بررسي زواياي حكم ارتداد – بخش سوم و پاياني

مجازات مرتدين قوم بنی‌اسرائیل چيزي جز قتل نبود

به راستی نتیجه و مجازات پرستیدن گوساله سامری چه بود؟ در روایات ذیل آیه 54 سوره بقره بیان شده هنگامي توبه بني‌اسرائيل پذیرفته شد كه مرتدین کشته شدند و در نقلی آمده است که هارون با 12 هزار نفر به قتل گوساله‌پرستان اقدام کرد.

کد خبر: ۱۵۲۰۸۸

چهارشنبه - ۲۷ مهر ۱۳۹۰ / October 19, 2011

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، حامد صارم؛ پس از بيان و طرح مفهوم ارتداد به بيان معناي اين واژه در قرآن پرداختيم و بعد از آن آيات مورد استناد مخالفان ارتداد را ارائه داديم. اينك به بيان بيان آيات ديگر در اين باره مي پردازيم.

«وَدَّ كَثيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إيمانِكُمْ كُفَّاراً حَسَداً مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْحَقُّ فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَلى‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَديرٌ»؛ بسيارى از اهل كتاب با آن كه حقيقت بر آنها آشكار شده، از روى حسد، دوست دارند شما را پس از ايمان آوردنتان به كفر بازگردانند. عفو كنيد و گذشت كنيد، تا خدا فرمانش را بياورد، كه او بر هر كارى تواناست. (سوره بقره آیه 109)

این آیه دلالت دارد بر تلاش های اهل کتاب برای برگرداندن مسلمانان از دین، وکافر ساختن مسلمانان که امام حسن عسکری در ذیل این آیه شریفه می فرماید: «بما یوردونه علیکم من الشبهه»؛ بوسیله وارد کردن شبهات بر شما دین شما را می ربایند.(بحار الانوار جلد 9 صفحه 184)

با توجه به این روایت ارتداد در اینجا به معنای ارتدادی است که با القای شبهه به وجود می آید؛ دقیقا همان چیزی که در صدد انکارش برآمده اند.

با اندکی توجه به آیات شریفه، ستون خیمه شبهات مطرح شده توسط مخالفان ارتداد فرو می ریزد؛ چرا که تمام تلاش ایشان این است که نشان دهند کسی که به خاطر القای شبهات از دین خارج می شود از منظر قرآن مرتد نیست؛ که این ادعا در قرآن ثابت نشده است.

اما اینکه مدعی هستند کسی که فقط مسلمان زاده است و اطلاعی از اسلام ندارد و به علت القای شبهات از دین خارج می شود، مرتد نیست، عذری بدتر از گناه است؛ چرا که بر هر فرد بالغ، واجب است که معارف دین را تحقیقاً و مستدلاً بیاموزد و ای بسا این مرتد در پیشگاه خداوند مستحق دو عقاب باشد؛ یکی به علت جهل و دیگری به علت ارتداد.

آیا بهانه مسلمان زاده بی اطلاع، راه را برای گروه های الحادی، تبلیغی و تبشیری باز نمی کند؟ آیا در این صورت دشمنان نمی توانند از این راه به تضعیف اسلام بپردازند؟ با چه ملاکی بايد تشخیص داده شود که این شخص عالماً و از روی لجاجت و با قصد ضربه مرتد شده یا اینکه مسلمان زاده ای بی اطلاع بوده؟ كه در اين صورت همه می توانند این ادعا را داشته باشند و عملا همه روایات و احکام شرعی که برای مرتد اعم از ملی، فطری، زن یا صبی بیان شده است، لغو خواهد بود.

جالبتر که مخالفان ارتداد مدعی هستند در قرآن برای مرتد حکمی نیامده است! آیا ارتداد قوم بنی اسرائیل و پرستیدن گوساله توسط قوم بنی اسرائیل ارتداد نیست؟ آن گاه که خداوند به ایشان می فرماید:

«يا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتي‏ كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى‏ أَدْبارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خاسِرينَ»؛ اى قوم من، به زمين مقدسى كه خدا برايتان مقرر كرده است داخل شويد و به عقب بازپس ‏مگرديد(کافر نشوید) كه زيان ديده باز مى‏گرديد.(سوره مائده، آیه 21)

به راستی نتیجه و مجازات پرستیدن گوساله سامری چه بود؟ آیا غیر از این بود که سامری با القای شبهه و فریب، مردم ساده لوح را فریب داد؟ آیا تمام بنی اسرائیل از روی عناد دچار یک ارتداد خاص شده بودند؟ البته قطعا این ادعا که ارتداد در قرآن به معنایی خاص و ویژه است، ادعایی باطل است و مجازات مرتدان قوم بنی اسرائیل چيزي جز قتل نبود.

«وَ إِذْ قالَ مُوسى‏ لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلى‏ بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بارِئِكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحيمُ »؛ و (ياد كنيد) وقتى كه موسى به قوم خود گفت: اى قوم، شما به نفس خود ستم كرديد كه (به جهالت) گوساله پرست شديد، اكنون به سوى آفريدگارتان بازگرديد و (به كيفر جهالت خود) به كشتن يكديگر تيغ بركشيد، اين براى شما در پيشگاه آفريدگارتان بهترين (كفاره عمل) است. آن گاه از شما درگذرد كه او بسيار توبه‏پذير و مهربان است. (سوره بقره آیه 54)

بنی اسرائیل باید آنقدر از مرتدین می کشتند تا اینکه خدا به رحمتش باز می گشت. در روایات ذیل این آیه شریفه بیان شده که وقتی مرتدین کشته شدند، توبه ایشان پذیرفته شد (بحارالانوار، جلد 13، صفحه 222) و در نقلی آمده است که هارون با 12 هزار نفر از کسانی که گوساله نپرستیده بودند به قتل گوساله پرستان اقدام کرد.(بحارالانوار، جلد 13، ص 197)

آیا آیه ای سراغ دارید که این حکم را نسخ کرده باشد؟ یا آیه و روایتی موجود است که ارتداد؛ جرمی به اين سنگیني را - که در ازای آن خداوند می فرماید: «فاقتلوا انفسکم» - به بهانه بی اطلاعی یا کم اطلاعی در این امت جایز شمرده شده باشد؟

تا اینجا فقط به بررسی آیات پرداخته شد، اما بررسی روایات و دیگر شبهات به نوشته ای دیگر موکول مي شود.