نشست بانوان تشکل هاي دانشجويي -2 و پاياني

آیا تشکل‌ها پویایی خود را مرهون حضور بانوان هستند؟/ سیاست غلط ایجاد اشتغال سطح پایین برای خانم‌ها

بانوان فعال دانشجويي در نشستي به دغدغه هاي خود در زمينه فعاليت هاي تشكيلاتي اشاره كردند.

کد خبر: ۱۸۵۹۱۰

شنبه - ۲۳ ارديبهشت ۱۳۹۱ / May 12, 2012

به گزارش خبرنگار سیاسی «خبرگزاري دانشجو»، در ادامه نشستي که با حضور بانوان فعال دانشجويي برگزار شد جايگاه، وضعيت بانوان و مشكلات آنها را از نگاه خودشان به بحث بنشينيم.

در اين نشست مريم صمدي از اعضاي شوراي مركزي جنبش عدالتخواه دانشجويي، فاطمه پوررجبيان مسئول حوزه خواهران بسيج دانشجويي دانشگاه تهران و سميه چيتي عضو سابق شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت و فعال دانشجويي شركت كردند.

آنچه در ادامه مي‌خوانيد بخش دوم گفتگوي 2 ساعته «خبرگزاري دانشجو» با اين عزيزان است:

«خبرگزاری دانشجو» - ساختار كنوني فعاليت تشكيلاتي بر اساس مشتركات چيده شده است، در حالي كه بايد يك قسمت‌هايي خاص و مخصوص تربيت خانم‌ها در ساختار لحاظ شود.

اصولا تشكل‌ها بر اساس نيازهاي مشترك طراحي مي‌شوند.

پوررجبيان: اگر براي نياز غير مشترك هم خانم‌ها و هم آقايون برنامه نداشته باشند زمين مي‌خورند.

در اين قضيه فقط تشكل پاسخگو نيست و مسئله مربوط به يك رده بالاتر است.

برنامه‌ریزی بانوان و آقایان متفاوت است ولی ساختار تشکیلاتی یکسان است

صمدي: 90 درصد آموزه‌هاي دانشجويان چه در حوزه مسائل ديني و چه مطالعاتي در تشكل شكل مي‌گيرد؛ وقتي فردي وارد تشكلي مي‌شود، از همان ابتدا كه وارد شوراي مركزي نمي‌شود، بلكه 2 سال بايد با خانم‌هاي بسيجي نشست و برخاست كند، برنامه‌هاي آنها را شركت كند، حلقه‌های مطالعاتي را شركت كند… تا اينكه رشد مي‌كند، ضمن اينكه قسمت خانم‌ها با يكسري از نيازهاي خانم‌ها بايد هماهنگ شود و قسمت آقايون هم همين‌طور.

فرد در فضاي تشكيلات است و مسلما راس تشكيلات چه در خانم‌ها، چه در آقايون بايد نسبت به آن برنامه‌ريزي داشته باشد، ولي اينكه گفته مي‌شود آيا مدل جدايي در مي‌آيد؟ نه؛ چون تشكيلات بر اساس وظيفه مشترك دانشجويي شكل مي‌گيرد؛ تشكيلات به ما هو تشكيلات يكسري اهداف دارد و فرقي هم نمي‌كند كه شما خانم باشيد يا آقا، اما اينكه شما وارد آن شويد يك سري ملاحظات بايد رعايت شود چه براي خانم‌ها و چه براي آقايون.

برنامه‌های بسیج دانشجویی برای رشد دانشجویان دختر

پوررجبیان: يعني ارائه مدل جديدي نيست، بلكه تصحيح مدلي است كه اكنون وجود دارد.

در بسیج قالب‌هاي متنوعی كه مي‌توان براي خانم‌هاي تشكل‌ها در نظر گرفت كه شادابي لازم را براي دانشجو به همراه داشته باشد شامل اردوهاي تفريحي از پارك بانوان گرفته تا كهف‌الشهدا را داريم، يك بحث ديگر هيئت دانشجويي مخصوص بانوان است كه از عيد تا كنون بر روي خطبه فدكيه و آن هم بعد سياسي، اجتماعي آن بحث كرده‌ايم؛ يعني مواردي كه دانشجويان دختر به آن نياز دارند و در فضاي جامعه از آن اغنا نمي‌شوند.

دانشجويان دختر بايد رشد كنند كه اين را در فضاي فاطميه و در قالب هيئت طراحي كرده‌ايم؛ از آن طرف حقوق زن، وظايف زن، نقش زن در فعاليت‌هاي اجتماعي كه گفته نمي‌شود، باید در قالب گعده‌هاي رسمي و غير رسمي در مجموعه داخلي خواهران تعريف شود.

صمدي: حتي اگر اينها تعريف هم نشده باشد وقتي دانشجويان وارد دانشگاه مي‌شوند اين را از بچه‌هاي تشكل‌ها مطالبه مي‌كنند.

پور رجبيان: كانون مطالعات زناني كه در بسيج هست، وظيفه‌اش تأمین يك سري مباحث محتوايي در مورد زن است كه تخصصي روي اين بحث كار بكند، از طرفي هم يك سري كارها براي زنده ماندن روحيات زنانه براي فعالين تشكلي خانم‌ها بايد لحاظ شود، حتي بحث سياسي داخلي بايد براي خانم‌ها گذاشته شود.

دانشجوی دختری كه ورودی جديد است و برای شركت در جلسات مشترك اعتمادبه‌نفس ندارد بايد براي او يك برنامه جدي چيده شود؛ زيرا مدل بحث كردن بانوان با مدل بحث كردن آقايون متفاوت است، شبهه‌هاي ذهني گاها متفاوت است نوع جنجال‌ها متفاوت است، لذا لازم است هم عرصه سياسي هم فرهنگي هم علمي برنامه‌ ويژه‌ای براي خانم‌ها در فضاي داخلي خودشان داشته باشند، البته آقايون هم در فضاي داخلي خودشان برنامه‌اي داشته باشند.

چیتی: براي اين سوال بايد سه مسئله را تبيين كرد يكي اينكه اصلا و زن كيست؟ اتفاقا بر خلاف اينكه ما دائما از زن و كرامت او حرف مي‌زنيم تعريف مشخصي در جامعه امروز ما ندارد؛ دوم اينكه ويژگي‌هاي زن را تعريف كنيم؛ سوم بحث جنبش دانشجويي بحث خيلي مهمي است تا زماني‌كه نفهميديم جنبش دانشجويي چيه نمي‌توانیم در مورد مدل مطلوبي كه بايد براي زن در آن ارائه شود صحبت كنيم.

چون اينجا فرصتي براي تعريف اينها نداريم به اجمال بحث احساس را مطرح مي‌كنم؛ اتفاقا بانواني كه در جنبش دانشجويي فعاليت كرده‌اند و در قديم ديده مي‌شود، هيچ‌گاه احساسشان را بر عقيده‌شان دخيل نمي‌كنند؛ يعني هميشه عقيده و مباني انقلابيشان اولويت داشته است. فضاي كنوني جامعه مردان عموما به اين صورت است كه تا زنان صحبتي را بيان مي‌كنند گفته مي‌شود كه احساسي شده‌اند در حالي‌كه كاملا با تفكر و صحبت مي‌كنند.

من معتقدم زنان فعلي از نظر انقلابي بودن انقلابي تر از مردان تشكل‌هاي دانشجويي هستند؛ زيرا جنبش دانشجويي كنوني آسيب ديده است

مردان اكنون در جنبش‌هاي دانشجويي پيشرو نيستند

چيتي: جنبش دانشجويي آسيب‌هاي مختلفي دارد، در جنبش‌هاي دانشجويي هميشه آقايان ليدر بودند، اما آقايان الان پيشرو نيستند و اين مساله دلايل مختلف دارد. بحث دوم اين است كه زنان در طول تاريخ نشان دادند كه مباني عقيده خود را بر احساس مقدم مي‌دارند، مثلا حضرت زينب پسران و زندگي زناشويي خود را فداي امام حسين(ع) مي‌كند.

‌شبهه بعدی که مطرح می‌شود اين است كه احساس زنان ضربه مي‌خورد؛ آيا زناني كه امروز در جامعه ما حضور دارند زنان خوبي هستند؟ يعني خيلي با زنان انقلابي منطبق هستند كه اگر شبيه آنها نبوديم خودمان را زير سوال ببريم؟

آيا زنان تشكل‌ها صفات مردانه پيدا مي‌كنند؟

يعني زنان تشكل‌ها بعد از مدت‌ها كار، صفات مردانه پيدا مي‌كنند، پس در اين صورت من مي‌گويم حضرت زينبي كه خطبه مي‌خواند و بعد از خطبه ايشان عده‌اي مي‌گويند ما صداي علي(ع) را شنيديم از همه مردتر است، پس آيا زينب غلط بود يا زينب يك انقلابي بود و زنان موازي او غلط بودند؟

اگر امروز زنان در جامعه ما به گونه‌اي ديگر تعريف مي‌شوند و مردان نيز اين نوع زنان را مي‌پذيرند، به اين معني نيست كه زنان تشكل‌ها داراي ويژگي‌هاي مردانه مي‌شوند.

صمدي: بحث ما همين است كه يك زن تشكيلاتي به عنوان زني مسلمان كه احساس وظيفه كرده و كار مي‌كند، احتمالا جنبه‌هاي ديگر را بيشتر رعايت مي‌كند و بيشتر از زنان ديگري كه در جامعه هستند و احساس آنها ضربه مي‌خورد دچار مشكل مي‌شود.

«خبرگزاري دانشجو»- منظور ما اين است كه اگر زن بودن اين زنان را در نظر نگيريم آنها شبيه مردان مي‌شوند.

چيتي: يعني چه كه شبيه مردان مي‌شوند؟

آسيب‌هاي پيش روي زنان فعال در تشكل‌ها که الان تا حدودی رفع شده

ما الگوهاي نامناسبی در جامعه داشتيم، مثلا چرا يك مرد فكر مي‌كند خانمي كه كار تشكيلاتي مي‌كند يك كماندو است؟ چون پیش فرضی در جامعه سنتي ما از اول انقلاب وجود داشته كه خانمي كه براي بيرون وقت مي‌گذارد حاضر نيست براي خانه خود وقت بگذارد، البته اين مساله در نسل ما كاملا ملموس شده و ديگر مثل سابق نيست.

منظور من از صفات مردانه اين است كه زن كم‌كم دارد ياد مي‌گيرد كه وقتي در يك فعاليت تشكيلاتي با جنس مخالف ارتباط دارد، بايد محكم باشد، خيلي نخندند و ... منظور من اين است كه اگر زني كه وقت زيادي براي كار تشكيلاتي خود مي‌گذارد، نخواهد به بعد ديگر خود هم بپردازد شبيه فرمت‌هايي خواهد شد كه اتفاق افتاده است.

صمدي: مي‌خواهم بگويم اين گونه نيست، اتفاقا زني كه در بيرون محكم باشد يا زياد نخندد آن خصلت‌هاي خود را براي خانه نگه مي‌دارد.

بحث اصلی: تغيير ذائقه مردان و همچنين زنان نسبت به زن است

چيتي: من تا حدي اين آسيب را مي‌پذيرم، ولي بحث اصلي كه وجود دارد و چيزي كه من از صحبت شما گرفتم تغيير ذائقه مردان و همچنين زنان نسبت به زن است. اين تصور كه زنان تشكل‌ها پس از آنكه رشد مي‌كنند شبيه مردان مي‌شوند غلط است، چون بنده كه پنج يا شش سال فعاليت كرده و رشد كرده‌ام، اتفاقا از هر زني زن‌تر هستم؛ چون ويژگي‌هاي مثبت دروني من نسبت به زني كه دائم به ظواهر خود پرداخته خيلي پررنگ‌تر شده است.

شاخصه‌هاي زن بودن در زناني كه ساده‌تر هستند قوي‌تر است

اخيرا يك تحقيق روانشناسي خواندم كه گفته بود شاخصه‌هاي زن بودن زناني كه در اجتماع كفش پاشنه بلند نمي‌پوشند يا ظاهر ساده‌تري دارند قوي‌تر است يعني اينها زن‌تر هستند، اما در جامعه به علت تغيير ذائقه زنان و مردان وقتي بروز و ظهور ظواهر زنانه در زني بيشتر باشد مي‌گويند او زن‌تر است و كسي كه اين بروز را ندارد دارد از زن بودن مي‌افتد.

«خبرگزاري دانشجو»- فكر نمي‌كنيد خانم‌ها زيادی وارد فضاي اجتماع شده‌اند؟ آيا اين مسئله به وظايف ديگر آنها آسيب زده است؟ اين موضوع را در فضاي تشكيلاتي و هم در فضاي جامعه بيان نماييد.

در فضاي تشكيلاتي هنوز جاي كار بسياري براي خانم‌ها وجود دارد

صمدي: اولا چه كساني اين حرف را زده‌اند و ثانيا منظور شما از فضاي جامعه فضاي محيط كار است، فضاي دانشگاه است يا فضاي تشكيلاتي؟ من مي‌توانم راجع به خود و اطرافيانم بگويم كه در فضاي تشكيلاتي هنوز جاي كار بسياري براي خانم‌ها وجود دارد و آنها بيشتر از اين‌ها مي‌توانند كار كنند.

عرصه‌هايي كه خانم‌ها هنوز وارد آنها نشده‌اند

به لحاظ فكري و محتوايي عرصه‌هايي داريم كه خانم‌ها هنوز به آنها وارد نشده‌اند، زنان مي‌توانند وارد اين عرصه‌ها شوند و از لحاظ فكري و محتوايي سرآمد باشند و فضاهاي دانشجويي را تغذيه كنند.

متاسفانه زنان هنوز در حوزه‌هايي مانند تصميم‌سازي حضور نيافته‌اند، به قدري كارهاي روي زمين مانده براي رسيدن به آرمان‌هاي انقلاب زياد است كه اگر همه خانم‌ها هم وارد عرصه شوند احتمالا كم باشد، اما اگر فضاي جامعه و كار را در نظر بگيريم و بحث‌هاي كلان را درنظر داشته باشيم اين مسئله را قبول دارم.

تبعات عدم برنامه‌ريزي مناسب براي فعاليت زنان تحصيل‌كرده

به اين معنا كه در بسياري از فضاها و رشته‌ها انبوهي از خانم‌ها به صورت برنامه‌ريزي نشده وارد شده‌اند كه نه فضاي كاري براي آنها وجود داشته و نه مناسب خانم‌ها بوده است. اين خانم‌ها فقط ليسانسي گرفته‌اند و توقعاتشان بالا رفته و دچار آسيب‌ها و مشكلاتي شده‌اند.

يعني اگر در سطح كلان و سياست‌گذاري نگاه كنيم، بسياري از اين اشكالات در فضاي جامعه و كار وارد است، به اين معني كه الان تعداد زيادي منشي خانم، كارگر خانم و ... وجود دارد و بسياري از اين خانم‌ها افتخار مي‌كنند كه يك فعاليت اجتماعي دارند.

اين آسيب بزرگي است، چون نگاه ما در جامعه نسبت به زنان بد بوده و زنان تصور كردند براي اين كه خود را اثبات كنند بايد به هر دري بزنند تا مثل يك مرد شوند و درآمد داشته باشند. گاهي مي‌بينيم كه به دختران مي‌گويند برو دانشگاه درس بخوان تا وقتي ازدواج كردي دستت در جيب خودت باشد، اين نگاه بسيار اشتباهي است.

«خبرگزاري دانشجو»- قبول داريد كه در دوره اصلاحات اين مساله را تشديد كردند؟

صمدي: بله، به هر حال در 30 سال گذشته حتما سياست‌هايي بوده كه اين مساله را به اين سمت برده است، اما بحث اينجاست كه وقتي نگاه ما به خانم‌ها اين گونه شده و يك منشي احساس مي‌كند پا به پاي يك مرد پول در مي‌آورد اين نگاه اشتباهي است.

لزوم فعاليت زنان در مشاغل تخصصي

خانم فرهمند پور مي‌گفتند ما وقتي از كار خانم‌ها صحبت مي‌كنيم بايد به كار تخصصي توجه داشته باشيم و بايد عرصه‌هايي وجود داشته باشد كه خانم‌ها به طور تخصصي وارد آن عرصه‌ها شوند، وقتي از كار زن صحبت مي‌كنيم بايد معناي تخصصي كار كردن را مدنظر داشته باشيم، يعني خانمي در حوزه‌اي به صورت تخصصي پژوهش و فعاليت كرده و صاحب حرف است، او نرفته كار كند كه پول درآورد بلكه در فضايي رشد كرده و توليد علم نموده است، اين تعريف درستي از كار خانم است.

خيلي وقت‌ها زناني كه وارد مشاغل ديگر مي‌شوند و به فعاليت خود افتخار مي‌كنند نياز جدي ندارند، بلكه صرفا به دليل توقعات بالا و تجملات احساس نياز مي‌كنند و مي‌خواهند اين نيازهاي خود را برطرف نمايند، اما اگر درست نگاه كنيم مي‌بينيم كه اگر آن خانم در خانه بماند و بچه‌داري كند ديگر نيازهايي كه در بيرون رفتن براي او ايجاد مي‌شود وجود نخواهد داشت.

سياست غلط ايجاد شغل براي زنان سرپرست خانوار

البته عده‌اي از خانم‌ها كه واقعا مشكلات مالي دارند و مجبور هستند كار كنند بحث جداگانه‌اي است. اين مساله يك آسيب جدي است كه جامعه بايد براي آن فكري بكند. مثلا سياستگذاري اشتباهي در مورد ايجاد اشتغال براي زنان سرپرست خانوار وجود دارد كه سياستگذاري بسيار غلطي مي‌باشد. مثلا با اين سياستگذاري مادر خانواده‌اي را كه پدر آنها فوت كرده از خانه بيرون مي‌كشيم و معلوم نيست چه بلايي سر تربيت بچه مي‌آيد،‌ از اين سو شما احساس مي‌كنيد كه با اقدامات خود اين زن را تامين مي‌كنيد.

صمدي: من قبول ندارم كه در بحث اجتماعي و كار خيلي از عرصه‌ها را زنان اشتغال كرده‌اند و به اشتباه وارد اين عرصه‌ها شده‌اند.

«خبرگزاري دانشجو»- يعني شما مي‌گوييد زنان بايد در حوزه‌هايي مثل حوزه‌هاي تصميم‌گيري، اتاق‌هاي فكر و ... وارد مي‌شدند ولي اين اتفاق نيفتاده است؟

چيتي: ما كف جامعه را توسعه مي‌دهيم و سپس آمار داده و به حضور زنان افتخار مي‌كنيم.

پويايي تشكل‌هاي دانشجويي در نتيجه افزايش حضور زنان در دانشگاه

پور رجبيان: در مورد سوالي كه گفتيد زن زيادي وارد اجتماع شده است من بخش زيادي از اين بحث را قبول دارم. مثلا در فضاي دانشگاهي جمعيت زيادي از خانم‌ها به دلايل مختلف وارد دانشگاه شدند و تشكل‌هاي دانشگاهي پويا شدند و ما خودمان را با اين تغييرات منطبق كرده‌ايم.

به عنوان مثال ما اگر اردوي جنوبي را برگزار مي‌كرديم تعداد خانم‌هاي فعال در آن نسبت به آقايان كمتر بود و تقسيم كار مي‌كرديم، اما الان بسيج و تشكل‌ها به سمتي رفته‌اند كه تعداد خانم‌ها بيشتر و تعداد آقايان كمتر است.

ما به گونه‌اي ساختار را تغيير مي‌دهيم كه در عين حالي كه از اين حضور استفاده مي‌شود اين حضور آسيب نداشته باشد، بلكه اين حضور پتانسيل و نقطه پرشي براي ما شود. از اين جهت معتقدم كه فضاي تشكل‌ها و حضور زنان در آن تاثير مثبت دارد. تعداد بيشتر خانم‌هاي دانشجو تشكل‌ها را پوياتر كرده و اين يك پوئن مثبت است.

ياس و نااميدي در زناني كه نمي‌توانند از تحصيلات خود استفاده كنند

از سوي ديگر، ما هنوز بسترها را فراهم نكرده‌ايم و نگاهمان به زن اشتباه است. يعني يك خانم از يك طرف بايد درس بخواند و ليسانس بگيرد، اما از طرف ديگر جايگاه اجتماعي يك آقا را نداشته باشد،‌بايد توجه داشت كه اين اتفاق آسيب بيشتري به زن بودن او وارد مي‌كند.

اين كه يك زن تحصيلات خود را به پايان برساند ولي فضايي براي استفاده از اين تحصيلات وجود نداشته باشد و او نتواند فايده‌اي براي جامعه خود داشته باشد موجب افزايش ياس و نااميدي خواهد شد. اين مساله در بسياري از خانم‌ها وجود دارد و موجب مي شود كه آنها وارد كارهاي بسيار سطح پايين ‌شوند.

اين مسئله كه زنان در عرصه‌هاي تصميم سازي حاضر نيستند و هنوز نگاهي كه بايد نسبت به زن باشد وجود ندارد باعث مي‌شود پتانسيلي كه مي‌تواند نقطه پرش باشد به بدترين نحو پيش رود. مناظره مكتوبي در دانشگاه شريف در مورد «خانه نشيني، ظلم به زن در جوامع سنتي و كارخانه نشيني و ظلم به زن در جوامع مدرن، با انتخاب مرد» برگزار شده بود.

در گذشته به زن ظلم مي‌شد، اما الان هم خيلي فرقي نمي‌كند و از طريق كارخانه نشيني به زنان ظلم مي‌شود و در واقع نمي‌توان گفت زن‌ها وارد فعاليت‌هاي اجتماعي شده‌اند.

نگاه ابزاري به زن و ناديده گرفتن كرامت او در عرصه سياست

نگاه به زن در فضاي سياسي كاملا ابزاري است، فعالين سياسي ما كرامت زن را درك نكرده‌اند، فعالين فرهنگي ما هم همين‌طور، زيرا اگر كرامت زن را درك مي‌كردند امروز بسياري از مسايل ما حل شده بود. هنوز در عرصه‌هاي فرهنگي، عرصه‌هاي فكري، عرصه‌هاي بروز و ظهور فعاليت‌هاي فرهنگي، عرصه رسانه و نشريات صداو سيما و سينما عرصه فعاليت زن جا نيافتاده است و معلوم است كه وقتي زني در عرصه تصميم‌گيري‌هاي فرهنگي نيست يك آقا چطور مي‌تواند اين فعاليت را در نظر بگيرد.

ضرورت حضور زنان در عرصه‌هاي تصميم‌گيري

اگر از حضور زياد زنان در اجتماع در عرصه‌هاي تصميم‌گيري استفاده مي‌شد و زنان در تصميم‌سازي دخيل مي‌شدند مي‌توانست يك نقطه قوت باشد. مثلا چرا خانمي كه ارشد مي‌گيرد و مي‌تواند در حوزه تخصصي خود فكر كند و طرح بدهد بايد منشي شود؟ پتانسيلي در جامعه وجود داشت كه زن بتواند تحصيل كند و تا ارشد هم بيايد اما بعد چه مي‌شود؟ يعني چيزي كه مي‌تواند نقطه قوت جامعه ما شود به همين سادگي هدر مي‌رود.

اگر ما با نگاه اسلام به مسايل مختلف نگاه مي‌كنيم بايد بدانيم كه اسلام مي‌گويد اين گونه نيست كه زن عرصه وجودي جدايي داشته باشد و زن را كاملا برابر با مرد بگيريم تا جنسيت او رعايت شود. وقتي جامعه اسلامي چنين ادعايي دارد بايد در عرصه‌هاي تصميم‌سازي هم براي اين مساله برنامه‌ريزي داشته باشد كه متاسفانه اين مساله ديده نمي‌شود.

كرامت زن،‌ از شعار تا عمل

چيتي: بخش عمده آسيب‌ها در مورد بحث فعاليت اجتماعي و حضور بي رويه خانم‌ها در زمينه كرامت زن است. در گفتار و شعار بسيار از كرامت زن صحبت شده، اما در عمل كرامت زن در سطوح مختلف ارج نهاده نشده است. در عمل، نه قانون به درستي وضع شده و نه مجري به درستي عمل مي‌كند و كرامت زن در حد شعار باقي مانده است.

اگر جامعه دچار انحراف‌هاي مختلف شود به زن برمي‌گردد. همه مي‌دانند كه اگر بخواهند جامعه‌اي را از آرمان‌هاي آن دور كنند بايد روي زن سرمايه‌گذاري كنند و اگر مي‌خواهند جامعه‌اي را به آرمان‌هاي آن نزديك كنند باز هم بايد روي زن سرمايه‌گذاري كنند. چگونه است كه اين آگاهي كه فقط در مورد حجاب مطرح مي‌شود در عرصه‌هاي ديگر مطرح نمي‌گردد و به روح حقيقي زن اهميت داده نمي‌شود؟

ضرورت توجه به حقوق اقتصادي زنان در جامعه اسلامي

در بحث اقتصاد، شايد در جامعه سنتي، خانواده پشتوانه‌اي بسيار قوي براي زن بود، اما در جامعه مدرن ديگر خانواده تكيه‌گاهي به معناي گذشته آن نيست، ضمن اين كه خود خانواده‌ها هم دگرديسي‌هاي مختلفي دارند.

بحث اقتصاد چيزي است كه فعالين زن مسلمان در آن هيچ تحرك جدي‌اي ندارند يا اگر دارند من مطلع نيستم. مثلا اگر زن، شوهر يا پدر داشته باشد آنها متولي اقتصاد او هستند، اما اگر زن شوهر يا پدر نداشته باشد يا بي سرپرست و بد سرپرست باشد جامعه اسلامي متولي تامين اقتصادي اوست و اين يكي از حقوق زنان به شمار مي‌رود، اما الان ما در كجا چنين چيزي مي‌بينيم؟

طبيعي است كه اگر به اين مساله توجه نشود و كرامت زن را در اينجا ارج ننهند ما شاهد دستفروشان زن خياباني خواهيم بود و از سوي ديگر شاهديم كه زنان رقيب كاري و فعاليت اجتماعي آقايان هستند.

عدم وجود عدالت جنسيتي در جامعه ايران

من تاكيد مي‌كنم كه عدالت جنسيتي در جامعه ما اصلا وجود ندارد، به اين دليل كه تكليف ما در مورد زن مشخص نيست و هنوز نگاه خيلي‌ها به زن جنس دوم است، يعني هنوز نمي‌دانند حضور اجتماعي زن بايد برابري باشد. البته، دائم مي‌گويند كه ما قائل به برابري زن و مرد نيستيم، اما در مورد حضور اجتماعي هم تكليف خود را نمي‌دانند. نمي‌دانند كه بايد برابري باشد يا نابرابري؟

حقوق و كرامت زنان قرباني منافع آدم‌هاي مختلف مي‌شود

نتيجه اين است كه به طرق مختلف و در سطوح مختلف به زنان ظلم مي‌شود و وقتي زنان آن‌گونه كه شايسته هستند تكريم نشوند ما در آينده شاهد عوارض و آسيب‌هاي جدي خواهيم بود، يعني فقط اين نيست كه اين زنان حذف شوند، زنان آيندگان اين كشور هستند. وقتي كه شما زماني سرمايه‌گذاري كرده و او را اهل تفكر و مدعي نظر و سياست كرديد، ولي متناسب با آن رشد براي او بستر فعاليت فراهم نكرديد نتيجه اين است كه شما يك انسان را ذبح كرده‌ايد.

در اين جامعه براي اين كه منافع آدم‌هاي مختلف تامين شود زنان را ذبح مي‌كنند. آيه‌اي كه اگر يك نفر را بكشيد انگار همه را كشته‌ايد در مورد روح انسان‌ها هم صادق است. ما زنان را در اين جامعه به راحتي در سطوح مختلف ذبح مي‌كنيم، با اين شرايط چه آينده‌اي مي‌توان براي اين جامعه متصور شد؟

سياست‌گذاران بايد تكليف خود را با مقوله زن مشخص كنند

توقع جدي من در سطوح مختلف سياستگذاري اين است كه تكليف خود را با زن مشخص كنند و زن را تعريف كنند، در ثاني فعالين زن مسلمان براي اين كه صرفا با فمينيسم مقابله كنند و مقابل شعارهاي آنها گارد بگيرند از حقوق زنان چشم‌پوشي نكنند، مثلا در لايحه حمايت از خانواده چقدر افكار مختلف مطرح شد و فعالين زن مسلمان در اين قضيه كجا بودند كه داعيه‌دار حق زنان شوند براي اين كه جامعه اسلامي براي زنان حقوقي را تامين كند؟

اين مسايل باعث فاصله افتادن بين زنان كف اجتماع با كساني مي‌شود كه اهل تئوري هستند و مي‌توانند از حقوق اسلامي دفاع كنند، همين مسايل است كه عده‌اي را از تفكرات اسلامي زده كرده است. توجه صرف به حقوقي مثل اجازه تعدد زوجات براي مرد و ناديده گرفتن حقوق زن مثل بحث اقتصاد در جامعه شكاف ايجاد كرده و اين مساله طبيعي است كه عده‌اي جذب تفكرات فمينيسم مي‌شوند، چون آنها ظاهرا مدافع حقوق اجتماعي زنان هستند.

چيتي: يك بحث هم خود فعالين زن هستند چون گروه‌هاي مختلفي داريم كه در حوزه زنان فعاليت مي‌كنند، اينها هم تاثير جدي ندارند و بيشتر با بحث فمينيسم مقابله مي‌كنند.

دليل جذابيت بحث‌هاي فمينيستي براي عده‌اي از زنان

در زمان اصلاحات به شدت حقوق‌مداري مطرح شد، يعني حقوق مختلف زنان پر رنگ شد و تعداد زيادي حق براي زن در حوزه خانواده شمرده شد و مهر و محبت را زير لواي آن حق قرار داد، در هر صورت اين مساله در جامعه رشد كرد. عده‌اي در زمان اصلاحات داعيه‌دار حق زنان شدند و اين مساله جذابيت زيادي براي زنان ايجاد كرد، اما در دوره‌هاي بعد حتي از مدافعين زن مسلمان هم چنين چيزي نديديم.

مثلا راست‌هاي سنتي تفكرات خاصي نسبت به زنان دارند، هر وقت اين گروه خواستند امري را در حوزه زنان محقق كنند اين فعالين زن به حمايت از اين افراد آمدند و به حقوق ناديده گرفته شده زن كه آسيب‌هاي جدي به جامعه وارد مي‌كند بي توجه بودند، اما فمينست‌ها مثلا شيرين عبادي و ديگران فعاليت‌هاي زيادي در اين زمينه انجام مي‌دهند. يكي از دلايل تشكيل موسسات و كانون‌هاي فمينيست‌ها تامين نيازهاي مادي زنان بود و پس از آن تفكرات خود را القا مي‌كردند.

پور رجبيان: در زماني حق زن اين گونه تلقي شد كه انگار ما حق داريم فعاليت اقتصادي كنيم تا بتوانيم خود را تامين كنيم، در حالي كه اين حق زن نيست و اين حق اشتباه تعريف شده است.

چيتي: در هر صورت ابتكار عمل در مباحث حقوقي زنان در موارد مختلف در دست آنها بود.

ابتكار عمل در نگاه به زن را با حضرت امام مي‌دانم

پوررجبيان: من نمي‌توانم اين مسئله را قبول كنم، ابتكار عمل در دست حضرت امام (ره) بود كه زن را در عرصه‌هاي فعاليت‌هاي اجتماعي پشتيباني كرد، چون فضاي ايران در گذشته به گونه‌اي بود كه زن را به‌عنوان يك ابزار نگاه مي‌كرد. من ابتكار عمل را با حضرت امام مي‌دانم و پس از آن با آقا كه در حوزه زن مطالعات و صحبت‌هاي جامع و كاملي دارند.

چيتي: به نظر من ما در حقوق فردي، در تعريف حقوق‌ها يا حداقل مطرح كردن آن‌ها خلا جدي داريم، مثلا اگر شما مي‌خواهيد بگوييد مرد مي‌تواند 4 زن داشته باشد و از اين مساله دفاع مي‌كنيد از طرف ديگر بگوييد زن هم آن حق را دارد. جامعه اسلامي بايد به زني كه كسي را ندارد پول دهد تا آن زن به راه‌هاي ديگر كشيده نشود.