جستاری بر رشته مطالعات جوانان و کاستی های آن - بخش اول

مسائل بومی و مسئله میان رشته‌ها

رشته مطالعات جوانان گر چه ممکن است اول بار به گوش افراد عجیب به نظر رسد، ولی در عین حال جذاب هم تلقی می‌شود؛ رشته‌ای که قرار است حول مسائل جوانان بحث کند، آن هم به صورت آکادمیک...

کد خبر: ۱۶۴۷۷۱

يکشنبه - ۱۱ دی ۱۳۹۰ / January 01, 2012

گروه علمی «خبرگزاری دانشجو» - الهه شعبانی*؛ دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی جوانان دانشگاه تهران؛ اگر از کسی بپرسید نگران کننده ترین مسائل اجتماعی کشور حول چه کسانی چرخ می خورد و او به شما نگوید جوانان! شک نکنید که در دنیای فانتزی و نه دنیای واقعی بسر می برد.

تردیدی نیست که بخش عظیمی از سیاستگذاری های فرهنگی، بخصوص در صدا و سیما متوجه قشر جوان است؛ از انبوه برنامه های حول مسائل ازدواج و طلاق گرفته تا برنامه های ترک اعتیاد و هشدار درباره آسیب های مدرن تری که جوانان را تهدید می کند و البته بزرگسالان را «شوک» می دهد تا همه برنامه های اخلاقی - ترویجی.

امروزه بندرت کسی نگران حال و اوضاع پدر بزرگ ها و پدران ماست و ظاهراً همان خاله ها و عموهای متعدد رادیو تلویزیون، برای سرگرم کردن و آموزش دادن خواهر زاده ها و برادرزاده های من و شما کفایت می کند، لیک این قشر جوان است که از هر بعد و جنبه ای که به آن پرداخته می شود، باز هم ناگفتنی های بسیار دارد.

سال ها پیش «دایانا پرس» از زنانه شدن فقر سخن گفت، اینک به نظر می رسد باید از فقر، بیکاری، اعتیاد، بیماری ها و مرگ های زودرس جوانانه سخن گفت؛ مسائلی که زن و مرد نمی شناسد و گریبان هر جوانی را کم و بیش می گیرد و ورای همه این مسائل، چه نسلی چموش تر و عصیانگرتر از نسل جوان؟!

جوان، واژه ای است که همزمان حس ترحم و تاسف را در بزرگسالان بر می انگیزد و مسئولان نیز از یک طرف در پی آن هستند که از این سرمایه ارزشمند انسانی به خوبی استفاده کنند و از طرف دیگر نگران آسیب هایی هستند که از سوي این نسل ممکن است نظم حاکم بر جامعه را تهدید کند.

بگذریم از اختلافاتی که دانشگاهیان بر سر تعریف جوان دارند؛ یکی معتقد است با نگاه زیستی باید جوان را تعریف کرد و دیگری آن را پدیده ای اجتماعی می داند که نه با سن و سال فرد، بلکه بر حسب شرایط اجتماعی تعریف می شود.

در کنار همه برنامه ریزی های فرهنگی و اجرایی که از طرف سازمان های مختلف و در راس همه آنها سازمان ملی جوانان سابق اجرا می شد، سال 84 را باید نقطه عطفی در این پروسه جوان محوری به شمار آورد.

حالا پس از آن که معاونت جوانان یا هر بخش دیگری با عنوان جوانان، سال ها چاشنی هر اداره و موسسه اجتماعی بوده است، سال 84 کرسی مطالعات جوانان برای اولین بار در ایران در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در مقطع کارشناسی ارشد پایه گذاری شد، پس از آن، دانشگاه بابلسر نیز اقدام به پذیرش دانشجو در این رشته کرد و در حال حاضر هم وزارت ورزش و جوان فعالیت خود را آغاز کرده است که این خود، نیاز به واکاوی بسیار دارد.

«مطالعات جوانان» با همه مخالفت هایی که از زمان تاسیس تا به حال با آن روبرو شده است، هنوز به بقای خود ادامه می دهد؛ بدون شک رای موافقان این رشته بر ناملایمتی های مخالفان سنگینی می کرده است.

رشته مطالعات جوانان گرچه ممکن است اول بار به گوش افراد عجیب به نظر برسد، ولی در عین حال جذاب هم تلقی می شود؛ رشته ای که قرار است حول مسائل جوانان بحث کند، آن هم به صورت آکادمیک و البته در ادامه، این سیل عظیم سوالات است که به ذهن می رسد و حداقل دغدغه هر دانشجوی علوم اجتماعی می شود.

- مطالعات جوانان با چه هدف و انگیزه ای تاسیس شده و آیا مصوبه ای از طرف شورای عالی برنامه ریزی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای آن تدوین شده است؟

- کرسی مطالعات جوانان در پاسخ به کدام نیاز اجتماعی یا آکادمیک تاسیس شده است؟

- مطالعات جوانان قرار است مسائل مربوط به جوانان را صرفاً مطالعه کند یا در صدد ارائه راه حل هم بر می آید؟

- آیا تاسیس رشته مطالعات جوانان می تواند نمودی در زندگی اجتماعی جوانان داشته باشد؟

- دروسی که برای تدریس در این رشته در نظر گرفته شده، بر اساس چه فاکتورهایی گزینش گرديده و چگونه تشخیص داده می شود که مهمترین مسئله جوانان کدام است؟

- چه نظارتی بر موضوعات پایان نامه هایی که در این رشته دفاع می شود، وجود دارد و چگونه تعیین می گردد كه مسئله تعریف شده در حیطه جوانان است یا خیر؟

- چه آینده شغلی انتظار فارغ التحصیلان این رشته را می کشد؟

- مطالعات جوانان تا به حال چه عملکردی حداقل در چارچوب همان نظام آکادمیک داشته است؟

- محتوای اعظم سرفصل های تعریف شده برای مطالعات جوانان کدام است؟ و بسیاری سوالات دیگر که شاید بتوان گفت حالا که مطالعات جوانان در شش سالگی خود هنوز دوران کودکیش را می گذراند، فرصت خوبی برای پاسخ دادن یا حداقل فکر کردن درباره آنها باشد.

* دانشجوي كارشناسي ارشد مطالعات جوانان دانشگاه تهران