«کف زدن»؛ فرهنگ شیرین خراسان جنوبی‌ها در شب یلدا

مردم خراسان جنوبی از زمان‌های کهن با رسمی زیبا و البته شیرین و خوشمزه شب یلدای خود را در کنار اقوام و آشنایانشان سپری می‌کنند که «کف زدن» یکی از این آداب است.

کد خبر: ۱۶۲۵۶۹

سه‌شنبه - ۲۹ آذر ۱۳۹۰ / December 20, 2011

گروه فرهنگي «خبرگزاری دانشجو»، نجمه زهدی؛ شب یلدا در دوران كهن، شب مظهر تاریكی و تباهی و وحشت بوده و اغلب سعی می‌كردند كه شب هنگام با افروختن آتش و افزودن نور، خانه روشن باشد تا پلیدی و تباهی در آن راه نیابد.

شب یلدا طولانی‌ترین شب‌ است؛ یعنی تسلط تاریكی بر زمین از تسلط نور خورشید و روشنایی می‌كاهد و چون فردای این شب روشنایی بر ظلمت غالب و روز طولانی می‌شود، ایرانیان تولد دوباره خورشید را كه مظهر روشنایی است جشن می‌گیرند.

یكی از آیین های ویژه شب یلدا در استان خراسان جنوبی برگزاری مراسم «كف زدن» است، در این مراسم ریشه گیاهی به نام چوبك را كه در این دیار به «بیخ» مشهور است، در آب خیسانده و پس از چند بار جوشاندن، در ظرف بزرگ سفالی به نام «تغار» می‌ریزند.

مردان و جوانان فامیل با دسته‌ای از چوب‌های نازك درخت انار به نام «دسته گز» این مایع را آنقدر هم می‌زنند تا به صورت كف درآید، البته این كار باید در محیط سرد صورت گیرد تا مایع كف كند.

كف آماده شده با مخلوط كردن شیره شكر آماده خوردن شده و پس از تزیین با مغز گردو و پسته برای پذیرایی مهمانان برده می‌شود.

در این میان گروهی از جوانان قبل از شیرین كردن كف‌ها با پرتاب آن به سوی همدیگر و مالیدن كف به سر و صورت یكدیگر شادی و نشاط را به جمع مهمانان می‌افزایند.

این رسم بسیار زیبا و خوشمزه معمولا در بین همه مردم این استان وجود دارد، اما در روستاها که هوا سردتر است، مردم بیشتر کف می‌زنند و حتی کف را برای همسایگان و دوستانشان نیز می‌بردند.

جای جای ایران به عنوان سرزمینی كهن با كوله باری مملو از آیین‌های هزاران ساله، یلدا بلندترین شب سال را به گونه‌ای خاص و برگرفته از آیین‌ها و سنت‌های بومی منطقه به صبح می‌رسانند.

شب چله تغارها را دوباره نونوار می‌کند و مردم در این شب با شركت در شب نشینی‌های طولانی و خوردن انواع میوه و تنقلات سعی در بهتر گذراندن طولانی ترین شب سال دارند.

بردن هدیه به خانه عروس با عنوان «شب چله‌ای» از دیگر مراسم شب یلدا در استان خراسان جنوبی است. در این شب برای دخترانی كه به تازگی نامزد شده‌اند، از سوی خانواده داماد، هدایایی فرستاده می‌شود و خانواده‌های عروس و داماد دور هم جمع می‌شوند.

در این شب افراد با جمع شدن در خانه بزرگ فامیل، خواندن شعر و داستان، خوردن شیرینی، آجیل و انواع تنقلات، بلندترین شب سال تا پاسی از شب بیدار می‌مانند.