رمان «قانون قبیله پدری» در پانزدهمین نشست نقد کتاب فارس بررسي شد

پانزدهمین نشست نقد کتاب فارس که به نقد و بررسی رمان «قانون قبیله پدری» اثر محمدرضا هنرمند اختصاص داشت، از منظر امین فقیری، داستان نویس و فهیمه حیدری، دانش‌آموخته زبان و ادبیات فارسی مورد کنکاش قرار گرفت.

کد خبر: ۱۶۵۱۲۰

دوشنبه - ۱۲ دی ۱۳۹۰ / January 02, 2012

به گزارش خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» از شیراز، امین فقیری، داستان نویس معاصر روز گذشته در پانزدهمین نشست نقد کتاب فارس درباره موضوعی که دستمایه نوشتن رمان «قانون قبیله پدری» اثر محمدرضا هنرمند قرار گرفته، گفت: در ورودیه کتاب با مقاله‌ای برمی‌خوریم که سفر را از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار داده است و با رویکردی نتیجه‌گیرانه به محتوای کتاب پرداخته است و هنرمند در این راه و در توصیف واژه سفر در اندیشه نیز پایبند این معنا بوده است.

وی در ادامه به محاسن رمان اشاره کرد و ادامه داد: از حسن‌های کتاب تغییر نثر در موقعیت‌های مختلف است.

فقيري بيان داشت: در بخش اول نثر مقاله‌ای و شاید ژورنالیستی است و شاید نویسنده می‌خواسته از روش‌های معمول در رمان پیروی نکند، اما در بخش دوم ماجرا در طبیعت می‌گذرد و بنا به روال منطقی نثر حالتی آهنگین به خود می‌گیرد.

نویسنده مجموعه داستان دهکده پرملال در ادامه درباره خط قرمز رمان گفت: عشق خط قرمز رمان محسوب می شود که دیالوگی شعرگونه را پیش روی مخاطب می‌گذارد و در این دیالوگ نقش پدر که از قدیم در باور ایلخان مانده را بازگو می‌کند، منتها نویسنده در تار عنکبوتی از باورهای صواب و ناصواب گیر می‌کند، که بی هیچ شبهه‌ای دودش به چشم ادبیات می‌رود و در واقع دودش به چشم منطق رمان می‌رود، که رکن اساسی‌اش باورپذیری است.

وي ادامه داد: بسیار حرف های ناگفته در عنوان کتاب است که همان خط قرمزهاست و اگر نویسنده در ذهنش آزادی اندیشه نداشته باشد و ناخودآگاه گرفتار خودسانسوری شود آن نوشته‌ای که از خامه او بیرون می‌تراود، نصف کل ماجراست و مابقی بطور عمد مخفی نگاه داشته می‌شود.

فقيري در ادامه به روایت چند شخصیتی در داستان اشاره کرد و افزود: اولین بار روایت تک به تک شخصیت‌ها را «فاکنر» به ساحت ادبیات هدیه کرد در کتاب «گور به گور» و «خشم و هیاهو» و «صادق چوبک» داستان سنگ صبور را بر این اساس نوشت.

این داستان‌نویس ادامه داد: اصولاً رمان‌ چند صدایی جذاب‌تر است و خواننده را با واقعیتی ملموس همراه می‌کند، محمد هنرمند هم از این روش استفاده کرده است و بار مسئولیت حوادث را قسمت کرده است.

وي با بیان این مطلب که اندوهی بنیان‌کن زیر پوست رمان در جریان است، به بررسی روند ماجرای رمان از دیدگاه شخصیت‌های مختلف پرداخت و آن‌ها را مورد ارزیابی قرار داد.

فقيري گفت: بی‌شک محمدرضا هنرمند شروعی خوب داشته است، رمانی مدرن نوشته است و رفت و برگشت‌های زیبایی دارد و همچنین شخصیت اصلی که همان بهادر خان باشد بسیار به چشم می‌آید و مابقی فقط به خاطر کامل‌کردن تصویر بهادرخان است که به صحنه می‌آیند و ناپدید می‌شوند.

این داستان‌نویس در پایان بیان داشت: امید که هنرمند بتواند با شهامت به ادبیات ایل قشقایی جلوه‌ای تازه بخشد و خود بسیاری از قوانین دست و پاگیر را بشکند، همین کاری که در قانون قبیله پدری کرده است.

در ادامه این نشست فهیمه حیدری، دانش‌آموخته زبان و ادبیات فارسی به عنوان منتقد دوم با استفاده از نظریه های بارت، ژانت و تئودوروف به نقد و بررسی رمان با نگاهی جزئی‌گرایانه پرداخت.

این منتقد در ابتدا با اشاره به نظریه بارت گفت: به عقیده بارت نویسنده‌ای که نام‌هایی درست برای شخصیت های داستانی خود برگزیند، به راستی بر قله موفقیت نشسته است و در این رمان با چنین موفقیتی روبه‌رو هستیم.

حيدري افزود: نام ختن که شخصیتی ناپیداست و عاشق؛ اما گویی بوی خوشش تمام قبیله را انباشته است، از این دست نام‌هاست.

وي در نقد مبسوط خود در انتها چنین نتیجه گرفت که رمان «قانون قبیله پدری» دارای پتانسیل‌های بالایی در بحث نشانه شناسی است و با قدرت استعاری و مجازی و استفاده از این تکنیک‌ها یکی از آثار بی‌نظیر در حوزه ادبیات است.

در ادامه این نشست، محمدرضا هنرمند به عنوان نویسنده رمان توضیحاتی در خصوص روند نوشتن رمان داد و گفت: این رمان ظرف سه سال نوشته شد، که در این مدت گاه دست از نوشتن کشیدم تا زمانی که هر شخصیتی خود را به من نشان داد و امر به نوشتن کرد.

وی افزود: در خصوص بحث چند صدایی بودن رمان که یکی از حضار علاقه داشت بداند این تکنیک چه خدمتی به خود رمان یا به جامعه ادبی داشته است، باید بگویم که من تنها جوابگو به رمان خودم هستم و دوست داشتم همان طور که من نویسنده، در نوشتن این رمان عرق‌ریزان روح داشتم، خواننده نیز در این عرق‌ریزان شریک من باشد و بتواند همراه من به کشف در رمان نایل آید.

در انتهای نشست دکتر کاووس حسن‌لی، استاد دانشگاه شیراز با ابراز خرسندی از برگزاری چنین نشست هایی گفت: اینکه با نگاه علمی و آکادمیک به سراغ کالبد رمان برویم، اتفاقی است که در این نشست‌ها به خوبی صورت گرفته و امیدوارم این‌ها آغازی باشد بر نقدهای اصولی و آکادمیک در مواجهه با ادبیات.

لازم به ذكر است، این نشست به همت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، بنیاد فارس‌شناسی و مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس و با همکاری قطب علمی پژوهش‌های ادبی فرهنگی فارس وابسته به دانشگاه شیراز برگزار شد و نویسندگان و منتقدان شیرازی از جمله منصور اوجی، احمد سپاسدار، علی ضیاییان و محمد کشاورز در این جلسه حضور داشتند.