تصویر عاشورا در سینمای ایران - بخش دوم

روز واقعه، فيلمي كه ماندگار شد

گرچه به جز فیلم «روز واقعه» هم تلاش های دیگری در بازتاب واقعه سترگ و شگرف عاشورا، صورت گرفته و یا در حال انجام است، اما حقیقت آن است که هیچکدام از آنها به اندازه «روز واقعه» نه ماندگار شدند و نه به چشم آمدند.

کد خبر: ۱۵۹۰۸۹

سه‌شنبه - ۰۸ آذر ۱۳۹۰ / November 29, 2011

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ تردیدی نیست که تصویر ماندگار سینمای ایران در بازتاب واقعه سترگ و شگرف عاشورا، چیزی نیست جز فیلم عظیم و ارزشمند «روز واقعه.»

گرچه به جز این فیلم هم تلاش های دیگری کمابیش صورت گرفته و یا در حال انجام است، اما حقیقت آن است که هیچکدام از آنها به اندازه «روز واقعه» نه ماندگار شدند و نه به چشم آمدند.

اینکه چرا و چگونه چنین شده است، دلایل مختلف و علل گوناگونی دارد؛ از بافت تصویری و ویژگی های ساختاری گرفته تا متن و روح منتشر در آن و از نرم افزار گرفته تا سخت افزار فیلم و خیلی چیزهای دیگر.

فیلم «روز واقعه» به کارگردانی شهرام اسدی و نویسندگی بهرام بیضایی و بازیگری بسیاری از نام آوران سینمای ایران و البته با آن موسیقی معجزه آسا و بی نظیر مجید انتظامی و سایر عواملش که انصافا برای فیلم سنگ تمام گذاشته اند، از برترین و جاودانه ترین های سینمای ایران است.

در سلسله نوشتارهایی که طی ماه جاری و به مناسبت ایام محرم و شهادت حضرت امام حسین(ع) دنبال خواهیم کرد، به فیلم مهم، خاطره انگیز و ماندگار «روز واقعه» و نیز تعامل میان سینما و عاشورا از جنبه موضوعات و مفاهیم دراماتیک و باز تولید سینماورزانه آن خواهیم پرداخت.

«روز واقعه» در هرم سنگين و حيرت‌آور واقعه اي ذوب شده و نور افشاني مي كند كه تنها تشعشعي از آن براي گرم شدن چشم مخاطب، خاصه در وجه شيعي و هيئت حسيني اش، كفايت مي كند و البته هر كس به قدرت عنايت خويش از آن بهره مي جويد.

روايت عاشورا از منظر عبدالله خود نوعي ايده يابي بكر، سليس، پرجاذبه و قابل تامل است كه مولف و سازنده براي باز پردازش منويات انساني واقعه برچكاد آن حادثه عظيم خلقت انسان انتخاب كرده و به ظهور و بروز سينمايي اش همت گمارده اند.

«روز واقعه» نه در تنگناي عادي و مالوف سينمايي، چه در وجه سخت افزاري و چه در گير و دارهاي نرم افزاريش گرفتار آمد كه بخواهد چرخشي بي فايده و مرعوب در ساخت و پرداخت خوش رنگ و لعاب بيروني و  تهي بختي دروني به يادگار گذارد و نه در روايت داستاني اش راهي را پيمود و خطايي را آزمود كه سالهاست آزمودنيست پياپي و نخ نما كه ماحصلش چيزي جز گردنه حيران وحيراني دايره وار اين مدار بيهوده درايي بي تاثير و تاثر نيست.

روز واقعه تصوير بكر حقيقت است در ساحت قلم و بيان و بنان آدمي. آدمي امروز كه جز تلنگري بر ذهن و زبان خويش و تجسمي از حقايق مينوي ندارد و هرچه هست، درنگ هاييست و لحظاتي. آن هايي براي تامل و تدبر و ... و شايد تحول.

اين تحول هم آنسان كه در عبدالله نصراني در روز واقعه بروز مي يابد و در سفر او از دل به دريا و از ديده به خون ظهور مي كند.

همين هرم شگرف مركزي كه از هسته تداركات معنايي و اصالت فهم شيعي فيلم به صورتي دايره وار، وسعت مي يابد و كشمكش مي پذيرد و پرتو مي افكند در جاي جاي فيلم و در شاخص هاي متنوع آن، ديده مي شود.

اشارت هاي تاريخي فيلم روز واقعه در پيوندي اديبانه و مستحكم با عنايت هاي عرفاني و تنبه هاي اجتماعي آن، نوعي قدرت تاويل پذيري را در مدار سينما ورزي ديالوگ مدارش به همراه دارد كه نشانه گذاري معرفتي آن را متجلي مي كند.