به بهانه روز «شهید مطهری و سیمای زن مسلمان»؛

زن و حقوق زن از دیدگاه اسلامی با تأکید بر نظرات استاد مطهری

مطهری در کتاب «نظام حقوق زن در اسلام» تاکید کرده که زن می‌تواند کار کند اما با حفظ کرامت انسانی، متحجرین این را نمی‌پذیرند و جاهلان همه چیز را می‌پذیرند، اسلام اشتباه هر دو گروه را جبران کرده است، مطهری در حالی حرکت زنان را حرکت ضروری و ...

کد خبر: ۱۸۳۳۳۳

دوشنبه - ۱۱ ارديبهشت ۱۳۹۱ / April 30, 2012

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»، فاطمه خسروپور؛ از منظر شهید مطهری تفاوت در خلقت جنس زن و مرد به هیچ عنوان به منزله تفاوت در حقوق این دو جنس نبوده و یا نمی تواند بهانه ای برای برتر دانستن یک جنس نسبت به جنس مخالف قلمداد شود، ولی امروز رسانه های غربی و غربگرا برخلاف این جهت حرکت کرده و واقعیت حقوق زن را صرفا از منظر مساوات زن و مرد مطرح کرده و افکار را از واقعیت ها منحرف می سازند.

«زنان در طول تاریخ تنها مولد و زاینده مردان و پرورش دهنده جسم آن‌ها نبوده‌اند، بلکه الهام‌بخش و نیرو دهنده و تکمیل مردانگی آن‌ها بوده‌اند. زنان از پشت صحنه و از پشت جبهه جنگ همواره به مردان مردانگی می‌بخشیده‌اند. ما در بسیاری از اشعار حماسی عربی و فارسی می‌بینیم که دلیران و دلاوران در حماسه‌های خود زنان را مخاطب قرار داده و از مردانگی و شجاعت و دلاوری خود داد سخن داده‌اند، گویی مرد آگاهانه و یا ناآگاهانه از همه دلیری‌ها و دلاوری‌های خود رضایت و تحسین و جلب رضایت زن را منظور می‌داشته است. اگر فرصتی دست دهد و قطعات ادبی نظم آنکه در این زمینه انشاء شده، یک جا گرد آید یک فراز جالب و قابل مطالعه‌ای از نظر جامعه‌شناسی فراهم می‌گردد.

اینکه می‌گویند زن ‌آفریننده عشق است و عشق آفریننده مرد و مرد آفریننده تاریخ، ناظر به نقش غیرمستقیم زن در سازندگی تاریخ است.

زن نقش سازندگی غیرمستقیم تاریخی خود را مدیون اخلاق ویژه جنسی خویش یعنی حیاء، عفاف و تقوا و دورباش زنانه خویش است، آنجا که زن دورباش حیاء و عفاف را حفظ نکرد و خود را به ابتذال کشاند، این نقش تاریخی را از دست داده است.

به حق در مورد حیاء عفاف زن گفته شده است: «حیاء یادداشت‌های خود را پس‌انداز می‌کند و در نتیجه نیرو و شجاعت مرد را بالا می‌برد و او را به اقدامات مهم وا‌ می‌دارد و قوایی را که در زیر سطح آرام حیات ما ذخیره شده است، بیرون می‌ریزد.»

«از این‌رو گویی نوعی تضاد و تعارض میان این دو نقش وجود دارد؛ یا نقش غیرمستقیم و از صحنه بیرون بودن و یا نقش مستقیم و پشت جبهه را رها کردن و نقش غیرمستقیم نداشتن. اما در حقیقت تضاد و تعارض غیر‌قابل جمعی در کار نیست. یک راه باریک و ظریف وجود دارد که زن اگر از آن راه برود هر دو نقش را در آن واحد می‌تواند ایفا کند. این راه باریک و ظریف همان است که بانوان ما در ده ساله اخیر طی کردند. ویژگی دخالت زن در انقلاب اسلامی ایران در این است که زن مسلمان ایرانی در عین اینکه در صحنه تاریخ ظاهر شد و مستقیما در کار سازندگی تاریخ شرکت کرد، پشت جبهه را رها نکرد، حیاء و عفاف و پوشش لازم را از کف نداد، دورباش خویش و کرامت و عزت زنانه خویش را محفوظ داشت و خویشتن را مانند زن غربی و زن مدل پهلوی به ابتذال نکشانید.»

در طول تاریخ، زنان با فشارهای متعددی مواجه بودند که آن خلاف کرامت انسانی است؛ در مقابل با استناد به احکام اسلام در برابری حقوق زن و مرد می توان گفت: در زمانی که زنان اروپا با بیشترین مشکلات مواجه بودند، اسلام، انسانیت زن را از دیدگاه مسئولیت نگاه کرد و اسلام به کار مشترک جهت تکامل انسان بر اساس همکاری دو جنس با هم دعوت نمود. اسلام، زن و مرد، هر دو را خلیفه خدا بر روی زمین دانست و حق مشارکت در جنگ، کار و... را به شرط حفظ کرامت انسانی، به زن اعطا کرد.

مطهری در کتاب «نظام حقوق زن در اسلام» تأکید کرده که زن می تواند کار کند. اما با حفظ کرامت انسانی. متحجرین این را نمی پذیرند و جاهلان همه چیز را می پذیرند. اسلام اشتباه هر دو گروه را جبران کرده است. مطهری در حالی حرکت زنان را حرکت ضروری و بر اساس حفظ کرامت انسانی دانست که غرب، زن را به عنوان کالا برای بازاریابی استفاده می کرد. مطهری تأکید داشت که قرآن تنها مرجعی است که حقوق واقعی زنان را مطرح کرده است.

از دیدگاه مطهری، نگرش نسبت به زنان، در سه گروه عمده خلاصه می شود: گروهی که زن را به عنوان یک شی می دانند که بر این اساس ملعبه مرد است (نه جامعه مردان) و نقشی هم در حیات جامعه ندارد. گروهی که نقش زن را بی بها و فقط در جهت فساد می دانند که به اعتقاد مطهری با این نگرش، زن در خدمت تاریخ مردانه است. گروهی که زن را به عنوان یک شی گرانبها می نگرند که در این صورت، زن دارای دو ویژگی رشد استعداد و دوری از ابتذال و بهره گیری مردان است و این نگرش، متعالی ترین نگاه نسبت به زنان می باشد.

مطهری تفاوت های ناشی از احساسات و تمایلات متفاوت را باعث ایجاد پیوند میان زن و مرد می دانست. فمینیسم رادیکال، مرد را دشمن زن می داند، اما بعضی معتدل ترها استقلال زن و مرد را مطرح می کنند.

مطهری معتقد است باید به تفاهم زن و مرد توجه کرد. فمنیسم ها در تک تک گزاره های حقوقی بین زن و مرد یکسانی می خواهند، اما مطهری حقوق و فرصت های زن را دارای ارزش یکسان می داند.

از دیدگاه مطهری ارزشمندی زن و مرد یکسان است، اما ارزش های هر دو با هم تفاوت دارد. مطهری همواره بر مشارکت اجتماعی زنان، با قید ویژگی های زنانه، تأکید کرد.