سازمان ملل و توهم در مديريت صلح بين‌المللي

جهت‌گيري‌ها سازمان ملل در طول زمان نشان داده که این نهاد نه تنها نمي‌تواند منبعي معتبر در حفظ صلح و امنيت به صورت عادلانه باشد بلكه با تبديل شدن به نوعي ابزار مشروعيت بخشي به اقدامات قدرت‌هاي بزرگ در اخلال در نظم و صلح بين‌المللي كوشيده است.

کد خبر: ۱۷۹۳۵۸

شنبه - ۱۹ فروردين ۱۳۹۱ / April 07, 2012

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»: با تاسيس جامعه ملل بعد از جنگ اول جهاني و پيرو آن سازمان ملل بعد از جنگ جهاني دوم غالبا يك هدف دنبال مي‌شد و آن تضمين صلح و امنيت بين‌المللي بود. اما سوالي كه مطرح مي‌شود آن است كه اين صلح و امنيت چگونه و براي چه كساني بايد تضمين شود؟ آيا مسئول تامين آن، سازمان ملل و كاركردهاي آن است يا قدرت‌هايي كه تاسيس اين سازمان را مجرايي براي تحقق خواسته‌هاي خود مي‌بينند؟ آيا تضمين صلح و امنيت بين‌المللي براي تمامي كشورهاست يا كشورهايي خاص؟

پاسخ به سوالاتي از اين دست در طول بيش از نيم قرن گذشته از عمر سازمان ملل آنچنان ساده و هويداست كه نياز به تحليل و بررسي ابعاد آن نيست.

سازمان ملل همانند نمونه پيشين آن بر اساس خواست قدرت‌هاي پيروز جنگ شكل گرفت و به همين جهت ساختار و شيوه عملكرد آن نيز در همين جهت تعريف شد. عملكرد سازمان ملل اگر در دوران جنگ سرد تحت تاثير رقابت بلوك‌هاي شرق و غرب بود در دروان بعد از آن متاثر از ناكار‌آمدي ساختاري و نقش ثانويه آن در مشروعيت بخشي به اقدامات غرب به ويژه آمريكا بوده است.

به تناسب اين رويكرد، شوراي امنيت در چنبره قدرت‌هاي داراي حق وتو قرار گرفته، مجمع عمومي صرفا به يك تريبون نمايش مهارت سخنراني در آمده و ماهيت گزينش دبير كل نيز به امری مشخص در برآوردن نياز و خواست كشورهاي بزرگ و ذي‌نفع تبديل شده است.

در جريان بحران بالكان اين نهاد در حالي كه تصميم به تحريم طرفين درگير مي‌گيرد با توجهي قابل توجه آمريكا روبه‌رو مي‌شود ،در جريان حمله به عراق در حالي كه اعضاي برجسته اين نهاد به مخالفت بر مي‌خيزند واشنگتن اقدامات يك سويه خود را دنبال مي‌كند و اينك در حالي كه نماينده اين نهاد (كوفي عنان) در امور سوريه از طرفين درگير خواهان تحمل و خويشتن‌داري است برخي از كشورهاي عضو اين نهاد در قالب يك نشست تصنعي نه تنها به اين درخواست عنان بي‌توجهي مي‌كنند بلكه با تاكيد بر ارائه كمك‌هاي مالي و نظامي سازوكارهاي انديشيده شده توسط سازمان ملل را به سخره مي‌گيرد .

نكته جالب توجه آنكه در قضایای گوناگون، دبيركل اين سازمان به موضع‌گيري‌هايي روي مي‌آورد كه در عمل اصالت عملكردي اين نهاد را تحت‌الشعاع قرار مي دهد. در حالي كه فعاليت گروه‌هاي معارض با پشتيباني غرب و كشورهاي عربي منطقه در سوريه دو چندان شده و نظم و امنيت در اين كشور از بين رفته. دبير كل سازمان ملل از دولت سوريه تقاضاي توقف عمليات نظامي را دارد كه ماهيت اين درخواست علاوه بر آن كه سيگنالي است مثبت براي تداوم اقدامات پیكارجويان و معارض دولت در سوريه تاييدي است غيرمستقيم بر ناكارآمدي سازوكار به كار گرفته شده توسط بان‌كي‌مون و نماينده وي در امور سوريه (عنان).

مجموعه اين جهت‌گيري‌ها در طول زمان يك نكته را به افكار  عمومی نمايانده و آن اين است كه سازمان ملل نه تنها نمي‌تواند منبعي معتبر در حفظ صلح و امنيت به صورت عادلانه باشد بلكه با تبديل شدن به نوعي ابزار مشروعيت بخشي به اقدامات قدرت‌هاي بزرگ، خود در اخلال در نظم و صلح بين‌المللي كوشيده است.