در آستانه برگزاری کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی تاکید شد؛

تولید علوم انسانی باید از منابع اصیل و بر اساس جهان‌بینی حق صورت گیرد

اسلامی‌سازی علوم انسانی فعلی یک کار «تزئینی» است و در تولید این علم تمام تلاش‌ها باید معطوف به این باشد که بر اساس جهان‌بینی حق و با بهره‌گیری از منابع اصیل اسلامی به تاسیس یک سلسله از دانش‌ها و علوم مورد نیاز جامعه انسانی دست یابیم.

کد خبر: ۱۸۳۲۰۶

يکشنبه - ۱۰ ارديبهشت ۱۳۹۱ / April 29, 2012

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ در آستانه برگزاری نخستین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی جمعی از صاحب نظران این حوزه به ارائه نظرات خود پرداختند:

كلانتري: تولید علوم انسانی اسلامی، انقلابی در حوزه دانش است

حجت الاسلام ابراهیم کلانتری، رئیس دانشگاه معارف اسلامی با اشاره به چیستی «علوم انسانی» اظهار کرد: بر اساس دیدگاه رایج در فضای دانشگاهی و حوزوی، علوم انسانی به گروهی از علوم، دانش ها و رشته هایی گفته می شود که به صورت مستقیم و غیرمستقیم سرشت انسان، توانایی های منحصر به فرد او، فرهنگ ها و ارزش های انسانی، رفتارها و روابط اجتماعی را مطالعه مي كنند.

وی فرایند تولید علوم انسانی اسلامی را مورد تائید اسلام دانست و گفت: در این علم شناخت انسان و تمام حالات روحی، روانی، تعاملات اقتصادی و معرفتی بر اساس مبانی و زیرساخت های اسلامی تعریف می شود.

رئیس دانشگاه معارف اسلامی، علوم انسانی اسلامی را کاری تاسیسی عنوان کرد و افزود: اسلامی سازی علوم انسانی فعلی یک کار «تزئینی» است و در تولید این علم تمام تلاش ها باید معطوف به این باشد که بر اساس جهان بینی حق و با بهره‌گیری از منابع اصیل اسلامی به تاسیس یک سلسله از دانش ها و علوم مورد نیاز جامعه انسانی دست یابیم.

كلانتري عرف حاکم بر علوم انسانی فعلی را از اصلی ترین مانع در راه تولید علوم اسلامی دانست و خاطرنشان کرد: شرایط حاکم بر علوم انسانی رایج، راه را بر هرگونه تحول و نوآوری مسدود ساخته است؛ البته این اختصاص به علوم انسانی هم ندارد، در علوم طبیعی و الهیات، فلسفه و کلان نیز به همین صورت مي باشد.

وی با اشاره به تفاوت بومی سازی و اسلامی سازی علوم انسانی اظهار داشت: وقتي مي گوييم دانش و علم بايد بخشي از نيازهاي بومي را تأمین کند، منظور نیازهای دینی است. زمانی که حرف از اسلامي سازي به میان می آید به این معناست که بايد اصول، مباني و ارزش هايي كه مورد توجه اصيل دين است در علوم انساني پر رنگ تر دیده شود.

حجت الاسلام کلانتری با تاکید بر اینکه شرایط تولید علوم انسانی اسلامی با دارایی های علمی فعلی امکان پذیر است، تصریح کرد: امروز علاوه بر تولید مقالات و مجلات علمی  و پژوهشی متفاوت در این زمینه، به بركت انقلاب اسلامي انديشمندان جوان و متفكري داریم که قدرت تولید علم در این زمینه را دارند.

وی ادامه داد: دستیابی به علوم انسانی اسلامی کارکوچک، ساده و سطحی نیست که در کوتاه مدت اتفاق بیفتد، بلکه یک انقلاب بزرگ در حوزه دانش است که باور، عزم ملی، تلاش همه جانبه و سخت کوشی متخصصان را می طلبد.

تحول در حوزه علوم انسانی مقدمه پیشرفت معرفتی و علمی در جامعه

حجت الاسلام و المسلمین عبدالحسین خسروپناه، رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت وفلسفه با اشاره به مؤلفه های موجود درشاکله علوم انسانی مبتنی بر مبانی اسلام، گفت: علوم انسانی اسلامی متشکل از مجموعه گزاره هایی است که با روش عقلی، تجربی و نقل دینی به توصیف انسان تحقق یافته، انسان مطلوب و همچنین چگونگی تغییر انسان تحقق یافته به انسان مطلوب در راستای تعالی انسان می پردازد.
وی با اشاره به ارتباط عمیق علوم انساني اسلامي با الگوي اسلامي پيشرفت، عنوان کرد: الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، عرصه های مختلفی را به لحاظ بعد معرفتی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شامل می شود که برای رشد مادی و معنوی در راستای تعالی انسان به وجود آمده است.

خسروپناه با تأکید بر معرفتی بودن تعالی انسان، خاطر نشان کرد: تعالی انسان به لحاظ موضوع و روش به علوم مختلف از جمله علوم انسانی و طبیعی تقسیم می شود.

وی افزود: تحول در علم و معرفت نخستین گام به سوی پیشرفت محسوب می شود. تحول در علوم به ویژه علوم انسانی مقدمه پیشرفت معرفتی و علمی و سپس پیشرفت های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است.

وی با اشاره به نقش و جایگاه دین در بدنه علوم انسانی، گفت: علوم انسانی به لحاظ روش شناسی معرفت اقسام مختلفی دارد و این تقسم بندی بدان معناست که می توان برخی پرسش های انسان شناختی را از طریق قرآن و سنت، برخی دیگر را از طریق حق و بخشی را به وسیله تجربه و مشاهده پاسخ داد.

رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت وفلسفه تصریح کرد: شناخت انسان از طریق عقل و دین و شناخت انسان تحقق یافته از طریق تجربه به دست می آید اما در این میان اگر در جست وجوی یافتن باید و نبایدهای تغییر انسان تحقق یافته به انسان مطلوب باشیم باید از مباحث دینی بهره ببریم.

خسروپناه ادامه داد: علوم انسانی مثلثی سه ضلعی است که به توصیف انسان مطلوب٬ تحقق یافته و چگونگی تغییر انسان تحقق یافته به انسان مطلوب می پردازد که در این رهگذر، دین درصدد آن است که انسان مطلوب را به بشر معرفی و راهکار تغییر انسان موجود به انسان مطلوب را ارائه دهد.

وی با تاکید بر امکان تحقق تولید علوم انسانی اسلامی با دارایی های فعلی موجود در کشور، خاطر نشان کرد: انسان مطلوب در میراث فلسفی و تفسیری ما به خوبی تببین و معرفی شده است. همچنین در مباحث فقهی، اخلاقی و عرفان عملی نیز به باید و نبایدهایی پرداخته اند که به موضوع تغییر انسان می پردازد.

خسروپناه با تاكيد بر اينكه ترویج علوم انسانی اسلامی به معنای نفی کامل علوم انسانی برگرفته از غرب نیست، گفت: بخشی ازعلوم انسانی غربی درصدد توصیف انسان تحقق یافته ای است که بر اساس روش تجربی به دست آمده که این دستاورد می تواند جزو روش هایی باشد که مددیار علوم انسانی اسلامی در تغییر انسان می شود.

رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه تصریح کرد: انسان مطلوب در علوم انسانی غربی و همچنین برخی باید و نبایدهایی که این علوم برای تغییر  انسان موجود به انسان مطلوب ارائه می دهد مورد تائید ما نیست.

وی افزود: البته علوم غربی که به توصیف انسان محقق می پردازد و یا بعضی باید و نبایدهای ارائه شده در مورد تغییرانسان می تواند در علوم انسانی اسلامی نیز مفید واقع شود.

علوم انساني اسلامی از زيرساخت‌هاي اساسي تمدن اسلامي است

حجت الاسلام و المسلمین مسعود آذربایجانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، مراحل علوم انسانی اسلامی را مرتبط با علوم معنادار انسان دانست و اظهار کرد: علوم انسانی اسلامی رفتارها، احوالات و در حقیقت فرآیند هایی که محوریت آن انسان است را شامل می شود و چون قید اسلامی را به همراه خود دارد مبانی اش باید از اسلام استخراج شود.

وی افزود: مبانی هستی شناسی، انسان شناسی، معرفت شناسی و ارزش شناسی چهار حوزه ای است که باید با بهره گیری از آیات قرآن در چارچوبی منسجم در علوم انسانی اسلامی تبیین شوند.

حجت الاسلام آذربایجانی تولید علوم انسانی متناسب با فرهنگ و نیازهای جامعه را مهم دانست و گفت: منظور از اسلامی شدن علوم انسانی داشتن دغدغه های ارزشی متناسب با مبانی دینی است.

وی ادامه داد: یعنی علمی که در آن خداوند در حیطه جهان و جامعه نادیده گرفته نشود، انسان تنها از بعد مادی ارزیابی نشود و مرگ پایان حیات او نباشد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه با اعتقاد بر اینکه تولید علوم انسانی اسلامی به معنای نفی علوم انسانی فعلی نیست، بیان کرد: علوم انساني فعلي محصول عقلانيتی است که با مبانی اسلامی مطابقت ندارد. در واقع براساس عقلانیت جنبه های فرهنگی شکل گرفته است.

وی عنوان کرد: بخش هایی از علوم انسانی فعلی با علوم انسانی اسلامی منافات دارد که باید آن قسمت ها را کنار بگذاریم و متناسب با اسلام آن را باز تولید کنیم.

حجت الاسلام آذربایجانی علوم انساني اسلامی را یکی از زيرساخت‌هاي اساسي تمدن اسلامي خواند و افزود: آن بخش از علوم كه مبتني بر مباني انسان‌شناسي و معرفت‌شناسي است را مي‌توان اسلامي كرد اما از آن‌جا كه اين حركت از جنس توليد علم است، با نگاه سطحي و شتاب‌زده به نتيجه نخواهد رسيد چرا که نيازمند نظريه‌پردازي، نوآوري و استفاده از روش‌هاي نقد در علوم انسانی فعلی است.