سلسله جلسات تاريخ اسلام -2؛ بخش اول

رجبي‌دواني: کربلا هیچ گاه در زمان عرب جاهلی اتفاق نمی‌افتاد

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) گفت: با بررسی خصوصیات اعراب می‌توان گفت کربلا هیچ گاه در زمان عرب جاهلی اتفاق نمی‌افتاد و اولین مسلماناني که در اسلام به اسارت برده شدند ...

کد خبر: ۱۵۲۵۳۹

يکشنبه - ۰۱ آبان ۱۳۹۰ / October 23, 2011

به گزارش خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، دكتر محمدحسين رجبي دواني در دومين جلسه كارگاه آموزشي- تحليلي تاريخ اسلام كه پنجشنبه گذشته به همت موسسه «صهبای بصیرت» در فرهنگسراي انديشه برگزار شد، به بيان نوع نگاه به تاريخ پرداخت و گفت: هدف اين كارگاه از پرداختن به تاريخ، استفاده كاربري از آن براي زندگی فردی و اجتماعی است.

وي گفت: اين دوره، از شرایط سیاسی، اجتماعی و ... دوران رسول اکرم (ص) شروع شده، سپس جایگاه حکومت اسلامی و نحوه شکل‌گیری آن بحث مي‌شود.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) با اشاره به اينكه در اين كارگاه به جنگ‌های سخت دوران پیامبر(ص) از قبيل بدر، حنین و احد پرداخته نمي‌شود، گفت: در اين كارگاه آموزشي به بررسي جنگ‌هاي نرم توسط دشمنان سه‌گانه (مشرکان، کفار یهودی و منافقان) در برابر رسالت رسول اکرم، سقیفه و توطئه روزهای آخر عمر رسول اکرم (ص)، علل و عوامل فراموشی مهمترین سفارش رسول الله و در نهايت جنگ نرم دوران حضرت امیر (ع) که به سه جنگ سخت منتهی شد، پرداخته مي‌شود.

عده‌اي می‌گویند رسول الله قصد تشکیل حکومت را نداشتند

رجبي دواني با بيان اينكه حضرت امیر(ع) مظهر شجاعت و قدرت هستند، گفت: کسی در میدان جنگ و نبرد تن به تن و تاکتیک‌های نظامی حریف ايشان نبود، اما حضرت در جنگ نرم به ظاهر مغلوب شدند؛ چرا كه دشمن از هر ابزار و امساکي استفاده مي‌كرد، ولي ایشان به دلیل قیود و اعتقادات مذهبي‌شان از این حربه‌ها استفاده نمي‌كردند.

وي با بيان اينكه طرح بحث هر دوره‌ای از تاریخ اسلام نیازمند شناخت دوران رسالت است، گفت: برخی می‌گویند رسول‌الله قصد تشکیل حکومت را نداشتند و اگر توطئه قتل حضرت توسط مشرکان نبود، هجرت نمی‌کردند و ايشان ناخواسته به اصرار اوس و خزرج تشکیل حکومت دادند.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) در ادامه افزود: اين افراد با پرداختن به اين شبهات؛ امامت، ولایت، حکومت اسلامی و تشکیل حکومت نایبان دوران غیبت را زیر سوال می‌برند.

دعوت اسلامی در چه موقعیتی ظاهر شد و حضرت رسول رسالت را عرضه کردند

رجبي دواني با اشاره به اينكه اعراب به دو دسته عرب قحطانی و عرب عدنانی تقسیم می‌شدند، گفت: عرب قحطانی عرب اصیل بود که خاستگاهش یمن است و به آنها عرب جنوبی هم می‌گویند.

وي با بيان اينكه عرب عدنانی یا عرب مستعربه در واقع عرب نبودند، گفت: به افرادي كه طلب عربیت کردند و عرب شدند، اطلاق می‌شود و از نام عدنان یکی از فرزندان حضرت اسماعیل گرفته شده است.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) افزود: حضرت اسماعیل در بین قبیله جُرهُم که از یمن می‌آمدند و ساکن عربستان شدند، پرورش یافت و زبانشان را یاد گرفت و از آنجا که عربستان در شمال یمن قرار دارد به آن عرب شمالی هم می‌گویند.

رجبي دواني با اشاره به بخش‌هاي جزیرة العرب گفت: بخش جنوبی، یمن؛ بخش میانی، سواحل شرقی عربستان (بحرین و قسمت شیعه‌نشین عربستان) و سواحل غربی که همان حجاز است را شامل مي‌شود و بخش شمالی، در برگيرنده حیره (حدود نجف و کوفه امروز و تحت تاثیر ایران) و غسانی (دولت تحت تاثیر روم) است.

وضعيت اجتماعي اعراب

وي در ادامه به بررسي  وضعيت اجتماعي اعراب در عصر ظهور اسلام پرداخت و گفت: اولين ويژگي اعراب اين بود كه تمامي آنها چه ساکنان شهرهایی مانند مکه، یثرب، طائف و یمن و چه چادرنشینان به صورت قبیله اي زندگی می‌کردند و رئیس قبیله؛ قاضی، فرمانروا و واجب‌الاطاعت بود.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) افزود: ملاک انتخاب رئيس قبيله سه فاکتور سخاوتمندی، دلیری و سخنوري بود كه در صورت احراز چندین نفر، مسن‌ترين فرد انتخاب می‌شد و برخلاف حکومت‌های كنوني، این ریاست به ورثه منتقل نمي‌شد.

رجبي دواني با بيان اينكه در خانواده‌ها، پدر حرف اول را مي‌زد كه در غياب او، پسر بزرگتر بود، گفت: زن‌ها در خانواده اعراب جایگاهی نداشتند، مگر آن دسته که پسردار مي‌شدند؛ به طوري كه «هر وقت به یکی از آنها خبر می‌رسید که صاحب دختری شده است رویش را می‌پوشانید و صورتش سیاه می‌شد.»

در ميان اعراب كشتن دختران سنت شده بود

وي با بيان دومين ويژگي اعراب كه كشتن دختران بود، گفت: بنی‌تمیم قبیله‌ای در شمال عربستان بود که با حیره وارد جنگ شد، پادشاه حیره به دختر رئیس قبیله متعرض شد، لذا رئیس قبیله همه دخترانش را به قتل رساند و از آن به بعد قتل دختران به سنتی در این قبیله تبدیل شد.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع)  در ادامه گفت: بنی‌اسد که در مجاورت بني تميم قرار داشت به پیروی از بنی‌تمیم اين سنت را پذیرفت و کم‌کم سنت کشتن دختران در ميان اعراب رایج شد بنابراين آنها براي حفظ نسل خود اقدام به غارت زنان و دختران قبايل دیگر مي‌كردند.

رجبي دواني در بيان سومين ويژگي اعراب گفت: از دیگر سنت‌های زمان جاهلی، قتل اولاد و همسران از ترس فقر و گرسنگی بود كه در آيه «و لا تقتلوا اولادکم خشیة املاق نحن نرزقکم» به آن اشاره شده است.

وي با اشاره به چهارمين ويژگي اعراب گفت: عرب جاهلی محدودیت در تعداد همسر نداشت و با ظهور اسلام بود كه جایگاه زن ارتقا يافت؛ زيرا اسلام عدالت را محور و مشخصه اصلی برای ازدواج مجدد قرار داد و زن را مالک دارايی خود و وارث همسر و فرزندان دانست.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) در ادامه گفت: در زمان ایران ساسانی و در خاندان اشراف، ازدواج با محارم با منطق نژاد برتر و مخلوط نشدن خون اصيل با نژادهای دیگر رایج بود، در حالی ‌که حتی عرب جاهلی هم دست به این کار نمی‌زد.

رجبي دواني با اشاره به پنجمين ويژگي اعراب گفت: روحیه غارتگری، حمله و تهاجم به قبايل دیگر و کاروان‌های عبوری در اعراب بسیار رایج بود؛ به طوري كه از افتخارات آنها «ایام العرب» است که آنان غارتگری و قتل‌های زیادی انجام داده و آنها را در تاریخ نيز ثبت کرده بودند؛ از جمله روزهای معروف اعراب در غارتگری یوم «ذی غار» و یوم «داحض» بود.

عرب جاهلی بامروت، جوانمرد و مهمان‌نواز بود

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) با بيان ويژگي ششم اعراب گفت: عرب جاهلی بسیاری از رذايل مانند شرابخواری و مراودات زنان با نامحرمان را فضیلت می‌دانست.

وي با بيان آخرين ويژگي بارز اعراب گفت: با وجود موارد بالا، عرب جاهلی بامروت، جوانمرد و مهمان‌نواز بود، در عین چادرنشینی اگر همه دارایی‌اش یک بز بود آن را برای مهمان غریبه می‌کشت و مهمان را محترم می‌دانست.

اولین مسلماناني که در اسلام به اسارت بردند جزو خاندان رسالت بودند

رجبي دواني تأكيد كرد: با بررسی این خصوصیات اعراب می‌توان گفت کربلا هیچ گاه در زمان عرب جاهلی اتفاق نمی‌افتاد كه اهل بیت پیامبر(ص) را در شام مانند کفار به اسارت بردند.

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع) با بيان اين نكته كه اولین مسلماناني که در اسلام به اسارت بردند جزو خاندان رسالت بودند، گفت: این امر حاكي از آن است كه افرادي‌ که ایمان آوردند و از مسیر منحرف شدند به مراتب بدتر از بی‌ایمانان رفتار می‌کنند.

ادامه دارد...