هنر در نگاه ره بر - 9

آقا: از ده پله هنر ما هنوز روي پله‌هاي اول ايستاده‌ايم

اين مراحل چندين ‏گانه‏ هنر را اگر ده پله فرض كنيم، پله‏ اول و دوم و سوم و چهارم را خوب و سريع مى‏پيمايند؛ اما به آن پله‏هاى پنجم و ششم كه رسيدند، ناگهان مى‏بينيد كه ايستادند!

کد خبر: ۱۷۳۷۸۵

شنبه - ۰۶ اسفند ۱۳۹۰ / February 25, 2012

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛

وادى هنر، يك وادى خيلى طولانى و پُردامنه

ضمناً برادرانى كه اهل شعر و هنر هستند، بدانند كه اين وادى، يك وادى خيلى طولانى و پُردامنه است. شما نبايد خيال كنيد كه مثلاً صد غزل و قصيده و قطعه و امثال اينها گفته‏ايد و حالا شاعر درجه‏ى پنجمى شده‏ايد كه درجه‏ى يكش سعدى يا فردوسى است.

نه، شما هر وقت خواستيد خودتان را محاسبه كنيد، حالا بدون اين‏كه من بخواهم يك عيار همه‏جايى به شما ارائه كنم، همين‏طور تقريبى و ميانگين و با حذف تعارفات مى‏گويم كه بايد مثلاً فرض كنيد او 100 است و شما مثلاً 8 يا 9 هستيد.

البته ممكن است بيشتر هم باشيد؛ مثلاً ممكن است در مقابل 100 او، شما 19 باشيد؛ اما شما اين‏گونه فرض نكنيد، تا بتوانيد خودتان را به آن 100 نزديك كنيد؛ و اين مى‏شود.

الان اين زبانهايى كه شماها داريد و من مى‏شنوم و قبلاً شنيده‏ام و بعضى از اشعار بچه‏هاى گوينده‏ى شاعر حوزه را ديده‏ام، مى‏بينم كه مى‏شود شما ترقى و حركت كنيد؛ به شرطى كه متوقف نشويد.

وجود يك بليه در باب ادبيات و هنر

ما متأسفانه بعد از انقلاب، در باب ادبيات و هنر، دچار بليه‏يى هستيم. اين مراحل چندين ‏گانه هنر را اگر ده پله فرض كنيم، پله‏ اول و دوم و سوم و چهارم را خوب و سريع مى‏پيمايند؛ اما به آن پله‏هاى پنجم و ششم كه رسيدند، ناگهان مى‏بينيد كه ايستادند!

ما توقف‏كرده‏ در پله‏هاى وسط خيلى داريم؛ يعنى آن شور و جوش انقلابى، فقط همان چند پله‏ اول را حركت داد! آيا شور انقلابى تمام شده است؟ نه، آن‏جا مانع وجود دارد.

مانع چيست؟ بدگمانى و تصور اين‏كه انسان ديگر به بيشتر از اين احتياج ندارد!

البته يك احتمالش هم اين است كه كسانى خيال كنند نمى‏توانند برسند. نه، الحمدللَّه بچه‏هاى انقلابى ما همتشان خيلى بالاست؛ اما گاهى درباره‏ خود در اشتباه هستند و خيال مى‏كنند كه حالا ديگر بس است؛ الحمدللَّه شعر خوانديم و تحسين هم كه شد و در راديو هم كه خوانده شد!

در دنيا هر شعرى را در راديو نمى‏خوانند؛ اما چون همه‏ دستگاه هاى جمهورى اسلامى مردمى است، تقريباً همه نوع شعر خوانده مى‏شود؛ حتّى در همين برنامه‏ «در انتهاى شب» - كه حالا آقايان اين‏جا هستند - شعرهاى خيلى سست و سطح پايينى خوانده مى‏شد!

سابق ها من اين برنامه را بيشتر مى‏شنيدم و تا آن‏وقت قهراً بيدار مى‏ماندم و گوش مى‏كردم؛ اما حالا شايد يك سال بشود كه نشنيده‏ام، يا كمتر شنيده‏ام؛ چون حالا مى‏خواهم زودتر بخوابم.

آدم حيفش مى‏آمد كه آن گوينده‏هاى به آن خوبى، اين شعرهاى سست را بخوانند؛ مثل اين‏كه آدم با خط خوشى بردارد شعر بدى را بنويسد!

پس، شما براى رسيدن به آن بالا بالاها همت بگماريد و هيچ قانع نشويد. اگر من تحسين كنم، يا ديگرى تحسين كند، اين تحسين را نبايد به معناى اين فرض كرد كه اين شعر بى‏عيب است؛ نه، الان ممكن است كه فرضاً در يك مجمع ادبى، شاعر استادى هم شعرى بخواند، انسان اعتراض كند؛ يك شاعر متوسطى هم شعرى بخواند، آدم احسنت بگويد.

اين احسنت، ناظر به چيز ديگر است؛ آن اشكال هم ناظر به يك چيز ديگر. توجه كنيد كه شعرهاى شما بايد حتماً صيقل بخورد. غير از صيقل خوردن، اصلاً شما بايد كاملاً بتنيد؛ اين‏قدر بتنيد كه شعر پخته بشود و قدرت پيدا كند.

مواظب باشيد كه از درس و كارتان باز نمانيد از زيارت آقايان خوشحال شديم و دوست داريم كه بيشتر بگويند؛ منتها طلبه و دانشجو ضمناً بايد مواظب باشند كه از درس و كارشان هم باز نمانند؛ يعنى شعر را مقدم نكنند.

در بعضى از سنين ممكن است «شاعرى» كار اصلى انسان بشود؛ اما در سنين شماها مناسب نيست كه بر كارهاى ديگر مقدم بشود.

پرداختن به شعر در كنار كارهاى ديگر اشكالى ندارد. من شنيدم كه حضرت امام(ره) كه شعر مى‏سرودند، هنگامى بوده است كه مثلاً پس از مطالعه‏ روزنامه‏اى، اگر مطلبى به ذهنشان مى‏رسيد، در حاشيه‏ آن يادداشت مى‏كردند و بعداً هم آن را كنارى مى‏انداختند؛ سپس انسانهاى نكته‏سنجِ چيزفهمى آنها را ديدند و جمع كردند و به نظر خود ايشان رساندند.

غرض، اين‏طور تصور نشود كه انسان - بخصوص در سنين آقايان - مى‏بايد همه وقتش را صرف شعر بكند.