نگاهي به نمايش ربان سياه اثر محمد مساوات؛

«روبان سياه»؛ نمايشي كه مظلوم واقع شد

نمايش روبان سياه خلاقيت گروه راديكال 14 است كه سعي كرده اند تماشاگر را راضي و همراه نمايش نگه دارند و با حواشي كوتاه خود مخاطب را به فضاي تعزيه ببرد.

کد خبر: ۱۸۳۰۳۸

يکشنبه - ۱۰ ارديبهشت ۱۳۹۱ / April 29, 2012

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ ترنج دختري 30 ساله كه در تعزيه روز محرم با ديدن شمر در حال سر بريدن شبيه امام جان خود را از دست مي‌دهد، در واقعه دق مي‌كند چرا كه شبيه امام پدر او اسماعيل است، ته‌مايه‌اي كه نمايش اين روبان سياه را با حواشي كوتاه خود مخاطب را به فضاي تعزيه و فضاي آن مي‌برد همين داستان است.

نمايش روبان سياه شايد دو دسته مخاطب داشته باشد مخاطباني كه با شكل و ظاهر اجرا و داستان آن درگير مي‌شوند و مخاطبان ديگر كه با تعزيه و واقعه كربلا آشنا هستند و نمادها و رمزهايي كه كارگردان به كار برده است خواسته يا ناخواسته زباني از محرم و اسرار آن مي‌باشد.

عجيب است كه اين واقعه حتي در بازگويي نمايش، نمايش آن همچنان سخت مخاطب‌سنج است عدم دلايل زير متن براي سيد مرتضي شمرخواني كه در نقش شمر غرق شده است و دختر سه ساله را مي‌بيند كه التماس مي‌كند كه امام را سر نبرد اما او در نقش شمر فرو رفته است و به حرف‌هاي ترنج گوش نمي‌دهد.

ورود كرشمه (پدر ترنج) جهت انتقام و جدا شدن خط ارتباطي مخاطب با سيد مرتضي از مواردي است كه به كار لطمه زده است اما نه چندان محسوس.

تصاوير به خوبي در كنار يكديگر چيده شده‌اند و تركيب‌بندي درستي دارند ما در كارگاه نمايش شاهد يك تئاتر با نمادهاي نمايش‌هاي ايراني (تعزيه) هستيم و حتي در بافت و ضرب‌آهنگ هم سعي تقليد از نمايش تعزيه شده است.

كارگرداني نمايش را با توجه به متن و فراخور آن در فاصله‌هايي كه از جشنواره دانشگاهي تا اجراي آنها اتفاق افتاده است را بايد موفق دانست نگاه به يك واقعه در دل واقعه ديگر بدون گذاشتن از مرزها و وارد نكردن مخاطب در مرزهاي نمايشي به درستي عمل شده است.

هر چند كه بعضي از منتقدان و دوستان زيبايي‌‌هاي كار را نديدند و به خط داستاني اكتفا كردند خارج از داستان اشنايي مخاطب تئاتر با واقعه كربلا و نمايش تعزيه، كارگرداني اثر يك سرگردن از ديگر كارهايي كه دوستان بسيار مطلوب مي‌دانند بالاتر است هر چند نگاه به يك داستان در دل تعزيه با توجه به رايت و احترام به اصول كار سخت و دشواري است بايد بگوييم تعزيه اين نمايش مذهبي – آييني و ايراني در ارتباط با مخاطب تئاتر تنها مانده است.

نكته قابل توجه در نمايش روبان سياه خلاقيت گروه راديكال 14 است كه سعي كرده اند تماشاگر را راضي و همراه نمايش نگه دارند البته با بليط نيم بهاي خود در تمام روزهاي هفته ارزان‌ترين تئاتر در مجموعه تئاتر شهر بود.

بازيگران به جز شمرخوان همگي از توانايي‌هاي خود براي ارائه نقش‌هاي نمايش توانسته بودند بازي‌هاي قابل قبولي ارائه دهند.

موارد تكرار صحنه كه چندي است در بين دوستان جوان تئاتري باب است به طور مناسب اما نه با تاكيد خاص در نمايش جاي داده شدند خروج از صحنه ميداني به صحنه جعبي و برگشت دوباره آن نكته‌اي است كه اگر با ظرافت خاص انجام مي‌شد كار را ارتقا مي‌داد گروه جوان راديكال 14 به سرپرستي سيد محمد مساوات كار قابل قبولي ارائه داده‌اند كه نسبت به ساير تئاتر شهر با داشتن تم مذهبي و عاشورايي سخن متفاوتي با مخاطبان خود داشت.

شايد تجربيات مساوات و گروهش در آينده نزديك ما را شاهد خلق آثاري سمبليك با ريشه‌هاي مذهبي وايراني كند هر چند استمرار گروه‌هاي جوان در ايران بسيار سخت و دشوار است اما اين آرزو را براي اين گروه جوان تئاتر مي‌كنيم كه در فضاي تئاتري كه هر كاري مذهبي‌اي با دافعه‌اي از مخاطبان و هنرمندان مواجه مي‌شود به نگاه‌هاي اين نوع نسبت به موضوع‌هاي ديني ارزش قائل مي شوند و كار خود را ادامه مي‌دهند و توفيق الهي نصيب‌شان مي‌شود.