اهميت و جايگاه بحث ولايت - 1؛

مسئله ولايت، مسئله‌اي فرا ادياني است

معمولاً در هنگام بحث از ولايت، تصور مي‌شود كه قرار است تمايز دو مذهب شيعه و سني بررسي شود و از شيعه‌گري دفاع گردد،‌ در حالي كه مسئله ولايت، مسئله‌اي فرا ادياني است.

کد خبر: ۱۵۵۶۵۴

پنجشنبه - ۱۹ آبان ۱۳۹۰ / November 10, 2011

گروه دين وانديشه «خبرگزاري دانشجو»، ريحانه حاج علي اكبري؛ مفهوم ولايت در اعتقادات شيعه جايگاه ويژه‌اي دارد؛  ‌چرا كه ركن ركين دين بوده و در روايات، برتر از نماز، روزه، حج و زكات و شرط قبولي اعمال شناخته شده است.

ولايت نه تنها مسئله‌اي اعتقادي، بلكه مسئله‌اي است كه بيشترين نقش را در شكل‌گيري تاريخ اسلام داشته و عامل مظلوميت اهل بيت(ع) و 124هزار پيغمبر است.

با توجه به اينكه يك نحوه مطالعه تمدن‌ها، بررسي حاكميت‌ها و حاكمان در تاريخ است، در تاريخ اسلام نيز ولايت كليدي‌ترين مفهوم مي‌باشد، همچنان كه امروز نيز مهمترين اخبار، مربوط به حاكميت‌ها بر جوامع بشري است.

علل مظلوميت بحث ولايت

از جمله مظلوميت‌هاي ولايت اين است كه در خصوص جايگاه خاص و ويژه ولايت در آيات قرآن غفلت شده و آيات قرآن يكسان كنار هم قرار گرفته‌اند و هيچ كدام به عنوان تيتر پررنگ نشده است، در حالي كه اگر دقت شود تفاوت‌ها در آيات مشخص مي‌شود؛ زيرا قطعاً جايي كه خداوند به خودش سوگند خورده با جايي كه به پديد‌ه‌هاي طبيعي سوگند خورده يكسان نيست.

مسئله ولايت، مسئله‌اي فرا ادياني است

معمولاً هنگامي‌كه از ولايت بحث مي‌شود، تصور اين است كه قرار است تمايز دو مذهب شيعه و سني بررسي شود و از شيعه‌گري دفاع گردد،‌ در حالي كه محدود كردن بحث ولايت به اثبات ولايت اميرالمومنين علي(ع)، شروع بحث ولايت از نيمه و به سرانجام نرساندن آن است؛ چرا كه بحث ولايت بسيار گسترده‌تر از شيعه و حتي شيعه و سني است و اينكه قرآن هم به مسئله ولايت پرداخته، نشان مي‌دهد مسئله ولايت، مسئله‌اي فرا ادياني است.

رخ نمايي جدي مسئله ولايت

عامل ديگر كه غربت بحث ولايت را نشان مي‌دهد اين است كه جامعه بشري تا كنون به اين اندازه رشد يافته نبوده كه خود را به طور جدي با مسئله ولايت مواجه ببيند؛ وقتي اين موضوع مهم شود، هم بحث از آن لازم‌تر  مي‌شود و هم مقابله با آن بيشتر خواهد شد و هم سوء استفاده و بدل‌سازي از آن بيشتر انجام مي‌گيرد.

دوره كنوني زماني است كه دنيا با موضوع ولايت مواجه شده و برايش مهم گرديده است؛ ‌زيرا از طرفي در يك گوشه دنيا در ايران ولايت ايجاد شده و اين مفهوم خود را نشان داده است و از طرفي ديگر تازه دارد معلوم مي‌شود كه چيزي به نام ولايت طاغوت بر جهان سيطره داشته و مردم جهان دارند آن را تجربه مي‌كنند، لذا در اين زمان با ولايت از انواع و اقسامش مواجهيم و ديگر كسي نمي‌تواند لفظ فريبنده ديگري را به جاي ولايت حاكم كند؛ در اين شرايط ضروري است تكليف خود را با ولايت طاغوت و ولايت الله مشخص كنيم.

شيوه متفاوت در بررسي ولايت

ولايت را نبايد فقط يك موضوع اعتقادي دانست كه در علم كلام از آن بحث مي شود، بلكه بنا داريم ولايت را عقلاني بررسي كنيم، ولي روش بحث شبيه روشي است كه قرآن از آن استفاده كرده است، يعني بايد به تمام مواردي كه قرآن در بحث ولايت مطرح نموده، پرداخته شود و فقط به مواردي كه متناسب با بحث‌هاي شيعي و اسلامي است، اكتفا نكرد.

در قرآن 124 مورد كلمه ولايت آمده است، اما در خيلي از موارد بدون آوردن لفظ ولايت، راجع به اين مسئله بحث شده است.

آيةالكرسي؛ آيه‌اي كه معرف كل قرآن است

اگر بنا باشد مانند برخي كتاب‌ها، براي قرآن كريم آيه يا آياتي را كه معرف كل قرآن است، انتخاب كرده و پشت كتاب بنويسيم، آية‌الكرسي بهترين گزينه است و بسياري از مباحث را مي‌شود در آن جست و جو كرد و نتيجه گرفت.

در آيةالكرسي ولايت الله و ولايت طاغوت مطرح شده است و گفته شده مومنين از ظلمت به نور وارد مي‌شوند، يعني آنجايي كه هستند نسبت به آنجايي كه مي‌خواهند بروند ظلمت است؛ در مورد كافرون گفته آنجايي كه هستند نسبت به جايي كه مي‌خواهند بروند يا مي‌برندشان، نور است.

ظلمت اين ظلمت‌كده جهاني، كفر است يا ولايت طاغوت؟

نكته مهم آن است كه با توجه به سياق آيه، كفر كافران آنها را به ظلمت نمي‌برد، بلكه ولايت طاغوت اينها را به سوي ظلمت مي برد؛ يعني كاركرد ولايت طاغوت از كفر فردي ايشان بيشتر است.

در اينجا سوال جدي كه مطرح مي‌شود اين است كه ظلمت اين ظلمت‌كده جهاني، كفر است يا ولايت طاغوت؟ البته بايد توجه داشت زمينه ولايت طاغوت همان كفر است، ولي اين دو اثراتشان با هم متفاوت است.

حال بايد ديد ولايت طاغوت چيست كه چنين اثري دارد؛ در ادامه بحث به اين سوال پاسخ خواهيم داد.