تأملي در چگونگي نقد شفاهي در برنامه هفت

درباره نقد، منتقد، عامل اخلال

برنامه هفت در طول بیش از یک سالی که از پخش آن می‌گذرد، نشان داده است که نزدیک شدن به الگوی مناسب و قابل دفاع تلویزیونی، بویژه در حوزه نقد و تحلیل صریح تا چه حد با مشکلات ریز و درشت فراوانی روبروست.

کد خبر: ۱۵۷۱۱۷

شنبه - ۲۸ آبان ۱۳۹۰ / November 19, 2011

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»؛ در حال حاضر تنها و مهم‌ترین تریبون سینمایی تلویزیون همین برنامه هفت به تهیه‌کنندگی و اجرای فریدون جیرانی است؛ برنامه‌ای که در طول بیش از یک سالی که از پخش آن می‌گذرد، نشان داده است که نزدیک شدن به الگوی مناسب و قابل دفاع تلویزیونی، به ویژه در حوزه نقد و تحلیل صریح و بدون تعارف و جدی تا چه حد با مشکلات ریز و درشت فراوانی روبروست.

تجربه برنامه هفت نشان داد که این صرفا پشتوانه علمی، کارشناسی و تجربی نیست که می‌تواند منجر به تولید یک برنامه قابل دفاع از هر جهت شود، بلکه هزار نکته باریک‌تر از مو اینجاست که نیاز یک برنامه به هزار و یک جنبه ساختاری، محتوایی و به ویژه ضمانت‌های اجرایی ایده‌های ذهنی و الگوهای ساختاری سازندگان برنامه قابل تأمل و توجه می‌کند.

در برنامه هفت و در تجربه مدت زمانی که این برنامه تولید و پخش شده، به وضوح شاهد بوده‌ایم که تلویزیون در نحوه مواجهه با حوزه‌های مختلف، به شکلی تبعیض آمیز و کاملا متفاوت برخورد می‌کند و مثال آشکار و کامل گویای آن هم مقایسه همین برنامه هفت است با برنامه‌ای مثل 90 که بی نیاز از یادآوری است که چه فاصله فاحشی میان نحوه اجرا و خطوط قرمز این دو برنامه وجود دارد در حالی که ظاهرا هر دو در یک رسانه و حتی در یک شبکه و ساعت از شبانه‌روز پخش می‌شود.

اما با این همه برنامه 90 در فضای پرهیاهو، عصیانگر  و حتی تا حدودی بی مبالات بدون به رسمیت شناختن کم‌ترین خط قرمزی، به حیات - به عقیده نگارنده مضر خود - بی هیچ واهمه‌ای ادامه می‌دهد، اما برنامه هفت با همه نجابت، صبوری، محافظه‌کاری و عقبه کارشناسی و تجربه‌ای خود و با اینکه بارها صداقت و انسانیتش را به اثبات رسانده، حتی از مطرح کردن مهم‌ترین و حیاتی‌ترین اتفاقات حوزه سینما در بخش‌های مختلف عاجز و دچار محدودیت است؛ نمونه‌اش را می‌توان در عدم مطلق پوشش صحبت‌های وحشتناک یکی از کارگردان‌های سینما و تلویزیون یافت و یا اتفاق تکان دهنده‌ای که منجر به خودکشی یک دختر جوان شد، مثال زد.

اما بحث جدی و موقف اصلی هفت كه اتفاقا قابل دفاع‌ترین نقش آن، قسمت نقد و تحلیل فیلم است، بی هیچ شک و تردید باید گفت این بخش تماما مدیون و مرهون حضور جدی و عالمانه منتقد برجسته و دانشمندی همچون مسعود فراستی که نشان داده است برای احیای نقد جدی و صریح و صادقانه و عالمانه از هیچ تلاشی فروگزار نکرده و نمی‌کند؛ به معنای واقعی کلمه باید گفت هفت وجه کارشناسی تجربی خود را مدیون حضور فراستی است و اوست که یک تنه و با تحمل تمام رفتارهای نادرست و مغرضانه، با صبوری و متانت راه خود را رفته و با پایمردی توانسته هفت را تا اینجای کار در الگویی خوب و جذاب و با فضای عالمانه و جدی در طرازی قابل دفاع نگه دارد و مخاطب را با نقد جدی آشنا کند و تربیت ذهنی او را با نمونه‌ای در سینمای نزدیک به استاندارد و فاخر و با هویت آشنا کند.

تحلیل و بررسی فضای نقادانه‌ای که مسعود فراستی در برنامه هفت پدید آورده نیازمند فرصت موسع و مجالی بیشتر است که امیدواریم بتوانیم در بخش‌های بعدی این نوشتار بدان نايل آییم.