نقدي بر جشنواره سي‌ام فيلم فجر - 20

«ملكه»؛ نگاهي نو به سينماي جنگ

«ملكه» فيلمي است كه در يك ميزانسن كاملا خاص و در تجربه‌اي بشدت بديع، هويت انساني آدم‌هاي جنگ را از منظري ديگر به روايت مي‌كشد ...

کد خبر: ۱۷۰۷۵۷

چهارشنبه - ۱۹ بهمن ۱۳۹۰ / February 08, 2012

به گزارش خبرنگار فرهنگي «خبرگزاي دانشجو»، فيلم سينمايي «ملكه» ساخته محمدعلي باشاهنگر كه ديروز در سالن رسانه‌هاي جشنواره به نمايش در آمد، بي‌ترديد بديع‌ترين اثر به نمايش در آمده در جشنواره تاكنون بوده است.

فيلمي كه منظري كاملا نو در مواجه با مقوله سينماي دفاع مقدس را براي بيان مضمون انساني خويش برگزيده است؛ فيلمي كه چه در ساخت و ساختار و چه در مضمون و محتوا حركتي نو و روايتي كاملا جديد به شمار مي‌آيد.

فيلم باشاهنگر در فضاي جنگ و وقايع متن آن گويا و جوياي فضايي تازه و نمايشگر تصويري بديع و البته بشدت انديشمندانه از سينماي جنگ است؛ سينمايي كه به مثابه آيينه‌اي براي بازنمايي هويت انساني و پرداخت تصويري فلسفه هستي مورد استفاده قرار گرفته است.

«ملكه» فيلمي است كه در يك ميزانسن كاملا خاص و در تجربه‌اي بشدت بديع، هويت انساني آدم‌هاي جنگ را از منظري ديگر به روايت مي‌كشد؛ هويتي كه ابدا حالتي تخت و يك‌ سويه ندارد و در نحوه روايتش به فراز و فرودهاي طبيعي انسان‌ها در فضاي جنگ اشاره مي‌كند، بدون آنكه به آنها رنگ تقدس بدهد و بدون آنكه آنها را در هاله‌اي از معصوميت دست نيافتي بپيچاند و همه اينها باعث شده است كه در اين فيلم شاهد فضاسازي و حركتي سينماورزانه از جنسي بكر و خلاقه باشيم و اين دقيقا همان چيزي مي باشد كه به ندرت در سينماي ما و بويژه در سينماي جنگ ما طي اين سال‌ها روي داده است.

علاوه بر اين، يك ويژگي شاخص ديگر هم فيلم ملكه را ممتاز مي‌كند و آن وجه مستندگونه‌اي است كه بر فضاي كلي كار حاكم است. بي ترديد اين فضاي مستندگونه بشدت به كمك فيلم ملكه آمده و اتفاقات توانسته كمك شاياني به وجه دراماتيك كار بكند و براي مخاطب جذابيت قابل توجهي نيز دارد و اتفاقا حلقه مفقوده و خلاء جدي سينماي جنگ ما بي‌توجهي و غفلت از همين وجه مستندگونه است كه باعث شده اين سينما كه تنها گونه و ژانر جدي هنر هفتم ماست، به تدريج از ميان تهي شود و از دست برود و يا به دام‌هايي مبتلا شود كه يك سرش به شبه‌ روشنفكري ضد جنگ مي‌رسد و طرف ديگرش به ابتذال و لودگي و ارزش و اهميت فيلم «ملكه» از آن روست كه بدون آنكه به هيچ كدام از اين دو طرف ماجرا باج بدهد و زير بليط هيچ كدامشان برود، در عين حال كه حرفش را به صورت جدي مي‌زند، اما هويت ناب و اصيل ملي‌اش را هم حفظ مي‌كند و اين نكته بسيار بسيار مهم است.

ما اگر بخواهيم به ضعف‌هاي عمده اين فيلم اشاره كنيم، بايد از ريتم كند بعضي از فصل‌هاي آن ياد كنيم كه مي‌تواند مخاطب را از خود براند و باعث ايجاد دافعه در آن شود و نيز اينكه لحن و نوع روايت فيلم و زبان داستاني‌اش براي مخاطب عام قدري صقيل و سخت فهم است كه ‌بايد تدابيري انديشه مي‌شد كه فيلم در اين حوزه‌ها دچار آسيب نشود و بايد گفت اگر فيلم «ملكه» براي اين دو نكته فكري مي‌كرد و تمهيدي مي‌انديشيد، قطعا به مراتب فيلم بهتري مي‌شد و شايد حتي يكي از ماندگارترين آثار سينماي دفاع مقدس.

اما حتي با همه اين اوصاف هم فيلم سينمايي ملكه نسبت به ساير آثار به نمايش در آمده در جشنواره امسال كاري ارزشمندتر، جدي‌تر، ناب‌تر، خلاقانه‌تر، مبتكرانه تر و قابل دفاع‌تر است.

گر چه بايد گفت: بسياري از فيلم هاي جشنواره امسال كه وجه غالب آن را هم تشكيل مي دهند، اساسا از عنصر ابتكار و خلاقيت، جذابيت، سينماورزي تهي است و در فقر شديدي به سر مي‌برند و همين امر هم باعث شده است كه فضايي سرشار از افسردگي و فرسايندگي بر جشنواره حاكم شود و ناگفته پيداست كه در چنين موقعيتي وجود فيلمي همچون «ملكه» چقدر غنيمت و كم‌ياب است.