از سلسله نشست‌های الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت - 3

ميرمعزي: تحقق ايمان و تقوا هسته سخت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت است

عضو هيئت علمي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي گفت: راهبرد پیشرفت در جامعه اسلامی تحقق ایمان و تقواست و مبانی که در جامعه ایمان را تضعیف می‌کند، خلاف توسعه اسلامی است...

کد خبر: ۱۵۵۵۳۷

چهارشنبه - ۱۸ آبان ۱۳۹۰ / November 09, 2011

به گزارش خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ حجت الاسلام سيد حسين ميرمعزي عصر روز گذشته در سومین جلسه از سلسله نشست های الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت: بررسی اندیشه ها و تحلیل مبانی كه از سوی گروه مطالعات توسعه اسلامی موسسه توسعه و تحقیقات اقتصادی دانشگاه تهران تحت عنوان «تأملاتي در وجه اسلاميت الگوي پيشرفت در حوزه هاي معرفت شناختي، هستي شناختي، فقه و اخلاق اسلامي» در دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران به بحث در خصوص الگوي ايراني - اسلامي پيشرفت پرداخت.

وي گفت: الگوی پیشرفت مجموعه نظام مندی از مفاهیم اصول موضوعه راهبردها و قوانین است که در ساختاری منطقی به ترسیم وضعیت مطلوب، تحلیل و آسیب شناسی وضعیت موجود و ارائه راهبردهای تغییر وضعیت موجود جامعه به سمت وضعیت مطلوب می پردازد.

عضو هيئت علمي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي افزود: اگر این الگو مبتنی بر مبانی اسلامی و در چارچوب اخلاق و حقوق اسلامی باشد، الگوی پیشرفت اسلامی است.

ميرمغزي در خصوص بحث مبانی و نحوه تاثیرگذاری مبانی تصريح كرد: نوع جهان بینی در ترسیم وضعیت مطلوب جامعه تاثیرگذار است و امری مسلم به نظر می رسد، ولی ابتناي وضعیت موجود و ارائه راهبرد بر مبانی مزبور نیازمند توضیح است.

وی در راستای بحث های خداشناسی، انسان شناسی، معرفت شناسی، جهان شناسی و جامعه شناسی از جمله نوع نگاه به جامعه و قائل بودن یا نبودن به اصالت جامعه و همچنین نقش سنت های الهی در جوامع به توضیح و تشریح بیشتر دو مبنای جهان شناسی و نقش سنت هایی الهی پرداخت.

ميرمعزي در بحث هستی شناسی با شروع از جهان غرب گفت:  آن عقیده ای که قبل از قرون وسطی در غرب نسبت به جهان وجود داشت، از منظر دینی شبیه به عقیده اسلامی کنونی ما بوده است؛ یعنی اعتقاد به اینکه جهان مخلوق خداست، منظم و قانونمند است، هدفدار و به سوی خداست و پایداری جهان بسته به مشیت الهی است، اما پس از قرن 17 که پیشرفت های علمی حاصل شد پایداری جهان به مشیت الهی را نفی کردند؛ یعنی جهان را منقطع از خدا در  بقا دانستند و خدا را ساعت سازی دانستند که جهان را مانند ساعتی به بهترین نحو خلق کرده و به حال خود رها کرده  است.

عضو هيئت علمي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در ادامه تصریح کرد: در بحث نگاه اسلامی ما معتقدیم که جهان هدفمند بوده و حرکت آن به سوی خداوند است و طبق آیات قرآن کریم این جهان برای انسان مسخر شده است.

وي بيان داشت:  آنچه تا کنون کمتر به آن توجه شده، این مطلب است که همه اشیا در جهان دارای خزائن غیبی و مجرد است که نزد پروردگار هستند و طبق آیات قرآن به یقیین جهان غیبی وجود دارد که مجرد است و مادی نیست.

ميرمعزي با اشاره به این آیه از قرآن کریم که مي فرمايد: «هیچ چیز نیست جز اینکه خزائن آن در دست ما است و ما از آن به یک مقدار معلوم بر شما نازل مي کنیم»، گفت: مرحوم علامه طباطبایی در توضیح این آیه فرموده اند که چون در این آیه اشاره شده که خزائن غیبی نزد خداوند است؛ بنابراين این به آن معنی است که این خزائن مجرد و فنا ناپذیرند.

عضو هيئت علمي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي افزود:  این جهان غیب که در نزد خدا است با توجه به آیات کلیدهایی دارد و اگر انسان آنها را شناسایی کند، می تواند از آنها استفاده کند و خداوند از گنجینه های غیب خود که مجرد است به صورت مادی و محدود به این جهان نازل کند و بر منابع محدود این جهان بیافزاید.

وي ادامه داد: از جمله مسائلی که باب برکات جهان غیب را بر انسان می بندد طبق آیات و روایات گناه و ظلم و کفران نعمت است و باز شدن درهای خزینه های غیب خداوند با اعمالی از قبیل توبه و استغفار از گناهان، نصرت دین خدا، جهاد در راه خدا، برقراری عدالت و گسترش تقوا در جامعه بستگی دارد؛ برای مثال این عمل که در قحطی نماز باران می خوانند یکی از آن کلیدهای رحمت الهی است.

ميرمعزي تصريح كرد:  ما معتقدیم در این جهان دو نظام علت و معلولی وجود دارد که یکی نظام علت و معلولی مادی و دیگری نظام علت و معلولی مجرد است که تحت دو عنوان ملک و ملکوت مطرح می شوند و بین این دو نظام هیچ تضادی نیست و هر یک در مرتبه وجودی خود جای دارد، در نتیجه تبیین وضعیت موجود و تجزیه تحلیل مشکلات و پدیده های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و... ارائه راهبرد با توجه به هر دو نظام علت و معلولی مادی و مجرد باید صورت می گیرد.

عضو هيئت علمي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در ادامه به تبیین سنت های الهی و نقش این سنت ها در تبیین شرایط موجود و ارائه راهبردها پرداخت و گفت: ما معتقدیم در جوامع انسانی سنت هایی است که خدا آنها را دایر کرده و به آن سنت های الهی می گوییم و آنطور که از آیات قرآن بر می آید ثابت و لا یتغیرند؛ مثلا «لئن شکرتم لازیدنکم» یعنی شکر نعمت باعث فزونی آن می شود و همانطور که می دانیم شکر یعنی استفاده درست از نعمت.

وي در اين بين به طور خاص به تبیین پدیده فقر اشاره کرد و گفت: برای علل فقر دو دسته علل مادی و مجرد وجود دارد که اگر فقط به علل مادی این پدیده توجه شود نمی توان پدیده ی فقر را به صورت ریشه ای حل کرد و درمان های ما مقطعی و موقت خواهد بود و این علل مجرد فقر را باید از وحی استنباط کرد؛ برای مثال در روایات آمده است که اگر کسی نماز شب بخواند فقرش برطرف خواهد شد و یا اینکه صله رحم و صدقه از بین برنده فقر هستند و یا اگر در جامعه ای پناه غلبه کند، فقر فراگیر می شود.

عضو هيئت علمي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در پايان بيان داشت: از نظر من راهبرد پیشرفت و توسعه در جامعه اسلامی تحقق ایمان و تقوا در جامعه است و  مبانی که در جامعه ایمان را تضعیف می کند، خلاف توسعه اسلامی است البته ما علل مادی را نفی نمی کنیم، اما علل مادی تمام علت نیستند و بايد به وجوه مجرد و معنوی قضایات توجه شده و مبانی ذکر شده را هسته سخت الگوی اسلامی ایرنی پیشرفت قرار دهیم.