حجاز در آستانه انفجار؛

عربستان سعودی به روزهای بحرانی نزدیک تر می‌شود

عربستان سعودی نه فقط در روابط خارجی خود با بن بست های متعددی مواجه شده است بلکه از درون نیز به لحظه انفجار و بحران بزرگ جانشینی نزدیک می شود.

کد خبر: ۱۹۱۸۸۱

سه‌شنبه - ۳۰ خرداد ۱۳۹۱ / June 19, 2012

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»، الله کرم مشتاقی؛ عربستان سعودی نه فقط در روابط خارجی خود با بن بست های متعددی مواجه شده است بلکه از درون نیز به لحظه انفجار و بحران بزرگ جانشینی نزدیک می شود، پژوهش حاضر به بررسی آخرین وضعیت فرزندان عبدالعزیز، موسس حکومت سعودی پرداخته است و در بخشهای آینده به بررسی اختلافات فکری- سیاسی درون شاهزادگان سعودی، بحران های بین المللی سعودی و سناریوهای پیش روی سرزمین حجاز خواهد پرداخت.

عربستان سعودی یکی از محدود کشورهای الیگارشیک است

عربستان سعودی یکی از محدود کشورهای الیگارشیک است که به دلیل وصیت بنیانگذار این کشور یعنی عبدالعزیز بن عبدالرحمن، مبنی بر اینکه تا زمانی که پسران او زنده هستند فرد دیگری از نوادگان او حق رسیدن به پادشاهی را ندارد، قدرت بازتولید خود را از دست داده و هر لحظه با خطر «جنگ خونین قدرت» مواجه است.

عبدالعزیز بن عبدالرحمن بن فیصل بن ترکی بن عبدالله بن محمد بن سعود از اوایل قرن بیستم جنگهای خونینی را با کمک انگلستان برای تسلط بر حجاز و جدائی شبه جزیره عربستان از دولت عثمانی آغاز کرد و سر انجام توانست در سال1922 بر بسیاری ازمناطق کنونی عربستان چیره شود و در نهایت این کشور در سال  1932 استقلال خود را اعلام کرد و به عضویت جامعه ملل (پیش از تاسیس سازمان ملل متحد) در آمد.

عبدالعزیز اولین پادشاه عربستان در مدت 77  سال عمر خود 32 بار ازدواج کرد، عبدالعزیز از 13 همسر خود هیچ فرزندی نداشت و از 8 همسر خود هر کدام یک فرزند و از باقی آنها  62 فرزند دارد؛ بدین ترتیب از عبدالعزیز 70 فرزند باقی مانده است که 36 نفر از آنان پسر و  34 نفر دختر هستند.

عبدالعزیز در سال 1953 از دنیا رفت و پسران او به ترتیب سعود بن عبدالعزیز (1953-1964) فیصل بن عبدالعزیز (1964-1975) خالدبن عبدالعزیز (1975-1982) فهد بن عبدالعزیز (1982-2005) و عبدالله بن عبدالعزیز (2005-تاکنون)به پادشاهی رسیدند. از 36 فرزند پسر عبدالعزیز 18نفر وفات کرده و 18نفر دیگر زنده هستند،با وجود آنکه هم اکنون ملک عبدالله، پادشاه کنونی عربستان پس از مرگ عبدالعزیز پنجمین پسر اوست که به این سمت رسیده است اما عبدالله دوازدهمین پسر عبدالعزیز محسوب می شود به این معنی که بسیاری از پسران عبدالعزیز و ولی عهدان پادشاه در زمان زعامت برادرشان از دنیا می روند به عنوان مثال از سال 2005 تاکنون که عبدالله بن عبدالعزیز پس از ملک فهد به پادشاهی رسیده است 4 فرزند عبدالعزیز یعنی عبدالمجید، فواز، سلطان و نایف به ترتیب در سالهای 2007 و 2008 و 2011 و 2012 از دنیا رفتند.

هم اکنون کوچکترین فرزند عبدالعزیز، مقرن بن عبدالعزیز، 66 سال سن دارد و دارای  15فرزند است. تعیین جانشین یا ولی عهد در عربستان بر حسب سن فرزندان عبدالعزیز صورت نمی گیرد بلکه با هماهنگی مجلس شورای بیعت و پادشاه انجام می شود چه آنکه ولی عهد کنونی عربستان یعنی سلمان بن عبدالعزیز بیست و پنجمین فرزند عبدالعزیز است و قبل از سلمان 9 نفر از برداران وی نسبت به او از لحاظ سنی بزرگتر و هم اکنون در قید حیات هستند.

از 5 فرزند عبدالعزیز که به پادشاهی رسیده اند هیچکدام برادر تنی یکدیگر نبوده اند اما در حال حاضر هر سه ولی عهد اخیر یعنی سلطان، نایف و سلمان و ولی عهد احتمالی آینده که روز یکشنبه 29 خرداد ماه 1391به عنوان وزیر کشور انتخاب شد یعنی احمد بن عبدالعزیز، با یکدیگر برادر هستند و برادر بزرگتر آنها فهد،ا ز  1982تا 2005 پادشاه عربستان بوده است.

اگر چه در حال حاضر 18 نفر از فرزندان عبدالعزیز زنده هستند اما 6 نفر از آنان یا بالای 85 سال سن دارند و یا به دلیل ضعف بدنی از فعالیت سیاسی جدا شده اند؛ به عنوان مثال بندر بن عبدالعزیز 90سال، مساعد 89سال و مشعل 85 سال سن دارد و سه نفر از فرزندان عبدالعزیز به نامهای تلال، بدر و ترکی بن عبدالعزیز به عنوان اپوزیسیون حکومت سعودی شناخته می شوند و عملا امکان انتخاب آنها به پادشاهی غیر ممکن است و یک نفر از فرزندان عبدالعزیز به نام مشهور بن عبدالعزیز که هم اکنون 70سال سن دارد در امور سیاسی دخالت نداشته و تا کنون هیچ پست سیاسی را تجربه نکرده است و امکان به پادشاهی رسیدن او نیز منتفی است.

لذا در حال حاضر 6 نفر از فرزندان عبدالعزیز در انتظار مرگ برادر بزرگتر و به قدرت رسیدن خود هستند که عبارتند از: ممدوح بن عبدالعزیز (73ساله) عبدالاله بن عبدالعزیز (72ساله) سطام بن عبدالعزیز (71ساله) احمد بن عبدالعزیز (71ساله) هذلول بن عبدالعزیز (70ساله) مقرن بن عبدالعزیز (66ساله).

از میان این 6 نفر به جز احمد (وزیر کشور) و مقرن( وزیر اطلاعات داخلی) هیچکدام سابقه وزارت و عهده دار بودن پست های مهم سیاسی را نداشته اند؛ به عنوان مثال هذلول بیش از آنکه به سیاست علاقه مند باشد به امور ورزشی علاقه و اشتغال داشته و بیش از 3دهه رئیس باشگاه فوتبال الهلال عربستان بوده است.

نکته هائز اهمیت اینکه هر کدام از این افراد دارای بیش از 10 فرزند هستند به عنوان مثال احمد بن عبدالعزیز دارای  15فرزند می باشد. در حال حاضر فرد اول عربستان عبدالله بن عبدالعزیز، فرد شماره دو سلمان و فرد قدرتمند شماره 3 احمد بن عبدالعزیز می باشد.

عبدالله هم اکنون89 و به نقل دیگر 93  سال سن دارد، او 18 بار ازدواج کرده و هم اکنون دارای 34 فرزند است،بسیاری از فرزندان او در پستهای مهم امنیتی و سیاسی مشغول هستند و دختران او با افراد پرنفوذ سیاسی و مذهبی ازدواج کرده اند، فرزندان عبدالله خصوصا خالد، متعب، ترکی، فیصل، عبدالزیز و مشعل داعیه دار حکومت پس از مرگ ملک عبدالله هستند و بر این اعتقادند که پس از وی حکومت سهم فرزندان عبدالله است.

سلمان 76 سال سن دارد و سه بار ازدواج کرده است که حاصل آن 13 فرزند است (دو تن از همسران او فوت کرده اند) فرزندان سلمان خصوصا سلطان، محمد و فیصل از نفوذ زیادی در خاندان سعودی برخوردارند و اکثر آنان تحصیل کرده آمریکا در رشته های فنی هستند.

کودتا سرنوشت سرزمین حجاز را روشن خواهد کرد، بحران سیاسی-  امنیتی عربستان را فراخواهد گرفت، مردم سرنوشت ساز خواهند بود یا اینکه در نهایت عربستان سعودی تجزیه خواهد شد.

احمد بن عبدالعزیز سی و یکمین فرزند پسر عبدالعزیز است و با 70 سال سن دارای 13 فرزند است که حاصل 2 ازدواج وی می باشد، احمد بن عبدالعزیز در دوران خالد، فهد و عبدالله یعنی سه پادشاه اخیر عربستان در پستهای امارت و معاونت وزیر و وزیر مشغول به فعالیت بوده است.

عبدالعزیز بن احمد فرزند ارشد احمد بن عبدالعزیز بن عبدالرحمن دارای تحصیلات در رشته علوم سیاسی است و پست های متعدد اداری و سیاسی را در حکومت سعودی بر عهده دارد و امید دارد پدرش به عنوان آخرین شاه عربستان بر حجاز حکومت کند و پس از وی حکومت به خاندان احمد بن عبدالعزیز منتقل شود.

با توجه به موارد ذکر شده اگر چه حداقل تا  10-15سال دیگر امکان برگزیده شدن پادشاه از میان فرزندان عبدالعزیز وجود دارد (آخرین پسر عبدالعزیز، مقرن نام دارد و هم اکنون   66ساله است) اما باید دید که با نزدیک شدن به نوبت آخرین فرزندان عبدالعزیز آیا انتقال قدرت به آرامی صورت خواهد گرفت،با تصفیه های خونین روبرو خواهد شد، کودتا سرنوشت سرزمین حجاز را روشن خواهد کرد، بحران سیاسی-  امنیتی عربستان را فراخواهد گرفت، مردم سرنوشت ساز خواهند بود یا اینکه در نهایت عربستان سعودی تجزیه خواهد شد.