سلسله جلسات طرح‌ريزي استراتژيك-شورش عليه طمع-9

عباسي: بسياري از مراكز فرهنگي كشور از مدل فريدمن پيروي مي‌كنند

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال با اشاره به جلوه‌هاي عيني مدل فريدمن و آثار آن در كشورها گفت: امروز بسياري از مراكز دولتي و بخش هاي فرهنگي كشور مانند دانشگاه آزاد، آموزش پرورش خصوصی و حوزه هنری همگی از مدل فریدمن پیروی می‌کنند.

کد خبر: ۱۶۳۹۲۷

سه‌شنبه - ۰۶ دی ۱۳۹۰ / December 27, 2011

به گزارش خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، حسن عباسي در جلسه سیصد و چهاردهم از سلسله جلسات «طرح‌ريزي استراتژيك كلبه كرامت» با عنوان «شورش علیه طمع - 9 / دكترين شوك - 2» به بررسي مكاتب اقتصادي مسلط جهان پرداخت.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال به بررسي اصطلاح برآورد محيطي پرداخت و گفت: به ارزیابی اتفاقاتی که در سیاست جهانی، خصوصاً اقتصاد رخ مي دهد، اصطلاحاً «برآورد محیطی» گفته می‌شود.

وي با اشاره به وجود دیدگاه‌های مختلف در این موضوع  گفت: اين مسئله از جمله مسائلی است که در طرح‌ریزی استراتژیک بررسی می‌شود و آشنایی با آن یک اصل است؛ نظامی‌ها اصطلاحاً به آن جو و زمین می‌گویند كه در آن، وضعیت موجود، وضعیت آب و هوا، دشمن، زمین، دریا و غيره بررسی می‌شود؛ این یک نکته کلیدی است.

عباسي برآورد محيطي را به ابعاد مختلف بسط داد و افزود: نکته دیگر این است که در سیاست نيز چینش عناصر قدرت، برآورد می‌خواهد، این موضوع در فرهنگ پیچیده‌تر و متمایزتر است و در اقتصاد با نظر به بازار، مادی‌تر است، برآورد جمع اینها دشوار است؛ در این موضع، ما یا تحلیل‌گر هستیم یا توصیف‌گر.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال گفت: یکی از کسانی که به این موضوع پرداخته، خانم نائومی کلاین[Naomi Klein] است كه گویا کمی چپ‌گرا هم هست.

وي با اشاره به انواع برآورد محيطي خاطرنشان كرد: ما دو نوع برآورد درونی و بیرونی داریم. برآورد بیرونی یعنی اینکه از بیرون مسئله را مطالعه کنیم، برآورد درونی هم مانند آنچه سازمان های اطلاعاتی غرب می‌کنند، عمل كنيم.

عباسي با اشاره به عملكرد سازمان هاي اطلاعاتي غرب تاكيد كرد: آنها به مناطق دشمنانشان آدم می‌فرستند تا اطلاعات به دست بیاورند، مثلاً همیشه یک سری افراد از ایران به بیرون منتقل، و به عنوان نماينده ايران حرف آنها را منعکس می‌کنند.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال مصداق كلام خود را چنين عنوان كرد: مثلاً بنی صدر را به عنوان اولین رئیس‌جمهور ایران نگه داشته‌اند و هر چند وقت یک بار حرفی از او می‌گیرند. نائومی رفتار سیاسی و اقتصادی آنها را از درون مورد بررسی قرار می‌دهد.

وي با تاكيد بر اينكه تبیین این مسائل از دو جهت اهمیت دارد، افزود: یکی آموختن تحلیل از درون و چگونگی مداقه قرار دادن عناصر در آن و دیگری دقیق معرفی کردن فضای امروز؛ البته نباید برآورد ما را مخدوش، و تفکر آزادانه را از ما سلب کند.

اسارت بين مكتب كينز و فريدمن

عباسي با بيان اينكه ما امروز بین دو مکتب سرمایه‌گذاری غربی، يعني مكتب کینز و فریدمن اسیر هستیم، گفت: در صفحه 782 کتاب مجمع تشخیص مصلحت، امنیت ملی و نظام اقتصادی ایران، گفته شده که مکتب نئوکینزی به درد ما می‌خورد. جریان دولت هم تکنوکرات‌ها را برای طی مسیر اقتصادی انقلاب انتخاب کرده است؛ یعنی همان کاری که بعد از جنگ کردند، دین را کنار گذاشتند و فقط تکنیک را شرط دانستند.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال با اشاره به عملكرد دولت فعلي ادامه داد: دولت فعلی هم از اول همین راه را می‌رفت، فقط الان علنی شده است. چرا در قانون اساسی گفته شده که وزیر اطلاعات باید مجتهد باشد ولی برای تنظیم‌کننده معیشت مردم اجتهاد شرط نشده است؟ وقتی اقتصاد را به تکنوکرات دادیم، یعنی نمی‌خواهیم دین را دخالت دهیم. حرف‌ها و کارهای دولت شبیه تز مقررات‌زدایی فریدمن است.

وي به بيان انحراف ايران پرداخت و گفت: فریدمن معروف به جن کوتوله، معمار نظام سرمایه‌داری جدید است. در بازار این کشور چه اتفاقی خواهد افتاد؟ مجمع مصلحت نئوکینز و دولت تکنوکرات، نتيجه آن همین نوسان در قیمت دلار و سکه است، این انحراف در جمهوری اسلامی است.

عباسي افزود: نائومی کلاین قضیه میلتون فریدمن را بررسی کرده است. امروز دیگر هيچ‌کس حتی نئوکینزی‌ها نيز با کینز کاری ندارند.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال در ادامه گفت: کلاین نسبت این دو جریان را بررسی می‌کند و مي‌گويد در سال 1920-1930 که رکود اقتصادی حاکم بود، نگاه کینز پذیرفته مي‌شود، سپس بررسی می‌کند که چگونه در سال 1970 که رکود تورمی پیش آمد، نظر فریدمن مطرح شد. این يك برآورد محیطی است.

دكترين شوك يا سرمايه‌گذاري فاجعه

وي در ادامه گفت: حرف کلاین Sock Doctorine [دکترین شوک] است با زیرعنوان سرمایه‌گذاری فاجعه، حکایت ما هم شبیه این قاعده است. نگاه او درباره شوک از پزشکی آمده است. یک فرضیه در پزشکی وجود داشت مبنی بر اینکه با شوک الکتریکی می‌شود ذهن را خالی کرد و از نو ساخت. خانم کلاین بررسی می‌کند که این تئوری در اقتصاد راه یافته است، همان چیزی که فریدمن برای شیلی و ایالات متحده تجویز کرد.

عباسي به تشريح مسئله شوك پرداخت و گفت: شوک باعث توقف هوشیاری شده و سیستم عصبی را مورد هجوم قرار می‌دهد. شوک زمانی اتفاق می‌افتد که خارج از ظرفیت شما باشد، اگر خارج از تحمل شما نبود دیگر اسم آن شوک نیست.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال شوك را در بحث تئوري سيستم ها مهم دانست و ادامه داد: شوک آن حالت روانی است که به یک موجود وارد می‌شود و هوشیاری تصمیم‌گیری او را مختل كرده و باعث از دست دادن تعادل و اختلال لحظه‌ای می‌شود، در جامعه هم به همین ترتیب است. در اینجا بحث تئوری سیستم‌ها حائز اهمیت است.

وي در ادامه گفت: شوک سریع که منجر به نابودی شود، ارزش بالاتری دارد. گاهی شوک آن قدر بالاست که متوجه آن نمی‌شویم و بعداً معلوم می‌شود.

عباسي شوك را به سه دسته تقسيم كرد: اولين شوك، شوك سخت است؛ مثل جنگ، کودتا، زلزله و حوادث طبیعی. فریدمنی‌ها منتظر یک شوک فیزیکی مثل جنگ هستند تا از شرايط ايجاد شده بوسيله این شوک بین سه، شش يا 9 ماه استفاده کنند.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال شوك نیمه سخت يا غیر فیزیکی را دومين شوك دانست و گفت: شوك نيمه سخت شامل تورم، رکود و غيره است، مانند نابودی اقتصاد قوی، بحران بدهی، نوسانات ارضی، رکودهای اقتصادی و تورم عنان گسیخته آرژانتین كه الان شوک نیمه سخت در حال وقوع است.

وي سومين دسته شوك را شوك نرم يا فرهنگي خواند و گفت: شوك نرم يا فرهنگی شامل مسائل اخلاقی، علمی، ایدئولوژیک، خبری و غيره است. الان در جامعه بیشتر مترصد این شوك هستند؛ یعنی یک پدیده معنوی، سیستم معنوی قبلی را نابود می‌کند.

اصل ويرانگري خلاق از ديدگاه فريدمن

عباسي گفت: فریدمن نظر ویرانگری خلاق را پی می‌گیرد. یک اصل در فلسفه جنگ مطرح است که می‌گوید جنگ تمدن‌ساز است، مثلاً به جای اینکه این همه طول بکشد تا طرح عقب‌نشینی خانه‌های تهران به سرانجام برسد و مردم را راضی کنیم کم‌کم خانه‌هایشان را بفروشند و بروند، یک زلزله می‌آید و همه را خراب می‌کند و ما از اول آن را درست می‌سازیم.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال افزود: فریدمن در آخرین مقاله خود، درباره طوفان کاترینا می‌نویسد: «کاری را که می‌خواستیم در چند دهه انجام دهیم، دست خدا انجام داد، الان بهترین فرصت است تا آموزش را از دست دولت درآوریم تا نگاه سوسیالیستی حاکم نشود.»

وي با اشاره به جلوه‌هاي عيني مدل فريدمن گفت: دانشگاه آزاد، آموزش پرورش خصوصی، تلویزیون خصوصی، درآمدزا کردن بخش‌های مختلف بخصوص فرهنگ برای مستقل شدنشان، درآمدزایی نیروهای مسلح، تلویزیون، وزارت اطلاعات، بخش‌های فرهنگی مثل حوزه هنری و غيره همگی از مدل فریدمن پیروی می‌کنند.

عباسي با هشدار به نتايج پيروي از مدل فريدمن خاطرنشان كرد: استفاده از مدل فريدمن آدم فرهنگی و نظامی و وزارت اطلاعات را سوداگر بار می‌آورد. فریدمن 93 ساله از طوفان کاترینا به خاطر خصوصی شدن آموزش خوشحال است!

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال در ادامه تشريح مدل فريدمن افزود: نظر فریدمن اين است كه طرح‌های جایگزین مناطق فرسوده را باید آماده داشت تا بعد از حادثه، بلافاصله پیاده شود. 11 سپتامبر باعث حمله به خاورمیانه شد و زمینه آن را فراهم کرد، نام این کار ویرانگری خلاق است.

وي گفت: در ایران هم این‌گونه کارها، با عناوین هدفمندسازی یارانه‌ها دنبال می‌شود، ايجاد یک شوک به جامعه یا حذف سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی بدون داشتن جایگزین مناسب براي آن، همه اینها نگاه فریدمنی است، یعنی فقط به هم زدن کافه!

عباسي ادامه داد: دو مدل موجود در اقتصاد، آزمون پس داده است، آقا هم فرموده‌اند.

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال با بيان اينكه خانم کلاین برای این کتاب، یک فیلم مستند هم ساخته و مباحث کتاب را در فيلم مطرح می‌کند، ادامه سخنراني خود را مربوط به توضيحات در مورد اين فيلم دانست و گفت: مثال‌هایی که کلاین درباره شوک‌ها می‌زند، شیلی، طوفان کاترینا، سونامی، روسیه، جنگ عراق و سازوکارهای ایالت متحده است.

وي اشكالات وارده بر كلاين را چنين برشمرد: 1- پسران مکتب شیکاگو را یکسره به فریدمن نسبت می‌دهد، در حالی که قبل از اینکه آنها شاگرد فریدمن باشند، شاگرد لواشتروس هستند. 2- نگاه چپ‌گرا و تلقی‌های مارکسیستی كلاين باعث شده تا بغضش چندان هم اصیل نباشد، او الگوی جایگزین ارائه نمی دهد.

عباسي گفت: دکترین شوک همان ماهی گرفتن از آب گل‌آلود، تبدیل تهدید به فرصت یا به گفته مایکل لدین ویرانگری خلاق است؛ خراب‌کاری که در آرژانتین پیش آمد، سعی شد با «مارادونا» به فراموشی سپرده شود. الان به هر کس می‌گویی آرژانتین، پیراهن راه‌راه آبی و مارادونا را به خاطر می‌آورد و آن حادثه دیگر فراموش شده است.

نسبت بين اقتصاد آزاد و ديكتاتوري آمريكا

رئيس مركز بررسي‌هاي دكترينال افزود: کلاین خواسته تا اقتصاد آزاد را دیکتاتوری بیان کند، هر قدر اقتصاد آزادتر شده، دیکتاتوری آمریکا و اختلاف فقیر و غنی هم بیشتر شده است، یعنی دقیقاً عکس نظر فریدمن. فریدمن به طمعی که در مجموع رقم می‌خورد توجه نکرده بود. با آزادتر شدن اقتصاد طمع هم بیشتر می‌شود.

دانشگاه در جامعه ما مرده است

وي به بيان سوالات خود از مسئولان پرداخت و ادامه داد: حال حرف من این است كه چرا حرف های این نظریه‌پردازها بدون نقد آنها در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود؟ دیگر اینکه، چرا مجمع تشخیص مصلحت نظام، تئوري نئوکینزی‌ها را مطرح می‌کند و دولت، فریدمنی عمل می‌کند و دوست دارد پیرو هیچ قانونی نباشد؟

عباسي در خاتمه گفت: من حاضرم با تمام مدافعان این نظریه‌ها مناظره کنم، از رئیس دانشگاه علامه طباطبايي و دانشگاه تهران گرفته تا هر کس ديگري. با مطرح کردن کرسی‌های آزاداندیشی، شاید خواستند خالی بودن دانشگاه از نظریه را نشان دهند. دانشگاه در جامعه ما دیگر مرده است.

- کتاب نائومی کلاین: دکترین شوک، نشر آمس، ترجمه نبوی شهابی.