مراسم بیل‌زنی سنتی خوسف؛ مدلی برای عزاداری امام حسین(ع)

مراسم سنتی بیل زنی در شهر خوسف از توابع خراسان جنوبي یکی از آیین‌های عزاداری مردم این خطه است که قریب یکصد سال و شاید هم بیشتر قدمت دارد و روز به روز بر شور و حال آن افزوده می‌شود.

کد خبر: ۱۶۰۳۵۶

پنجشنبه - ۱۷ آذر ۱۳۹۰ / December 08, 2011

حاج محمد حسین افضلی در گفت‌وگو با خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» در بیرجند، گفت: مراسم سنتی بیل زنی در شهر خوسف یکی از آیین‌های عزاداری مردم این خطه است که قریب یکصد سال و شاید هم بیشتر قدمت دارد.

متولی هیئت حسینی خوسف اظهار داشت: این مراسم توسط «ملا علی‌اکبر خوسفی» بنیانگذار حوزه علمیه خوسف نهادینه شده که در حال حاضر این رسم برای مردم خوسف اهمیت فراوانی دارد.

وی در تبیین این سنت در خوسف افزود: بیل‌زنی یکی از آیین‌های ویژه مراسم سوگواری امام حسین(ع) است که در هیچ یک از شهرهای دیگر استان و ایران به چشم نمی‌خورد و تنها سالی یک بار در شهرستان خوسف خراسان جنوبی برگزار می‌شود.

افضلي ادامه داد: افراد، بیل به دست دایره‌وار در کنار هم، بیل‌هایشان را به طرف آسمان می‌برند و تیغه بیل‌ها را به هم می‌زنند و همه یک صدا و با آهنگی مخصوص و حزین می‌گویند «حیدرعلی» و هم زمان بیل‌ها به یکدیگر می‌خورند.

اين پیر غلام امام حسین (ع) مراسم بیل‌زنی را نوعی شبیه‌سازی از کار طایفه «بنی‌اسد» برای دفن اجساد شهدا پس از سه روز در صحرای کربلا دانست و تصریح کرد: در مراسم بیل‌زنی، کشاورزان عزادار امام حسین علاوه بر تجسم دفن شهدا ضمن عزاداری و اعلام انزجار از یزیدیان و طاغوتیان بر تداوم راه سیدالشهدا در صیانت از ارزش‌های اسلام و انقلاب تأکید می‌کنند.

وی از نخل گردانی به عنوان یکی دیگر از مراسم سنتی عزاداری مردم خوسف یاد کرد و ادامه داد: گروه دیگری از عزاداران نیز با حمل کجاوه‌ای بزرگ به عنوان نخل، نمادی از تشییع پیکر مطهر حضرت امام‌حسین (ع) و کجاوه یا گهواره‌ای کوچک‌تر به نشانه تشییع پیکر پاک طفل شیرخوار آن حضرت، نوحه سرایی کرده و تألم و تأثر شیفتگان حضرت اباعبدالله‌الحسین (ع) را آشکار می‌سازند.

احمد مقری، یکی دیگر از عزاداران حسینی خوسف نیز به خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» در بيرجند، گفت: مراسم خاص مذهبی با عنوان بیل‌زنی و نخل‌گردانی در شهر خوسف بیرجند برگزار می‌شود.

وي تصریح کرد: عاشقان حضرت امام حسین(ع) با تشییع کجاوه‌هایی با عنوان نخل و بر هم زدن سر بیل‌ها همراه با نوحه‌خوانی و زنجیرزنی در عزای آن حضرت اشک ماتم می‌ریزند.

این غلام و ذاکر ابا عبدالله الحسين (ع) ادامه داد: این مراسم که به شهر خوسف اختصاص دارد، گروهی از عزادارن با بر هم زدن سر تعدادی بیل و با شعارهای حسین، حسین، حیدر، علی، به سوگواری شهدای کربلا می‌پردازند.

مقري افزود: در مراسم مزبور نخل کوچک را که نمادی از گهواره حضرت علی اصغر است، یک نفر حمل می کند و نخل بزرگ را هشت نفر بر شانه می‌گذارند و حدود 50 نفر تعادل آن را حفظ می‌کنند.

وي تاكيد كرد: نخل کوچک جلوی نخل بزرگ و دسته‌های بیل‌زنی، سینه‌زنی و زنجیرزنی هم در جلوی آنها به طرف محل موسوم به قتلگاه حرکت می‌کنند.

این غلام و ذاکر ابا عبدالله الحسين (ع)  با بیان اینکه به نظر می‌رسد بیل زنی و نخل گردانی باقی‌مانده‌ای از مراسم تعزیه و شبیه گردانی زمان‌های گذشته در این منطقه باشد، تاكيد كرد: در سال‌های اخیر با افزایش جمعیت شهر خوسف تعداد هیئت‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی در این شهر از دو هیئت به چهار هیئت افزایش یافته؛ اما نخل‌ها همان دو نخل محله پایین و بالای شهر است که هر دو نمادی از تشییع جنازه امام حسین (ع) در عصر عاشورا هستند.

مظهری، یکی دیگر از ذاکران و مداحان اباعبدالله الحسين (ع) در خوسف نیز افزود: در سال‌های اخیر هیئت محبان حضرت علی اکبر (ع) این شهر نیز کجاوه‌ای دیگر به تعداد نخل‌ها افزوده‌اند که نمادی از تشییع جنازه جوان رعنای امام حسین (ع) حضرت علی اکبر (ع) است.

وي با بیان اینکه کشاورزان با شرکت در این مراسم خلوص نیت خود را نشان می‌دهند، افزود: کشاورزان با در دست داشتن بیل ارادت و اعتقاد خود را به ماه محرم و عزاداری نشان داده و در عزاداری با توجه خاص شرکت می‌کنند.

اين مداح اباعبدالله الحسين (ع)  تصریح کرد: در گذشته این مراسم باشکوه خاص فقط در شهرستان خوسف برگزار می‌شد و هر ساله نسل به نسل این مراسم باشکوه و خاص با عظمت بیشتری در اين شهر برگزار می‌شود.

مظهري خاطرنشان كرد: علاوه بر نوحه‌خوانی، سینه‌زنی و برپایی مراسم عزاداری با عنوان «حیدر علی» از دیگر رسوم خوسفی‌ها به شمار می‌رود.

وی در مورد این مراسم گفت: در این مراسم عزاداران بر گرد نخل‌ها قبا و بعد از برداشتن آنها حلقه زده ضمن چرخش به دور نخل‌ها بر سر و سینه می‌زنند و اشعار حیدر علی، حسن حسین و یا حسن حسین یا الله یزید لعنت الله را قرائت می‌کنند.