مهر ۱۳۹۰ / October 16, 2011

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ موضوع ارتداد از پيشينه كهني در ملت های مختلف برخوردار است به طوري كه مجازات مرتد يكي از مسائل مشترك همه اديان مي باشد. در فقه و حقوق اسلام نيز ارتداد بخش مهمي از متون فقهي را به خود اختصاص داده و علاوه بر اين در زمان كنوني نظريات حقوق بشري نيز اين موضوع را به چالش كشيده اند.

دستاورد پژوهش در واكاوي نظر و سيره امام خميني به عنوان فقيه شيعي كه حاكميت را نيز در دست داشته اين است كه گرچه نظر امام خميني در احكام فقهي ارتداد مطابق نظر مشهور فقهاي شيعه است لكن از جهت مصداق مرتد و اجراي حكم ارتداد، نظر و سيره متفاوت داشت.

مهمترين چالش فراروي موضوع ارتداد در زمانی که امام خمینی (ره) با آن مواجه بود؛ مسئله حق آزادي انسان در جوانب مختلف است. سخنان امام خميني در صحيفه نور راجع به آزادي اینگونه است که: «در حكومت اسلامي همه افراد داراي آزادي در هر گونه عقيده اي هستند، وليكن  آزادي خراب كاري را ندارند.»

امام خمینی (ره) آزادی رابه عنوان نعمت، رحمت و هديه الهي ياد كرده و پاسداري از آن را جزء دستورات اسلامي شمرده است.

اینگونه توصیف امام (ره) از آزادی، در زمانی بود که بسیاری از گروه ها و خصوصا عقاید معارض با اسلام، دین اسلام را مخالف با آزادی انسان ها می دانستند و اعلام می داشتند که اسلام مخالف حقوق بشر است. امام خمینی با این تعاریف دقیق از آزادی، نشان داد که اسلام علاوه بر اینکه با آزادی مخالف نیست و آزادی را جزئی از حقوق مردم می داند، بلکه آمده تا به انسان ها معنی آزادی حقیقی را نشان دهد و نمایشی بودن تعاریف دیگر مکاتب را از آزادی آشکار کند.

نحوه برخورد امام با مرتدین

با شکل گیری مقدمات نهضت ملی شدن صنعت نفت، جبهه ملی درصدد بود تا با انقلابیون ارتباط برقرار کند. رهبران جبهه ملی خواستار مواجهه با اصل سلطنت شاه نبودند، بلکه هدفشان مقابله با استبداد در چارچوب ساختار حاکم بود. این روش آنها تا ملاقات کریم سنجابی با امام در پاریس در آبان ماه ۵۷ ادامه داشت. بعد از این ملاقات جبهه ملی با صدور بیانیه ای نظام پادشاهی را غیرقانونی اعلام کرد.

در این دوره زمانی امام (ره) از اینکه راه جبهه ملی با انقلابیون متفاوت است، سخنان زیادی به میان آوردند و تأکید کردند: «اینجانب نمی توانم از جبهه ای‌ ها و نه از بزرگشان اسمی ببرم و ترویجی بکنم؛ راه آنها با ما مختلف است.»

با اوج گیری نهضت ملی شدن صنعت نفت، مواضع جبهه ملی در مواجهه با اسلام ناب کم کم روشن تر و آشکارتر شد. با این همه امام در تلاش بود که با مدارا از حذف این جریان جلوگیری کند. امام خمینی با همه‏ اين اختلافات يك جور برخورد نكرده و همين طور كه در روش امام علی(ع) دیده می شود، امام خمینی علی وار عمل کرد؛ يعنى اول با مدارا، سپس با نصيحت؛ ليكن آن وقت كه اقتضاء كرد، برخورد قاطع نمود.

مدارای امام خمینی با جبهه ملی آنقدر ادامه یافت تا آنکه کار به مواجهه جبهه ملی با لایحه قصاص رسید. جبهه ملی که رویکردی لیبرال داشت در مقابل لایحه قصاص که برگرفته از قرآن و شریعت بود، به مقابله ایستاد و مردم را دعوت به راهپیمایی علیه قانون قصاص کرد. امام در واکنش به این فعالیت‌ جبهه ملی که در واقع می توان آن را قیام در مقابل قرآن دانست، موضع شدیدی گرفتند و «ارتداد» جبهه ملی را اعلام کردند تا این جبهه برای همیشه با حضور مردم در خیابان‌ها از صحنه سیاسی کشور حذف شود.

امام خميني: نهضت ملي شما را دعوت به قیام و استقامت و راهپیمایى در مقابل قرآن کریم مى‏کند

امام فرمودند: «من مى‏خواهم ببینم که این راهپیمایى که امروز اعلام شده است، اساس این راهپیمایى چه هست. من دو تا اعلامیه از «جبهه ملى»، که دعوت به راهپیمایى کرده است، دیدم. در یکى از این دو اعلامیه، جزء انگیزه هايى که براى راهپیمایى قرار داده‏اند، لایحه «قصاص» است. یعنى مردم ایران را دعوت کردند که مقابل لایحه قصاص بایستند. در اعلامیه دیگرى که منتشر کرده بودند تعبیر «لایحه غیر انسانى» بود! ملت مسلمان را دعوت مى‏کنند که در مقابل لایحه قصاص راهپیمایى کنند، یعنى چه؟ یعنى در مقابل نص قرآن کریم راهپیمایى کنند! شما را دعوت به قیام و استقامت و راهپیمایى مى‏کنند در مقابل قرآن کریم.»

امام خميني: جبهه ملی از امروز محکوم به ارتداد است

امام در نهایت تصریح کردند: «اینها مرتدند. جبهه ملی از امروز محکوم به ارتداد است. بله، جبهه ملی هم ممکن است بگویند که ما این اعلامیه را نداده ایم. اگر آمدند در رادیو امروز بعد از ظهر آمدند در رادیو اعلام کردند به اینکه این اعلامیه ای که حکم ضروری مسلمین، جمیع مسلمین، را غیر انسانی خوانده، این اطلاعیه از ما نبوده؛ اگر اینها اعلام کنند که از ما نبوده، از آنها هم ما می‌پذیریم.»

شیخ علی تهرانی و تلاش براي نفی اعتبار دینی- فقهی سخنان امام درباره حکم ارتداد منکرین

منافقین در نشریه مجاهد متن کامل نامه سرگشاده شیخ علی تهرانی به امام خمینی را در واکنش به سخنرانی ۲۵ خرداد، منتشر كرد.

شیخ علی تهرانی در این نامه حملات شدیداللحنی به امام نموده و کوشش کرده بود اعتبار و استناد دینی و فقهی بیانات امام را ‌از جمله در مورد حکم ارتداد منکرین، حکم ضروری قصاص، ‌ نفی کند.

آیت الله گلپایگانی: اگر مسلمانی حکم قصاص را در اسلام منکر شود، مرتد می‌شود

این بیانیه در حالی صادر شد که آیت الله العظمی گلپایگانی رسماً در فتوایی تصریح نمود که «اگر مسلمانی حکم قصاص را در اسلام منکر شود، مرتد می‌شود، چون انکار صریح قرآن و ضروری دین است.»

امام بدون درنگ حکم ارتداد سلمان رشدی را صادر کردند

علاوه بر این موارد امام (ره) حکم به ارتداد سلمان رشدی را نيز دادند. حکمی که در آن هیچ گونه مدارا دیده نمی شد. از آنجا که سلمان رشدی به نمایندگی از یک تفکر به اعتقادات مسلمانان توهین کرده بود، امام بدون درنگ حکم ارتداد سلمان رشدی را صادر کردند.

امام با صدور این حکم، علاوه بر اینکه حکم اسلام را اجرا کردند، می خواستند از هجمه غرب علیه اسلام بکاهند و همچنین از ارزش های انقلاب اسلامی دفاع کنند.

امام با حکمی که به ارتداد سلمان رشدی داد به همه سلمان رشدی هایی که در آینده قصد انجام چنین کاری را دارند، فهماند كه در دفاع از فقاهت و هر گونه اهانت به اسلام، پيامبر اعظم (ص) و اهل بيت (ع) با كسي شوخي ندارد و عاقبت آنهایی که به مقدسات مسلمانان توهین می کنند بهتر از سلمان رشدی نخواهد بود.

امام با صدور حكم ارتداد سلمان رشدي قدرت مرجعيت شيعه، اسلام و علماي آن را نشان داد

امام با این کار ریشه های این حرکت را خشکانید. امام(ره) با اين حكم قدرت مرجعيت شيعه و قدرت اسلام و علماي آن را به جهان بويژه سردمداران این حرکت نشان داد.

با توجه به توضیحات ذکر شده، متوجه می شویم که امام، ده‌ها حكم بر زمين مانده و اجرا نشده و البته مترقي اسلام را كه سال ها فقط در كتاب‌ها و بحث‌هاي علمي و حوزوي از آن ياد مي‌شد به صحنه زندگي و اجرا در آورد و عملي كردن حكم ارتداد كه يكي از احكام بازدارنده و پر مغز اسلامي است يك نمونه شاخص از آنهاست.

منابع:

1. فصلنامه تخصصي فقه وحقوق اسلامي، سال 6، شماره  18
2. كتاب حقوق بشر و آزادي هاي اساسي