در نشست دفتر تحكيم وحدت مطرح شد؛

جامعه‌ شناسي گروهها و جريانهاي سياسي

يك استاد و پژوهشگر تاريخي در بين اعضاي دفتر تحكيم وحدت به دسته‌بندي و جامعه‌شناسي گروه‌هاي سياسي حاضر در كشور پرداخت.

کد خبر: ۱۹۰۵۰۳

شنبه - ۲۰ خرداد ۱۳۹۱ / June 09, 2012

به گزارش خبرنگار سياسي «خبرگزاري دانشجو»، يعقوب توكلي در جمع اعضاي دفتر تحكيم وحدت با موضوع «بازخواني نگاه امام در زمينه تكثر سياسي و فكري» با بيان اينكه بايد افراد را از نظر نسبتشان با نظام تقسيم‌بندي كرد، گفت: بايد افراد را به دسته‌هاي مختلفي چون حاميان، كساني كه نسبت به نظام در حال حاضر ناراضي‌اند و كساني كه از انقلاب پشيمان هستند و نهايتاً كساني كه مخالف نظام هستند، تقسيم‌بندي كرد.

وي با اشاره به دسته حاميان گفت: حاميان در نظام اسلامي سه طيف عمده دارند كه به حاميان عادي يعني كساني كه نگهداشتن انقلاب اسلامي براي آنان مهم است و حاميان فداكار كه در دفاع از نظام تا مرز فداكاري و دادن جان پيش مي‌روند، تقسيم‌بندي مي‌شوند.

اين استاد و پژوهشگر در همين زمينه ادامه داد: مي توان حاميان فداكار را به چهار دسته تقسيم بندي كرد.

توكلي به دسته بندي حاميان فداكار اشاره كرد و گفت: يك گروه از اين افراد را حاميان فداكار معتقد تشكيل مي‌دهند كه تا آخرين لحظه براي حفظ نظام و جرياني كه شكل گرفته است، تلاش مي‌كنند.

وي با تأكيد بر اينكه اين گروه از افراد در همه كشورها وجود ندارد و عمدتاً در ساختارهاي ديني ديده مي‌شوند،  خاطرنشان كرد: نسل حاميان فداكار به نظام سياسي اعتقاد دارند و براي حفظ آن تلاش‌هاي فراواني انجام مي‌دهند.

اين پژوهشگر و محقق به طيف دوم حاميان فداكار اشاره كرد و گفت: حاميان فداكار متقاعد دسته دوم اين گروه به شمار مي‌روند و كساني هستند كه در اثر تحت تأثير قرار گرفتن و كاريزماي يك شخصيت، حول رهبري گرد هم مي‌آيند و براي او فداكاري مي‌كنند.

توكلي حاميان طرفدار متوقع را طيف سوم حاميان فداكار دانست و بيان كرد: اين افراد در ازاي دريافت مزد و خدمات، براي آن نظام تلاش مي‌كنند و به منظور حفظ آن هر گونه اقدامي را براي آن حكومت و از طريق دريافت مزد و پول انجام مي‌دهند.

وي تاكيد كرد: البته ممكن است اين عنصر در افراد متفاوت بوده و گاهي اوقات با اعتقادات هم همراه باشد.

اين جامعه شناس و پژوهشگر حاميان طرفدار مجبور را جزو دسته چهارم حاميان فداكار اعلام و عنوان كرد: اين افراد همواره به عنوان سربازي كه در موضع خطر قرار گرفته است، به خطر بزرگ‌تري او را تهديد مي‌كند، تن مي دهد.

توكلي افزود: اين افراد بدون اختيار در موضع اجبار قرار گرفته اند و دو طيف اخير يعني حاميان فداكار متوقع و حاميان طرفدار مجبور در اين دسته بندي بيشتر ديده مي‌شوند و همواره از اين كياست براي حفظ اشخاص به‌عنوان طرفدار در درون نظام استفاده مي‌كنند.

وي با بيان اينكه طيف حاميان طرفدار معتقد در حكومت‌هاي ديني بيشتر ديده مي‌شوند، افزود:‌ حكومت‌هايي كه بر مبناي تفكر ديني شكل گرفته‌اند، طيف حاميان طرفدار معتقد در آنها بيشتر  به چشم مي‌خورد.

اين پژوهشگر به طيف ديگري از افراد كه در جامعه به عنوان نيروي موثر حضور دارند، اشاره كرد و گفت: نيروهاي بي‌طرف از جمله افراد موثري هستند كه درون جوامع نقش آفريني مي‌كنند.

توكلي با بيان اينكه آنها از چند جهت داراي موضع بي‌طرفي هستند، افزود: گروه اول ذاتاً نسبت به مسائل موضع بي‌طرفي دارند و براي آنها چندان فرقي نمي‌كند كه چه كسي در نظام حكومتي جامعه‌شان بر سر كار باشد.

وي به طيف دوم نيروهاي بي‌طرف اشاره كرد و گفت: طيف ديگري از نيروهاي بي‌طرف در جوامع به چشم مي‌خوردند كه بي‌طرفي‌ آنها ناشي از داشتن موضع‌شان است؛ يعني اينكه آنها از يك طرف نمي‌خواهند با حكومت باشند و از طرف ديگر جزو مخالفان حكومت محسوب نمي‌شوند.

اين استاد دانشگاه طيف سوم را بي‌طرفان ناراضي دانست و افزود:‌ اين افراد به دليل نارضايتي از اوضاع و شرايط موجود موضع بي‌طرفي اخذ مي كنند.

توكلي با بيان اينكه ناراضيان در ايران شباهت‌هاي زيادي به مخالفان دارند، گفت: يكي از مهم‌ترين اشكالات به جامعه‌شناسان سياسي در ايران اشتباه گرفتن اين افراد با كساني است كه مخالفند، در حالي كه اين افراد ناراضي‌اند نه مخالف.

وي با تأكيد بر اينكه ما در ايران طيف زيادي از اين افراد را داريم، افزود: ما در جامعه ايران طيف زيادي از ناراضيان را داريم كه مخالف نيستند.

اين محقق و پژوهشگر افزود: ‌اگر نقطه عدم رضايت اين افراد حل شود، جايگاه افراد نسبت به نظام تغيير مي‌يابد و موقعيت  آنها در برابر حكومت عوض مي شود.

توكلي به شخصيت طيب در دوران قبل از انقلاب در همين زمينه اشاره كرد و گفت: اين فرد يكي از ناراضيان اوضاع كشور در دوران پهلوي بود؛ عمال شاه از او خواستند طي اظهارنظري اعلام كند كه از امام خميني پول گرفته و 15 خرداد را راه انداخته است، ولي او گفت من در زندگي خود هر گناهي را مرتكب شدم، اما نمي‌خواهم دامن مرجع تقليد و پسر پيغمبر را آلوده كنم.

وي ادامه داد:‌ اين فرد بعدها به يكي از مخالفان سرسخت وضع موجود جامعه در آن زمان تبديل و حاضر شد كه اعدام شود، اما از اعتقادات خود كوتاه نيايد.

اين محقق و پژوهشگر به گروه مخالفان در جوامع به عنوان اشخاصي موثر در سرنوشت كشورهاي اشاره كرد و افزود: سه گروه مخالفان به نام مخالفان عادي، مخالفان فعال و  مخالفان فداكار در بين مخالفان وجود دارند كه مخالف عادي قائل به تغيير نظام سياسي بوده و با همه مسائل كشور مخالف است.

توكلي با بيان اينكه مخالفان نسبت به همه مسائل مانند مسائل سياسي، اعتقادي، فرهنگي و فكري حاكم بر كشور مخالفت دارند، گفت: طيف زيادي از مخالفان عادي وجود دارند كه دست به تغيير نمي‌زنند تا فرصت براي آنها مهيا شود و مخالفت خود را تا آن زمان آشكار نمي‌كنند.

وي به مخالفان فعال به عنوان دسته دوم مخالفان اشاره كرد و گفت: مخالفان فعال كساني هستند كه دست به تحرك اجتماعي مي‌زنند، اما مراقب هستند كه دست به خطر نزنند؛ اين افراد هم اهل خطر نيستند و تا زماني كه منافع آنها جريان دارد، فعالند، اما زماني كه عرصه تغيير مي‌كند آنها نيز تغيير مي‌كنند.

اين محقق و پژوهشگر تاكيد كرد: اين عده از مخالفان براي مخالفت خود حاضر به دادن هزينه ‌هاي سنگيني مانند زندان نيستند.

وي با بيان اينكه مخالفان فداكار، دسته سوم مخالفان را تشكيل مي‌دهند، ادامه داد: اين افراد حتي براي اعتقادات خود به زندان نيز مي‌روند، البته برخي از آنها مانند بخارايي و نواب صفوي مخاطب فداكار به شمار مي‌روند، اما در اين بين مخالفان ديگري هستند كه نمي‌خواهند به زندان بروند كه اشخاصي مانند مرحوم دكتر شريعتي در اين حوزه جاي مي‌گيرند.

اين محقق و پژوهشگر با اشاره به اينكه اين افراد قائل به تغيير نظام سياسي هستند و به هر قيميتي  به اين مسئله تن مي‌دهند، افزود: برخي از آنها اهل مخاطره‌اند و مخاطر‌پذيري براي تغيير سياسي يكي از مهمترين ويژگي‌هاي آنهاست.

توكلي به برخي از گروه هايي كه از انقلاب پشيمان هستند نيز به عنوان گروه ديگري از مخالفان در جوامع و نظام‌هاي سياسي اشاره كرد و گفت: برخي از افراد نسبت به تغيير صورت گرفته احساس پشيماني مي‌كنند كه بايد ببينيم احساس پشيماني آنها نسبت به چيست.

وي با بيان اينكه برخي از اين افراد خود از عناصر حكومت بودند و از قبل آن بهره مي‌بردند، گفت: در سال 1357 آرام آرام ريزش بي‌طرف‌ها به سمت ناراضي‌ها بيشتر شد.

اين محقق و پژوهشگر با تاكيد بر اينكه جامعه‌اي كه حاميان آن از مخالفانش بيشتر باشند ثبات دارد، گفت: حتي اگر بين مخالفان و حاميان برابري نيز وجود داشته باشد آن جامعه به سمت ثبات پيش مي‌رود و بي‌ثباتي زماني صورت مي گيرد كه كفه مخالفان سنگين‌تر از حاميان باشد.

توكلي با اشاره به شعار امام(ره) در اوايل انقلاب و دوستي ارتش با مردم كه يكي از سياست‌هاي امام در آن دوران بود، گفت: امام از همين طريق توانست اردوي حاميان را افزايش دهد و طبق گزارش هايزن روزانه 1000 نفر از سربازان به خيل انقلابيان مي‌پيوستند.

وي تصريح كرد: برخي از افرادي كه در حال حاضر از انقلاب پشيمان هستند، دليل پشيماني آنها رفاهي است كه براي آنها از دست رفته‌ و اين در حالي است كه خود آنها بخشي از مرفهين درون نظام بوده اند و به دليل از بين رفتن رفاه آنها از انقلاب پشيمان هستند.

اين محقق و پژوهشگر ادامه داد: برخي ديگر نيز معتقدند انقلاب منحرف شده است و اين انحراف را يا در اصول و يا تلقي نادرست آن از انقلاب بايد جست‌وجو كرد.

توكلي با تأكيد بر اينكه بخشي از اين افراد تصورات نادرستي از انقلاب داشته‌اند، خاطرنشان كرد: آنها در تصورات آن زمان خود احساس مي‌كردند انقلاب بايد طبق مدلي كه در ذهن آنها طراحي شده است، به وجود آيد.

وي در بخش ديگري از سخنان خود به يكي از مصاحبه‌هاي امام خميني (ره) با روزنامه لموند در خصوص نگاه ايشان در اداره و توسعه كشور اشاره كرد و گفت: در آن مصاحبه امام عنوان مي كند كه ما معتقد به پيشرفت و توسعه هستيم و اين شاه است كه اجازه پيشرفت به كشور نمي دهد.

اين محقق و پژوهشگر افزود: در بخش ديگري از اين مصاحبه از امام (ره) سوال مي‌كنند كه آيا نفت كشور خود را مي‌فروشيد كه امام عنوان كردند كه با موازنه برابر نه در حالت زور و زورگويي و ناعادلانه نفت خود را با كشورهاي به غير از آفريقاي جنوبي و اسرائيل مي‌فروشيم و هزينه آن را صرف مصالح عمومي كشور و بيمارستان و خدمات ديگر مي‌كنيم.

توكلي با بيان اينكه امام هرگز در سخنان خود به رايگان بودن هزينه‌هاي آب و برق اشاره نكرده است، گفت: اين عبارت يا به نقل از عباس تاج، معاون نيروي وقت است يا شخص ديگري است، اما در سخنان امام هرگز چنين عبارتي را پيدا نمي‌كنيم و حتي زماني كه يكي از افراد حاضر در دولت از رايگان دادن زمين به مردم سخن گفت، امام زيربار اين حرف نرفت و آن را قبول نكرد؛ امام هرگز وعده‌اي را نداد كه نتواند آن را انجام دهد.

وي با اشاره به اينكه برخي از افراد و گروه‌ها از همان ابتدا نگاه درستي به انقلاب نداشتند و تصورات نادرستي از آن داشتند، تصريح كرد: توده‌ اي ها، تكنوكرات‌ها، نهضت آزادي‌خواه و بسياري از گروه‌هاي ديگر با اين منظر موافق نيستند و معتقد انقلاب تا سال 60 خوب پيشرفت و بعد از آن منحرف شده است.

اين محقق و پژوهشگر با بيان اينكه برخي تلاش مي‌كنند خود را تفسير كنند و انقلاب را نيز به نفع خود تفسير كنند، افزود: اگر از منظر گروه‌ها بخواهيم به انقلاب نگاه كنيم به‌عنوان مثال جبهه ملي معتقد است با رفتن كريم سنجابي انقلاب تمام شده و اگر از منظر نهضت ملي به انقلاب نگاه كنيم با رفتن مهندس بازرگان همه‌چيز تمام شده و بعضي ها نيز تا سال 68 كه امام زنده بود، همراه امام آمدند.

توكلي با بيان اينكه ديد همه جريان‌هاي سياسي نسبت به انقلاب با يكديگر متفاوت است، خاطرنشان كرد: يكي ديگر از گروه هايي كه از انقلاب پشيمان هستند، به دليل عدم حضور در قدرت جزو پشيمانان به شمار مي‌روند.

وي با بيان اينكه حاميان فداكار معتقد ناراضي در جامعه در حال حاضر بسيار وجود دارد، گفت: طيف زيادي از دوستان جزو ناراضيان قرار مي‌گيرند؛ اينها افرادي هستند كه نه از انقلاب پشيمان ‌هستند و نه مخالف انقلاب هستند.

اين محقق و پژوهشگر  افزود: طيف ديگري نيز از پشيمانان هستند كه نسبت به مشابه سازمان‌هاي قبل و بعد از انقلاب به شمار مي‌روند كه در سال‌هاي اول بيشتر به چشم مي‌خوردند و در حال حاضر چندان وجود ندارند.

توكلي در پايان خاطرنشان كرد: ‌نسبت ديگري از پشيمانان هستند كه در خصوص تغييرات اجتماعي و موقعيت اخلاقي كه در جامعه وجود دارد، ناراضي هستند و عدم آزادي هاي اجتماعي را دليل نارضايتي و پشيماني خود عنوان مي كنند.