بازی های دیجیتالی و شکار اذهان کودکان معصوم

گسترش و تنوع تولیدات بازی‌های دیجیتالی و کامپیوتری، کودکان و نوجوانان را در معرض خطرات جدی قرار می‌دهد و با توجه به مفرح بودن و ارزان بودن این نوع ...

کد خبر: ۱۹۶۲۲۸

يکشنبه - ۲۵ تير ۱۳۹۱ / July 15, 2012

به گزارش خبرنگار فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»، زمانی که موجودیت رسانه ها به طور جدی و در سطح وسیع در جوامع بشری شدت یافت، کانون توجه سیاست مداران و سرمایه گذاران قرار گرفت. هویت تبلیغاتی و اثرگذاری رسانه ها تا آنجا در جوامع بشری مورد توجه قرار گرفتند که رشته های آکادمیک و دانشگاهی به بحث و بررسی پیرامون چیستی رسانه و مدیریت رسانه ای پرداختند.

با گذشت زمان، تنوع و کمیت رسانه ها آنچنان چشم گیر شد که تمام قشرهای جامعه را مخاطب خود قرار داد تا آنجا که می توان اذعان داشت که در سال هایی نه چندان دور مصادیق جدی رسانه در ایران تنها به رادیو و روزنامه محدود می شد، اما اکنون رسانه ها طیفی وسیع و گسترده ای از مردم را مخاطب خود قرار داده اند.

به عنوان مثال در 50 سال گذشته کودکان شش- هفت ساله ارتباط تنگاتنگی با رسانه و تولیدات آن نداشتند، اما اکنون با توجه به گستردگی تولیدات و تنوع رسانه های دیجیتالی از جمله بازی های از قبیل پلی استیشن و کلا بازی های دیجیتالی، کودکان و نوجوانان از مخاطبان جدی و اصلی این صنعت هنری قرار گرفته اند.

بازی های کامپیوتری خشونت زا یا خشونت زدا؟

تنوع و محتوای تولیدات بازی های دیجیتالی همیشه والدین و متصدیان امر تربیت و پرورش کودکان را نگران و متوجه تاثیرات اين بازی ها اعم از تاثیرات مخرب و سازنده آن می کرد، تا آن جا که تحقیقات گسترده ای در زمینه رابطه بین خشونت در کودکان و بازی های خشن کامپيوتری صورت گرفته است و این نظریه در دوران کنونی مخالفان و موافقان بسیاری دارد که بین خشونت زا بودن یا خشونت زدا بودن بازی های کامپیوتری اختلاف نظر دارند.

برخی از دانشمندان بازی های دیجیتالی را سبب افزایش تمرکز، بالا رفتن صبر و حوصله کودکان، کنترل احساسات و زمینه ای مناسب برای خالی کردن خشم می دانند و برخی دیگر این قبیل بازی ها را سبب بالا رفتن رفتارهای تهاجمی و خشونت بار می دانند؛ با توجه به اینکه والدین به تحقیقات صورت گرفته اطمینان کامل ندارند و این سوءظن در افکار عمومی وجود دارد که این بیانیه ها و نظریه پردازی ها تحت تاثیر مسائل مادی پشت پرده است و صرفا تحقیقاتی علمی نیست، بلکه جهت گیری شخصی و سود مالی برای فروش بیشتر و یا حذف رقیب هدف این گونه تحقیقات است، این سوال مطرح می شود که با توجه به شرایط و وضعیت کنونی بهترین و مناسب ترین رفتار و عملکرد چیست؟

سواد رسانه‌ای چیست؟

بهترین و مناسب ترین راه حل در شرایط کنونی بهره بردن از سواد رسانه ای است. طرح مبحث سواد رسانه ای برای نخستین بار به سال 1965 باز مي‌گردد. مارشال مك‌لوهان اولين بار در كتاب خود تحت عنوان «درك رسانه: گسترش ابعاد وجودي انسان»، اين واژه را بكار برد و نوشت «زماني كه دهكدۀ جهاني تحقيق يابد، لازم است انسان‌ها به سواد جديدي بنام سواد رسانه‌اي دست يابند.»

برخورد هدفمند با رسانه‌ها

سواد رسانه ای را به زبان ساده می توان در برخورد هدف‌مند با رسانه تعریف کرد؛ بدین معنا که سطح آگاهی در تمامی اقشار جامعه به عنوان مخاطبین رسانه تا آن جا ارتقا پیدا کند که سبب ارتباط دو سویه و مشارکت جویانه با رسانه ها شود؛ بنابراین آنچه در «سواد رسانه‌ای» می‌تواند مطرح باشد، آموزش مهارت‌های لازم برای برقراری ارتباطی متفکرانه و آگاهانه با رسانه‌ها و در عین حال به وجود آوردن نگاهی دقیق، نقاد و تحلیلی به پیام‌های رسانه‌ای (نوشتاری، دیداری و شنیداری) می‌باشد.

به بیان دیگر، سواد رسانه‌ای مثل یک رژیم غذایی است که شما با آگاهی و اطلاعات خود قادر هستید که تصمیم بگیرید چه غذایی برای شما مفید است و چه تغذیه ای مضر؟ از چه خوراکی هایی بیشتر استفاده کنید و مصرف کدامیک را محدود کنید و اصولا مصرف مواد غذایی باید بر چه مبنایی باشد. به بیان دیگر سواد رسانه‌ای کمک می‌کند تا از سفره رسانه‌ها به گونه‌ای هوشمندانه و مفید بهره‌مند شد.

سواد رسانه‌ای مخاطبان را از حالت انفعالی و مصرف گرایانه خارج می‌کند

سواد رسانه‌ای برای مخاطبان يعني اینکه از حالت انفعالی و مصرفی خارج شده و به معادله متقابل و فعالانه‌ای وارد شوند که در نهایت به نفع خود آنان باشد.

نکته اساسی و مهم آن است که سواد رسانه ای محدود به قشر خاصی نیست، بلکه تمامی افراد جامعه با بالا بردن سطح آگاهی خود می توانند از سواد رسانه ای بهره مند شوند و آسیب های رسانه ها را برای خود و خانواده خویش کاهش دهند.

با توجه به تولیدات روز افزون بازی های کامپیوتری و جایگاه خاصی که اين بازي ها بین کودکان و نوجوانان پیدا کرده تا آنجا که مطلع بودن از این بازی ها و تجربه کردن آنها برای نوجوانان بخصوص پسران شرکت در یک فعالیت اجتماعی محسوب می شود، نمی توان محدود کردن را تنها راه حل برای کاهش این نوع بازی ها دانست.

آموزش برخورد هدفمند با رسانه‌ها در کتب درسی دانش آموزان

با نگاهی واقع گرایانه می توان متوجه شد که کثرت بازی های دیجیتالی و از آن مهمتر تفریحی ارزان و مفرح بودن این نوع بازی ها شرایطی را فراهم کرده که نمی توان صرفا از طریق محدودیت و حذف به مقابله با آن پرداخت و در چنین شرایط و فضایی بهترین راه ارتقاي سواد رسانه ای هم در والدین و هم در کودکان و نوجوانان است.

آگاهی دادن به مخاطبان این گونه رسانه ها را می توان بهترین روش و راهکار برای مقابله با اثرات نامناسب بازی های کامپیوتری و پلی استیشن دانست.

کشورهایی همچون ژاپن و کانادا به گنجاندن سر فصل هایی به عنوان سواد رسانه ای در کتب آموزشی مدارس، تعریف و تبیین کرده اند تا به وسیله آن بتوانند فرهنگ خود را حفظ کنند.

در بحث سواد رسانه ای برای کاهش آسیب های بازی های دیجیتالی و کامپیوتری می توان به دو قشر اساسی برای آموزش سواد رسانه ای اشاره کرد قشر اول والدین و متصدیان امر پرورش و قشر دوم و بسیار مهمتر آگاهی دادن به خود کودکان و نوجوانان در قبال این بازی ها و اثرات آن است.