فناوري ايران در سالي كه گذشت؛

محققان ايراني و آنچه از فناوري‌هاي نوين در سال 90 ارائه‌دادند

بررسی فناوری‌های ارائه شده توسط محققان ایرانی در سال گذشته نشان می‌دهد که تحریم نه تنها سبب عقب ماندگی ما نشد بلکه در حوزه‌های مختلف علمی به پیشرفت رسیدیم و حتی در حوزه‌هایی که پيش...

کد خبر: ۱۷۵۴۶۳

شنبه - ۱۳ اسفند ۱۳۹۰ / March 03, 2012

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ محققان ایرانی در سالی که اوج تحریم را به خصوص برای تهیه تجهیزات آزمایشگاهی تجربه کردند با فعالیت بیشتر خود روی دشمن را سیاه کرده و نشان دادند تحریم برای ما تهدید نبود بلکه فرصتی بود برای بومی کردن بسیاری از فناوری ها؛ ولي آنچه كه مشخص است اين است كه با وجود تمام پيشرفت ها هنوز اول راه هستيم و با آنچه بايد باشيم فاصله داريم.

بررسی اجمالی برخی حوزه های علمی نشان دهنده قدرت محققان ایرانی در بخش فناوری است.

حوزه هسته اي و افتخار پشت افتخار

فن‌آوری هسته‌ای فن‌آوری است که بر اساس واکنش‌های هسته‌ای به وجود آمده و كاربردهاي مختلفي در حوزه هاي صلح آميز و غير صلح آميز دارد.

كشور ما نيز در بخش فناوري هاي هسته اي بسيار پيشرفت كرده و از آن در زمينه هاي صنعتي، تجاري، پزشكي ، صنايع كشاورزي و دامداري و غذايي و غيره استفاده مي كند.

در ابتداي امسال و در 21 فروردين 90 در پنجمین جشن ملی روز فناوری هسته‌ای دستاوردهای جدید دانشمندان کشورمان با حضور دکتر محمود احمدی‌نژاد، رئيس جمهور کشورمان رونمایی شد.

تولید دی اکسید اورانیوم طبیعی با خلوص هسته‌ای به عنوان خوراک نیروگاه آب سنگین اراک، رادیو داروی 64CU-ATSM، ساخت دستگاه طیف سنج جرمی چهار قطبی، استقرار هم‌زمان سامانه‌های پرتودهی در دو استان کشور، تولید ژنراتور رادیو دارویی گالیوم-68 / ژرمانیوم – 68 برای نخستین بار در آسیا، تولید ایزوتوپ‌های پایدار در مجتمع آب سنگین اراک و ساخت نخستین شتابگر الکترواستاتیک 200KeV دستاوردهايي بودند كه در آغاز سال 90 در عرصه هسته اي كشور رونمايي شدند.

پس از تکمیل چرخه سوخت هسته‌ای با همت محققان جوان کشورمان یکی از مراحل تکمیل تبدیلات اورانیوم با موفقیت به مرحله تولید رسیده و واحد تولید دی‌اکسید اورانیوم طبیعی با خلوص هسته‌ای در کارخانه فرآوری اورانیوم و تولید سوخت هسته‌ای ایران راه‌اندازی شد.

دستیابی به این مهم، گامی استوار و محکم در مسیر تولید سوخت مورد نیاز دیگر راکتورهای تحقیقاتی است.

تولید اکسید اورانیوم طبیعی UO2 خالص در کشور گام مهمی است که پیشرفت در عرصه فناوری هسته‌ای در ابعاد تحقیقاتی و هم‌چنین راکتورهای قدرت را به همراه دارد و می‌تواند سکوی پرتابی باشد تا فعالیت‌های تکمیلی مختلف بر این مبنا مجال بروز و ظهور یابند.

مجتمع آب سنگین اراک با استفاده از این ظرفیت تولیدی با بهره‌گیری از توانمندی‌های محققان و پژوهشگران دانشگاهی، تولید ایزوتوپ های پایدار را سرلوحه اهداف پنج ساله خود قرار داده و به عنوان نخستین گام به تولید حلال‌های دوتره (NMR) اقدام کرده است.

پژوهشگران پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای سازمان انرژی اتمی ایران همچنين برای نخستين بار در کشور توانستند با استفاده از مواد اولیه تولیدی در این پژوهشگاه رادیو داروی 64CU-ATSM را تولید کنند.

این رادیو دارو یکی از مهمترین رادیو داروهای مورد استفاده در روش نوین تصویربرداری با گسیل پوزیترون معروف به PET است که تشخیص بافت کم اکسیژن توسط آن با موفقیت در بیماری‌های انسانی در 3 کشور جهان آزمایش شده است.

همچنين متخصصان و پژوهشگران سازمان انرژی اتمی ایران نخستین نمونه دستگاه طیف سنج جرمی چهار قطبی را در کشور با موفقیت طراحی و تولید کردند.

دستگاه بسیار پیشرفته و دارای فناوری پیچیده طیف سنجی جرمی در تشخیص میزان و درصد غنای اورانیوم در سایت‌های غنی‌سازی به کار می‌رود. همچنين برای نخستین بار در قاره آسیا ژنراتور رادیودارویی گالیوم – 68 – ژرمانیوم – 68 (Ga68/ Ge68) در پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای سازمان انرژی اتمی ایران به تولید رسید.

این سیستم رادیودارویی که در چارچوب طرح کلان ملی رادیوداروهای معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری به تولید انبوه رسیده است، جایگاه ویژه‌ای در تشخیص بیماری‌ها به ویژه سرطان‌های سیستم نورواندوکرین دارد. گالیوم 68 یکی از رادیونوکلئیدهای مهم و کاربردی در حوزه پزشکی هسته‌ای براي استفاده در تصویربرداری به روش PET است.

جهاد دانشگاهی؛ فعال همیشگی عرصه فناوری

جهاددانشگاهي نيز همگام با ساير نهادها در سال 90 نيز مثل هميشه در عرصه پژوهش و توليد فناوري فعال بود.

در زمينه سيستم هاي مخابراتي نخستین فرستنده راديويي موج متوسط MW توسط جهاد دانشگاهي در مرداد 90 ساخته شد و امروزه مي توان ادعا كرد فرستنده یك مگابايتي كه در دشت قزوين نصب است تنها دو موسسه ديگر در جهان توانسته اند به اين فناوري دست يابند.

دانشگاه تهران و حضور موثر در عرصه فناوری

رونمایی از چهار طرح پژوهشی در نمایشگاه دستاوردهای دانشگاه تهران طرح های خودروی آی سی تی بحران های نفتی، میلی بیوراکتور، نقشه آینده نانو فناوری و معلم هوشمند چارستون نيز در سوم مهر سال 90 در دانشگاه تهران صورت گرفت.

غزال ایرانی 2 نيز از طرح هاي دانشگاه تهران بود كه در سال 90 رونمایی شد.

تحقق نسل پیشرفته خودروی خورشیدی نخستین نمونه پیشرفته از نسل خودروهای خورشیدی در کشور در قالب خودرو غزال ایرانی 2 در فروردين 90 رونمایی شد. محققان پردیس دانشکده های فنی دانشگاه تهران پس از حدود چهار سال تلاش پیاپی موفق به ارتقای خودرو خورشیدی غزال ایرانی و ساخت نمونه پیشرفته این خودرو در قالب خودرو خورشیدی غزال ایرانی 2 شده اند که نخستین نمونه پیشرفته از نسل خودروهای خورشیدی در کشور محسوب می شود.

غزال ایرانی 2 از هر نظر با غزال ایرانی 1 متفاوت است و این خودرو خورشیدی جدید حدود 100 کیلوگرم کاهش وزن داشته و از لحاظ طراحی ایرودینامیک به طور کلی با خودرو قبلی متفاوت است و موتوری که بر روی آن نصب شده راندمان بسیار بالاتری دارد.

دستاوردهای نانو نشان دهنده رشد مثبت ایران در نانو فناوری

در سال گذشته فناوري هاي حوزه نانو نيز از حوزه هاي ديگر كم نياورد و محققان نانو فناوری کشور نیز همگام با محققان سایر حوزه ها برای رشد در این بخش نیز فعال بودند. 11 مهر سال 90، 5 دستاورد مهم در حوزه نانو با حضور رئیس جمهور رونمایی شد.

دستگاه الکتروفورزمویین یکی از این دستاوردهاست.

این دستگاه یک روش جداسازی به سرعت در حال گسترش در تصفیه مواد شیمیایی، بیولوژیکی، ویروس ها، داروها و بسیاری از ترکیبات مختلف است.

الکتروفورزمویین روش شناسایی و تشخیص مواد و ترکیبات است و از دسته روش های تروماتوگرافی است. آمریکا، روسیه، آلمان، چین و ژاپن از تولیدکنندگان این دستگاه هستند، قیمت آن صد هزار دلار است که اکنون بومی سازی شده و به یک سوم قیمت خارجی آن تولید می شود. دستگاه زدایش عمیق یونی نیز که توسط ریاست جمهوری رونمایی شد، دستگاه ماشین کاری فلزات و سرامیک است که به طور عمده توسط دستگاه پیشرفته کامپیوتری معروف به CNC انجام می شود.

ایجاد ساختارهایی با ابعاد نزدیک به میکرومتر و چند نانومتر به دقت بسیار بالا نیاز دارد و با ترکیب و تکنیک های لیتوگرافی (حکاکی) عملی می شود.

تولید نخستین فرآورده نانو دارویی تزریقی ضد سرطان در خاورمیانه نیز دستاورد دیگر حوزه نانو در سال 90 است. از این نانو دارو برای درمان سرطان تخمدان، سرطان سینه، سرطان کاپوسی سارکوما در بیماران مبتلا به ایدز استفاده می شود و در درمان بسیاری از سرطان های دیگر در فازهای کلینیکی مؤثر است.

این فرآورده ها به دلیل دارا بودن اندازه ذره ای صد نانومتر قادر هستند بافت تومور را هدف قرار دهند. دستگاه تعیین سطح مخصوص و تعیین مشخصات مواد نانوساختار با استفاده از برنامه ریزی دمایی نیز در روز 11 مهر 90 رونمایی شد.

این مواد در صنایع گوناگون نظیر صنایع غذایی، دارویی، شیمیایی، پتروشیمی، نفت، صنایع معدنی و دفاعی کاربرد فراوان دارد. این دستگاه یکی از پرکاربردترین دستگاه ها در تعیین مشخصات مواد نانوساختار از جمله نانوذرات فلزی، اکسید فلزی، سولفیدی، نانولوله ها، نانوالیاف و نانو جاذبه هاست.

دستگاه تصویربرداری اسپکت با کیفیت بالا برای تصویربرداری از حیوانات آزمایشگاهی هم که برای تحقیقات و انجام آزمایش هایی بر روی حیوانات زنده استفاده می شود تا بتوان به راحتی در محیط واقعی نحوه توزیع دارو و سایر پدیده های بیولوژیکی را پیگیری کرد، از دیگر دستاوردهای نانویی کشور در سال 90 بوده است.

درخشش پارك فناوري پرديس در حوزه فناوري

پارک های علم و فناوری نیز که چند سالی است در حوزه فناوری حرف هایی برای گفتن دارند در سال گذشته نقش موثری را در مقابله با تحریم ها ایفا کردند.

پارک فناوری پردیس در سال گذشته طرح های بسیاری را ارائه کرد ولی 5 دستاورد این پارک با حضور رئیس جمهور در 21 آذر امسال رونمایی شد.

سامانه نشت‌یاب تست هیدرو استاتیک، فرستنده تلویزیونی دیجیتالی DVBT/H با قدرت هزار وات، سامانه مبدل سینگال‌‌های ماهواره دیجیتال و ریماکس جهت مانتیتورینگ صدا و تصویر و پخش مجدد، سامانه الکتروکوتر نسل جدید و سامانه جهت یاب دیجیتال باند HF 5 طرح طرح هايي بودند كه توسط پارك فناوري پرديس رونمايي شدند.

سامانه نشت یاب تست هیدرواستاتیک مربوط به تست نشت‌یابی خطوط انتقال گاز است که از طریق آن پیمانکاران در انتهای پروژه و قبل از تحویل آن به کارفرما می‌توانند نسبت به امن بودن خطوط اطمینان حاصل کنند. دانش فنی سنسورهای به کار برده شده در این سامانه که از موارد تحریم نیز هستند، توسط این شرکت به دست آمده و با تغییراتی که در آن ایجاد شده، با دقتی بالاتر از نمونه‌های خارجی، نسبت به تغییرات واکنش نشان می‌دهد، با تلاش فناوران پارک فناوری پردیس، نخستین فرستنده تلویزیونی با قدرت خروجی هزار وات در کشور نیز تولید شد که به منظور پوشش پخش تلویزیونی دیجیتال مراکز استان‌ها مورد استفاده سازمان صدا و سیماست.

در ساخت فرستنده تلویزیونی DVBT/H از انتقال دانش فنی یا مهندسی معکوس استفاده نشده و تمامی قطعات به کار رفته در آن در داخل کشور طراحی و تولید شده است.

سامانه مبدل سینگال‌های ماهواره‌ دیجیتال و ریماکس براي مونیتورینگ صدا و تصویر و پخش مجدد نيز در پارک علم و فناوری پردیس طراحی شد.

پرتاب ماهواره نوید؛ موفقیت دوباره در عرصه هوافضا

ماهواره نوید، نخستین ماهواره ملی-دانشجویی ایران است که توسط دانشگاه علم و صنعت ایران طراحی و ساخته شده و در ۱۴ بهمن ۱۳90 روز ملی فناوری ماهواره‌ای رونمایی شد.

مأموریت این ماهواره تصویربرداری از زمین با وضوح تصویر ۷۵۰ متر و به صورت تک باند است. این ماهواره با ابعاد ۵۰×۵۰×۵۰ سانتی‌م‌تر مکعب و جرم ۵۰ کیلوگرم، به منظور استقرار در مدار بیضوی با ارتفاع ۲۵۰ تا ۳۷۵ کیلومتر و زاویه انحراف‌مداری ۵۵ درجه طراحی شده‌است.

ارتباط ماهواره با ایستگاه زمینی از طریق سه فرستنده و گیرنده در باندهای وی‌اچ‌اف و یواچ‌اف برقرار است و تامین انرژی آن نیز توسط صفحات خورشیدی نصب شده بر بدنه جانبی سازه ماهواره در کنار باتری و بهره‌گیری از تنظیم‌کننده‌ها و مبدل‌های ولتاژ صورت می‌گیرد.

طرح هاي پتروشيمي رونمايي شده در بهمن 90

چهار طرح پژوهشی شامل دانش فنی ایرگانوكس، واحد تولید نیمه صنعتی كاتالیست های پلی الفینی، بازیافت آمین، تولید مواد شیمیایی و محلول های خالص آزمایشگاهی در حوزه پتروشيمي در 23 بهمن امسال رونمايي شد.

این چهار طرح شامل واحد تولید نیمه صنعتی كاتالیست  های پلی الفینی با ظرفیت 4.5 تن در سال است كه این واحد نیمه صنعتی به گونه ای طراحی و ساخته شده است كه با كمك آن می توان انواع كاتالیست های دیگر پلی الفینی را تولید كرد. یكی دیگر از این طرح ها كسب دانش فنی تولید ایرگانوكس است كه تولید این ماده در مقیاس آزمایشگاهی در مركز تهران با موفقیت انجام شده است، سپس پژوهندگان مركز اراك پس از طراحی واحد پایلوت در مقیاس 40 تن در سال و با استفاده از امكانات موجود، ساخت، نصب و اجرای پایلوت یادشده را انجام داده اند.

طرح سوم بازیافت متیل دی اتانول آمین است كه با توجه به مشكلات موجود در آمین در گردش واحدهای شیرین سازی پالایشگاه های گاز پارس جنوبی و با توجه به تخصص، تجارب، امكانات و تجهیزات پایلوتی پژوهش و فناوری مركز اراك در این زمینه، اجرای این پروژه به این مركز واگذار شد و طرح بعدي نیز خودكفایی تولید مواد شیمیایی و محلول های خالص آزمایشگاهی است و این طرح در ادامه روند بومی سازی دانش فنی خالص سازی حلال های موردنیاز صنایع پتروشیمی، دانشگاه ها و مراكز تحقیقاتی و با تلاش محققان و كارشناسان آزمایشگاه تحقیقات و واحد مهندسی شركت پژوهش و فناوری پتروشیمی مركز اراك، متانول خالص در پنج گرید مختلف در مقیاس نیمه صنعتی با موفقیت تولید شد.

تولید دانش فنی تهیه اسید آمینه مپیونین به روش بیولوژیك (خون مصنوعی)، از جهاد دانشگاهی مازندران، تبدیل دانش فنی و ساخت دستگاه كاتالیست چند منظوره به راكتور بستر ثابت از دانشگاه رازی كرمانشاه، ساخت خودروی هیبرید پیل سوختی پلیمری دما بالا از دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان، طراحی و ساخت رادار نیمه هادی میان برد باند VHF از دانشگاه صنعتی اصفهان، دستگاه ازدیاد برداشت نفت به روش میكروبی از پارك علم و فناوری استان فارس، ساخت دستگاه مغناطیس سنج نمونه مرتعش از دانشگاه كاشان، دستگاه همودیالیز نسل پنجم از سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، از ديگر فناوريهاي ارائه شده در سال 90 بودند.

اینها گوشه اي از فناوری های ارائه شده توسط محققان کشورمان در سال 90 بود که می تواند بیانگر حضور مقتدر ایران در عرصه فناوری های روز دنیا باشد ولي كارشناسان معتقدند با وجود ارائه اين فناوري ها هنوز در اول راه هستيم و براي رسيدن به آنچه لياقتمان است بايد بيشتر بكوشيم.