پروفسور ملك نيا؛ كسي كه علم شيمي ایران را متحول كرد

پروفسور ناصر ملك‌نيا، استاد سرشناس بيوشيمي و از بنيانگذاران دوره‌ دكتراي بيوشيمي در ايران بود، به طوريكه وي را پدر علم بيوشيمي در ايران مي‌دانند.

کد خبر: ۱۵۳۵۷۳

شنبه - ۰۷ آبان ۱۳۹۰ / October 29, 2011

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ پروفسور ناصر ملك‌نيا در 27 مرداد 1310 خورشيدي در تهران متولد شد و سال‌هاي نخست زندگي را در خيابان شاپور(وحدت اسلامي) گذراند.

پدرش كارمند بانك بود و براي دو سال به مشهد فرستاده شد از اين رو، ناصر سال نخست آموزش ابتدايي را در آن شهر به پايان رساند و پس از بازگشت به تهران، مراحل ديگر آموزش مقدماتي را در دبستان خاقاني و دبيرستان 15 بهمن(دبيرستان رهنما) گذراند.

او پس از پايان دوره‌ مهندسي شيمي در ايالات متحده‌ آمريكا، به فرانسه رفت و دوره‌ پزشكي و بيوشيمي را در آن جا ادامه داد.

ملك‌نيا در سال 1351 كار خود را در دانشكده‌ پزشكي دانشگاه تهران به عنوان دانشيار گروه بيوشيمي آغاز كرد.

او با همراهي استادان گروه بيوشيمي توانست دوره‌هاي كارشناسي ارشد بيوشيمي را راه‌اندازي كند، اما رويداد مهم انقلاب اسلامي و تعطيلي موقت دانشگاه‌ها مانع پي‌گيري روند راه‌اندازي دوره‌ي دكتراي بيوشيمي شد.

چندي نگذشت كه او پيش از بسياري از استادان ديگر و در يك حركت خودجوش، كلاس درس خود را در دانشگاه بازگشايي كرد و با همكاري استادان گروه بيوشيمي توانست مديران وقت را براي راه‌اندازي دوره‌ دكتراي بيوشيمي مجاب كند.

به اين ترتيب، او توانست در كنار آموزش شيواي بيوشيمي به دانشجويان دانشكده پزشكي، راه را براي پرورش صدها متخصص بيوشيمي هموار سازد.

او نزديك 36 سال در دانشگاه تهران، تربيت مدرس، دانشگاه آزاد و بسياري از دانشگاه هاي سراسر كشور، به تدريس شيواي درس بيوشيمي پرداخت.

تحول در علم شیمی ملك نيا را به عنوان پدر علم شیمی معرفی کرد

پژوهش‌هاي بيوشيمي دكتر ناصر ملك‌نيا با كاري درباره‌ كمبود آنزيم گلوكز 6 فسفات دهيدروژناز(G6PD) آغاز شد.

در آن زمان كار روي اين آنزيم و بيماري حاصل از كمبود آن (فاويسم) تازه آغاز شده بود پژوهشگران نشان داده بودند كه برخي از افراد دچار كمبود يا نارسايي در كاركرد اين آنزيم هستند و با مصرف مواد اكسيداني چون باقلا، گلبول‌هاي آن‌ها هموليز(از هم پاشيده) مي‌شود.

ملك‌نيا در پژوهش خود دريافت در افرادي كه فعاليت آنزيم كاتالاز در آن‌ها بالاست، حتي با وجود كمبود آنزيم G6PD، نشانه‌هاي بيماري فاويسم وجود ندارد. يعني كاتالاز مي‌تواند نقص سامانه‌ گلوتاتيون و گلوتاتيون پراكسيداز را جبران كند.

بيشتر پژوهش‌هاي او درباره‌ ساختمان هموگلوبين و عوامل درگير در فرآيند پروتيين‌سازي بود.

ملک نيا مطالعه عميقي درباره ناباروري داشت و به درمان و راهنمايي بيماراني که به او مراجعه مي کردند، مي پرداخت. شيوه او در پزشکي نيز با بسياري از پزشکان ديگر تفاوت داشت. او معتقد بود اگر بيمار مشکل خود را خوب درک کند، همکاري بهتري در درمان خواهد داشت.

كتاب بيوشیمي عمومي را كه با همكاري پروفسور شهبازي نوشت، يكي از پرخواننده‌ترين كتاب‌هاي علمي در ايران است و تا كنون 26 بار چاپ شده است.

دکتر ملک نیا پس از سال ها تلاش و کار شبانه روزی در تیرماه 1386 در سن 76 سالگی براثر بیماری دار فانی را وداع گفت.