گزارش كامل اولين روز دوره آموزشي «آشنايي با نقشه جامع علمي كشور»؛

تشريح جزئيات نقشه جامع علمي كشور/ اجراي نقشه بدون نظارت به بن‌بست مي‌خورد/ برخي نهادها برنامه تحقق نقشه جامع را تدوين كرده‌اند

اولين روز دوره‌ آموزشي دو روزه «آشنايي با نقشه جامع علمي كشور» روز گذشته در سازمان بسيج دانشجويي برگزار شد.

کد خبر: ۱۹۶۷۰۰

چهارشنبه - ۲۸ تير ۱۳۹۱ / July 18, 2012

به گزارش خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، دوره هاي آموزشي دو روزه «آشنايي با نقشه جامع علمي كشور» از صبح ديروز با حضور منصور كبگانيان، قائم مقام ستاد راهبردي نقشه جامع علمي كشور؛ فصيحي، رئيس دفتر ترويج و اطلاع رساني ستاد اجرايي نقشه جامع علمي كشور و باوي، معاون علمي سازمان بسيج دانشجويي آغاز به كار كرده است و تا امروز، 28 تير ماه ادامه دارد.

در كارگاه دو روزه «آشنايي با مباني نقشه جامع علمي كشور» در سازمان بسيج دانشجويي، حدود 60 نفر از دانشجويان منتخب بسيجي تحصيلات تكميلي دانشگاه‌هاي مختلف در سه گروه فني و مهندسي و علوم پايه، پزشكي و علوم انساني و هنر حضور دارند.

كبگانيان: اجراي نقشه بدون نظارت به بن‌بست مي‌خورد

در ابتداي اين مراسم باوي، معاون علمي سازمان بسيج دانشجويي با اشاره به اينكه براي ترويج نقشه جامع علمي كشور تدابير متفاوتي را مي‌توان طراحي كرد، گفت: يكي از راهبردي‌ترين اقدامات براي ترويج نقشه جامع علمي كشور تربيت مروجان نقشه است.

وي افزود: بايد مروجاني تربيت كرد كه با اين نقشه آشنا باشند و در موارد مختلف آن را هدايت كنند.

معاون علمي سازمان بسيج دانشجويي ادامه داد: مقدمات برگزاري دوره آموزشي آشنايي با مباني نقشه جامع علمي كشور با همكاري ستاد راهبري اين نقشه در شوراي عالي انقلاب فرهنگي، فراهم شد كه نخستين‌ گام براي شكل‌گيري يك حركت بزرگ در سازمان بسيج دانشجويي است.

باوي گفت: يكي از مهم‌ترين اهداف برگزاري اين دوره آموزشي تربيت مروجان است؛ بر اين اساس افرادي كه در اين دوره بهره بيشتري ببرند، در آينده به عنوان مروج نقشه جامع علمي كشور مطرح مي‌شوند.

در ادامه كبگانيان،‌ قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور با تشريح جزئيات اين نقشه گفت: اسناد طراحي شده در ساختارهاي علمي كشور نشان مي‌دهد كوچك‌ترين كار طراحي ساختارهاي علمي در كشور ما، در سال‌هاي گذشته به دست دانشگاهيان خارج از كشور بوده، ولي با تدوين نقشه جامع علمي كشور، طراحي ساختارهاي علمي براي نخستين‌ بار توسط افرادي از داخل كشور صورت گرفته است.

وي گفت: به طور عمده پروژه‌هاي كشور در دست دانشگاه‌هاي خارج از كشور بود و آنها بايد آينده و چشم‌انداز علمي ما را تعيين مي‌كردند تا كشور به عنوان يكي از اقمار كشورهاي غرب باقي بماند، ولي در حال حاضر نقشه جامع علمي به عنوان بزرگ‌ترين واقعه علمي كشور توسط ايرانيان تدوين شده است.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور افزود: بر اساس فرمايش مقام معظم رهبري ما اگر بخواهيم سند چشم‌انداز محقق شود و در منطقه به عنوان مرجع علمي مطرح شويم، مهم‌ترين كار، تهيه نقشه جامع علمي است.

كبگانيان ادامه داد: كارگروه‌هاي مختلف چهار سال كار تخصصي انجام دادند تا اين نقشه تدوين شود؛ مقام معظم رهبري نيز آن را به طور كامل پيگيري كرده و بر التزام نهادها براي اجراي اين نقشه تاكيد داشتند.

وي گفت: مقام معظم رهبري حتي پيش از زمان ابلاغ نقشه بر اجراي آن تأكيد مي كردند؛ زيرا اجراي نقشه جامع علمي كشور يك بحث فرادولتي است و با تغيير دولت‌ها نيز تغيير در آن ايجاد نمي‌شود.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور افزود: بر اساس فرمايش مقام معظم رهبري برنامه توسعه پنج ساله نيز بايد زيرمجموعه نقشه جامع علمي باشد.

كبگانيان افزود: راه اجرايي شدن اين نقشه نيز بر اساس فرمايش مقام معظم رهبري در خود نقشه ديده شده است.

وي افزود: 10 محور اساسي ارزش بنيادين در نقشه تدوين شده كه از تمام سازمان‌ها و نهادها براي تدوين آن نظرسنجي صورت گرفته است.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: سندهاي اختصاصي رشته هاي مختلف نيز بر اساس همين نقشه تدوين مي‌شود.

كبگانيان با اشاره به اينكه ضعف و تهديدهاي علم و فناوري، آموزش و پژوهش‌ كشور در بخش‌هاي مختلف از كودكستان تا دانشگاه در 65 محور در اين نقشه بيان شده است، گفت: عدم تناسب رشته‌هاي آموزشي با مقتضيات بومي و نبود برنامه‌هاي جامع آمايش آموزش عالي در كشور، بخصوص در رشته‌هاي علوم انساني از مهم‌ترين ضعف‌هاي آموزش عالي كشور است؛ زيرا هنوز در رشته‌هاي علوم انساني متون غربي آموزش داده شود.

وي گفت: خروج بي‌رويه و نامتعارف برخي نخبگان و دانش‌آموختگان از كشور و اقتصاد منبع پايه بر اساس نفت و گاز نيز از ديگر ضعف‌هاي آموزش عالي است.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: ما اقتصادمان را براساس نفت و گاز تشكيل داديم و به پژوهش و به كار گيري دستاورهاي علمي احساس نياز نمي كنيم.

به گفته كبگانيان نبود متولي مشخص براي ساماندهي مالكيت فكري در حوزه علم و فناوري و نبود ارتباط صنعت و دانشگاه نيز در نقشه جامع علمي كشور از ضعف‌هاي آموزش عالي مطرح شده است.

وي افزود:‌ در اين نقشه قوت‌ها و فرصت‌هاي آموزش عالي كشور نيز مطرح شده و بر اساس آن بالا بودن تقاضاي اجتماعي براي آموزش عالي يك فرصت است؛ البته مدرك‌گرايي مي‌تواند نوعي آسيب هم باشد، ولي به طور كلي يك فرصت محسوب مي‌شود.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور ادامه داد: ‌استعدادها و قابليت‌هاي علمي دانش‌آموزان و دانشجويان نخبه ايراني، وجود نيروي انساني جوان تحصيلكرده در مقطع تحصيلات تكميلي، وجود دانشگاه‌ها و حوزه‌هاي علميه ممتاز و وجود يك نسل هيئت علمي جوان از 49 قوت و فرصتي است كه در نقشه ديده شده است.

كبگانيان گفت: علاوه بر اهداف كلان، اهداف بخشي نيز در 9 محور در نقشه در نظر گرفته شده كه بر اين اساس دستيابي به سطح مناسب دانش عمومي و حذف بي‌سوادي در جامعه، هدايت دانش‌آموزان‌ در جهت شناخت مسئوليت‌ها، دستيابي به نسبت مطلوب تعداد دانشجويان تحصيلات تكميلي و تثبيت جايگاه كشور در علم و فناوري، فناوري زيستي، فناوري اطلاعات، فناوري نانو و ميكرو، فناوري اعزام انسان به فضا و كسب دانش طراحي و ساخت نيروگاه‌هاي هسته‌اي از آن جمله هستند.

وي ادامه داد: در اين نقشه آمده است كه در صنعت نبايد دنباله‌رو باشيم، بلكه بايد براي تربيت نيروي جوان در پژوهش بودجه قرار دهيم.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: بر اساس وضع مطلوب، كشور بايد به جايي برسد كه نقشه جامعه علمي مطرح مي كند، ولي دو محدوديت وجود دارد يكي محدوديت زمان و ديگري بودجه.

كبگانيان اظهار داشت: ما حدود 300 سال از كشورهاي ديگر عقب هستيم؛ ما زماني قطب علم جهان بوديم و علم صادر مي كرديم و حتي قوانين كپلر در صنعت و هوا و فضا نيز مربوط به شاگردان خواجه نصير طوسي است، ولي در حال حاضر چند قرن عقب افتاده ايم و زمان كمي داريم.

وي گفت: در نقشه جامع اهداف در فناوري، علوم پايه، علوم كاربردي، علوم انساني، سلامت، هنر و غيره اولويت‌بندي شده‌اند؛ زيرا تمام منابع كشور براي پيشرفت اساسي در همه موارد كافي نيست.

13 راهبرد كلان در نقشه جامع علمي كشور در نظر گرفته شده است

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: اولين راهبرد كلان در نقشه جامع علمي كشور زيرساخت‌هاست؛ زيرا شاهد هستيم سال‌ها بين سازمان‌هاي مختلف مشكلاتي ايجاد مي شده كه ناشي از زيرساخت‌ها بوده، بنابراين بايد زيرساخت‌ها را اصلاح كنيم.

كبگانيان افزود: گفتمان علمي نيز براي حل مشكلات بين سازمان‌ها بسيار موثر است.

وي ادامه داد: ‌تدوين نقشه جامع فقط براي افزايش مقالات نيست، بلكه نقشه جامع، نقش علم در اقتصاد را نيز مطرح كرده و مديريت دانش هم در اين نقشه وجود دارد.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: تحول نظام آموزش، همكاري‌هاي بين‌المللي و سرمايه انساني نيز براي اجرايي كردن نقشه بسيار مهم است.

كبگانيان افزود: تقسيم كار ملي نيز در نظام علم و فناوري صورت گرفته؛ به اين صورت كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در سطح كلان مسئول اول اجراي نقشه جامع است و بايد نظارت بر اجرا و اشكالات را در حين عمل برطرف كند.

وي افزود: در بخش دوم، ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمي در تهيه، تصويب و ابلاغ سياست اجرايي موظف است؛ زيرا مهم‌ترين وظيفه اين بخش سياستگذاري اجرايي است كه بايد با نظارت برطرف شود.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: در بخش سوم نيز تمام وزارتخانه‌ها و نهادها مسئول اجراي نقشه جامع علمي هستند؛ البته صدا و سيما نيز اعلام همكاري كرده است.

كبگانيان در ادامه به برخي موضوعات منتخب در دستور ستاد راهبري نقشه اشاره كرد و گفت: ساماندهي نظام سنجش و پذيرش دانشجويان، اصلاح شيوه حمايت دولت از آموزش عالي، تكميل تقسيم كار ملي بين دستگاه‌هاي حوزه علم و فناوري، حمايت از توليد ملي و تجاري سازي فناوري، تدوين اسناد ملي توسعه‌ فناوري هاي اولويت‌دار و اجرايي كردن بخش‌هاي مختلف نقشه توسط ستاد راهبري از موضوعات منتخب دستوري ستاد است.

وي گفت: با معاونت علمي رياست جمهوري هم‌فكري كرديم تا به وزارت علوم تبديل نشود؛ يعني به طور مداوم به توليد مقاله نپردازد؛ زيرا براي توليد مقاله وزارت علوم فعال است، ولي معاونت رياست جمهوري بايد به صنعت بپردازد؛ البته وزارت دفاع نيز با وجود تحريم‌ها به سراغ دانشگاه‌ها رفته و در حال حاضر خوب كار مي‌كند.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: اولين بخش اجرايي ‌سازي نقشه جامع، اقدامات ملي در نقشه است؛ تدوين و تصويب سياست‌هاي اجرايي در ستاد و ابلاغ آنها، ارائه برنامه‌هاي اجرايي توسط دستگاه ها، تلفيق برنامه‌ها و ابلاغ آنها در محور اقدامات ملي قرار مي گيرند.

كبگانيان گفت: همچنين در محور بعدي به اولويت‌ها و اسناد ملي مربوط به نهايي سازي و تأييد اولويت ها در شوراي ستاد راهبري، تصويب آن در شوراي عالي انقلاب فرهنگي و ايجاد ساز و كار نظارت پرداخته شده است.

به گفته وي محور آخر نقشه نيز مرحله اجرا شاخص‌هاست؛ زيرا اگر شاخص‌هاي گام به گام نظارت نشود به بن بست مي رسيم.

قائم مقام راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: شاخص‌ها در حوزه علم و فناوري نياز به تكميل شدن دارند و بايد نظارت شوند.

كبگانيان در ادامه اين مراسم در پاسخ به سوال يكي از حضار مبني بر اينكه در نقشه جامع علمي كشور براي هر اولويت يك سند جداگانه تدوين مي‌شود؟ گفت: اولويت‌هاي سه دسته هستند؛ اولويت‌هاي دسته «الف» كه بيش از 50 مورد است و به صلاحديد ستاد راهبري براي‌ آنها سند تدوين مي‌شود، ولي اولويت‌هاي بعدي سند جداگانه ندارد.

مجيدپور: تقاضا محور كردن پژوهش‌ها بخش مهم نقشه جامع علمي است/ ضرورت تحول در نظام آموزش و پرورش

سپس مهدي مجيد پور عضو ستاد راهبري راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: براي دستيابي به علم و فناوري در اسلام نياز داريم كه تمام دستگاه‌ها با يكديگر هماهنگ باشند اينكه در كشور پروژه‌هاي فوق ليسانس و دكتري تعريف مي‌شود ولي تقاضا محور نيست ما را به اهدافمان نمي رساند.

وي افزود: اگر پايان‌نامه‌هاي دانشجويي به صورت نظام‌مند به هم متصل بوده و در راستاي حل نيازهاي نظام باشند، موثر هستند به طور مثال اگر در حوزه هوا فضا 1000 پايان‌نامه نظام‌مند و هم راستا تعريف كنيم مي توانيم به هدف برسيم و نقشه جامع علمي اين نظام‌مندي را انجام مي دهد.

عضو ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور افزود: مأموريت‌گرا كردن و تقاضا محور كردن پژوهش‌هاي كشور و ارتباط مستمر دانشگاه با صنعت و جامعه به خصوص در بخش علوم انساني در نقشه جامع علمي كشور به طور اساسي مطرح شده است.

مجيدپور گفت: سياست‌گذاري علم و فناوري كه در نقشه جامع علمي كشور شكل گرفته يك رشته ميان‌رشته‌اي است و بر حل مسئله تمركز دارد و ناضر بر مسائل و مشكلات و دغدغه‌هاي جامعه است كه يك دانش سطح دو محسوب مي‌شود يعني سياست‌گذار علم و فناوري با اينكه فيلسوف نيست ولي بايد فلسفه بداند با اينكه اقتصاد‌دان نيست ولي مصرف كننده اقتصاد است و دانشگاه‌ها و ساير مراكز آموزشي خوراك فكري سياست‌گذاران را تأمين مي كنند.

وي گفت: سياست‌گذاري علم و فناوري در سه بخش دولتي، ملي و بخشي مطرح مي‌شود به طوري كه گاهي مجموعه اسناد سياست هايي است كه بر حل مسائل كلان جامعه نظارت دارد يعني معطوف به سطح دولت است.

عضو ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: در سطح بخشي، ارتباط برخي حوزه‌ها نظير هوا فضا، بيوتكنولوژي و ... مطرح است و در سطح ملي نيز مديريت فناوري و نوآوري مطرح مي‌شود.

مجيدپور گفت: در ساليان گذشته سياست‌گذاري علم مطرح بوده و بعد از آن سياست‌گذاري علم و فناوري و سپس سياست‌گذاري نوآوري مطرح شده البته قوانين و سياست‌گذاري‌ها براساس شرايط هر كشوي متفاوت است و هر كشور بايد بر اساس شرايط بومي آن كشور سياست‌گذاري كند.

وي افزود:‌ نقشه جامع علمي دغدغه حل مسئله را دارد كه معطوف به شرايط بومي كشور است البته برخي مي‌گويند اسناد ضمانت اجرايي ندارند و راه به جايي نمي‌برند ولي در صورتي كه ما در اين اسناد متوقف شويم نظارت اجرايي نداريم اگر از دستاوردهاي آن در امور كلان كمك بگيريم بسيار تأثيرگذار است.

عضو هيئت علمي دانشگاه اميركبير گفت: بحث تقسيم كار ملي نيز در اجراي يك سند بسيار مهم است؛ زيرا كاركرد يك سند اين نيست كه يك تيم به صورت مجزا آن را بنويسند بلكه بايد با تعامل نهادهاي نقش آفرين اجرايي شود.

مجيد‌پور گفت: فراهم آوردن يك عزم ملي براي نيل به اهداف بسيار مهم است و بايد تمام نهادها دست به دست هم دهند تا تنظيم سند و اجراي آن صورت گيرد.

وي گفت: البته بحث فرهنگسازي نيز مهم است و بايد اين فرهنگ ايجاد شود كه تدوين يك سند در وظيفه و مأموريت تمام سازمان هاي كشور گنجانده شود.

به گفته عضو ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور در نقشه جامع علمي كشور اهداف كلاني مطرح شده كه رسيدن به جايگاه اول علم و فناوري در جهان اسلام اولين هدف است.

مجيدپور گفت: استقرار جامعه دانش بنيان و توجه به اخلاق در علم از اهداف ديگر است؛ زيرا ما نمي‌خواهيم به هر بهايي در دنيا اول بشويم و بايد اخلاق مطرح باشد.

وي ارتباطات بين المللي را در تحقق اهداف بسيار موثر دانست و گفت: ما بايد نگاه‌هاي بيروني هم داشته باشيم و حداقل در حوزه جهان اسلام بايد با كشورهاي ديگر همكاري كنيم.

عضو ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور با اشاره به ضرورت تحول در نظام آموزش و پرورش گفت: در حال حاضر آموزش و پرورش و وزارت علوم اهداف متفاوتي دارند ولي بايد با تحول در نظام آموزش و پرورش اين دو در يك راستا حركت كنند.

مجيدپور افزود: در حال حاضر 6 سال از شروع زمان تدوين نقشه جامع علمي كشور مي‌گذرد و ديگر زمان اجراست و بايد اقدامات ملي اين سند را در نهادها اجرا كنيم.

در ادامه اين نشست سوال و جواب‌هايي از سوي حاضران مطرح شد و در يكي از سوا‌ل‌ها يكي از حاضران گفت: اگر مي‌خواهيم در علم به مقصد مورد نظر برسيم بايد تحولات اساسي ايجاد شود و اگر اين تحولات صورت نگيرد سندها به كار نمي‌آيد برنامه‌ها و تحولات حال حاظر نظام آموزشي كشور به چه صورت است؟

وي بيان داشت: سند تحول آموزش و پرورش در حال نگارش است؛ زيرا تحول در نظام آموزشي بايد از آموزش و پرورش شروع شود و آموزش بايد طوري باشد كه خلاقيت در دانش آموز افزايش يابد.

عضو ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: البته در نقشه جامع به اين قضيه پرداخته شده كه آموزش ما پژوهش‌محور بوده و پژوهش‌ها مسئله محور شده‌اند به اين صورت كه نوع آموزش ما از حافظه گرايي بايد به سمت پژوهش محوري برود.

در سوال دوم مطرح شد كه يكي از مسائل مهم براي اجراي نقشه جامع، فرهنگ‌سازي است در اين حوزه چه تضميني وجود دارد؟

مجيدپور ادامه داد: فرهنگ‌سازي نياز به آموزش دارد و آموزش سبب فرهنگ‌سازي مي‌شود و ستاد راهبري نقشه جامع نيز سازوكاري انديشيده است كه در طول اجرا براساس بررسي بازخوردها از دستگاه‌هاي متفاوت نقشه جامع را اصلاح و به روز كنند و برگزاري دوره‌هاي آموزشي نيز براساس ترويج نقشه است؛ زيرا ترويج به اصلاح كمك مي‌كند.

در سوال بعدي يكي از حضار گفت: در بحث سياست‌گذاري نقشه جامع علمي كشور آيا شرايط به اين صورت است كه فضا براي بروز خلاقيت‌ها فراهم باشد؟

وي اظهار داشت: اگر پروژه ارشد و دكتري مسئله محور باشد كمك مي‌كند؛ نقشه جامع به طور كلي موضوع خلاقيت را حل نمي‌كند ولي بستري را فراهم مي‌كند كه اين ابتكارها صورت بگيرد و اجراي آن به سازمان ها و نهادهاي زير ربط بستگي دارد.

عضو ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور افزود: بنياد ملي نخبگان در حال حاضر به شكلي كار مي‌كند كه فقط به نخبگان پول مي‌دهد كه فقط از كشور نروند ولي بايد راهكارهايي را براي جذب نخبگان بيانديشند كه البته در حال حاضر اين راهكارها در حال برنامه‌ريزي است ولي از طريق يك نهاد ممكن نيست.

مجيدپور گفت: اگر از 50 رساله دانشجويي دو رساله نيز به هدف برسد براي كشور مفيد است، حتي اگر اين پروژه‌ها يكديگر را نقض كنند ولي بايد پروژه‌ها در فضايي هم‌افزا و نظام‌مند مطرح شوند.

در سوال بعدي يكي از حاضران گفت: در حال حاضر پژوهشكده‌ها زير نظر وزارت علوم هستند كه در عمل با آموزش پيوند دارند و به اين ترتيب پول پژوهش ها از نفت پرداخت مي‌شود، آيا سازوكاري وجود دارد كه بودجه پژوهش‌ها از نيازهاي صنعتي تأمين شود كه با تأمين نيازها پول پژوهش اختصاص يابد.

وي بيان داشت: در حال حاضر زير 5 درصد پژوهش‌هاي ما در بخش خصوصي است و بودجه تمام پژوهش‌ها از طريق وزارت علوم تأمين مي‌شود كه البته تحولاتي در حال رخ دادن است و در نقشه نيز ديده شده ولي مشكل اين است كه جامعه و صنعت بايد نيازهايشان را به دانشگاه بدهند.

عضو ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: در حال حاضر پژوهش‌ها به سمت تقاضا محور شدن پيش مي‌رود يعني نهادي كه تقاضاي آن پژوهش را دارد بايد بودجه آن را تأمين كند البته هنوز اول راه هستيم و با اهداف نقشه فاصله بسياري داريم ولي به طور كلي تا بخش تقاضاها فعال نشود نظام علم و فناوري به درستي شكل نمي‌گيرد.

در سوال بعدي نيز يكي از حاضران در رابطه با اجراي نقشه جامع علمي كشور پرسيد كه مجيد‌پور گفت: اجراي نقشه يك عزم ملي است و مقام معظم رهبري نيز اشاره كردند كه در حال حاضر وقت اجراست و اجراي نقشه هم بدون حضور نهادهايي كه در تدوين اين نقشه نقش داشته اند امكان‌پذير نيست.

وي گفت: اولين اقدام نقشه جامع علمي بحث راه‌اندازي ستاد اجرايي نقشه است كه وضعيت اجرايي نقشه را رصد مي‌كند.

در سوال بعدي اين مسئله مطرح شد كه ضمانت اجرايي نقشه جامع علمي كشور به چه صورت است؟

عضو ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور گفت: اجراي نقشه تحت نظارت شوراي عالي انقلاب فرهنگي است و دستگاه‌ها نبايد از اين قضيه عدول كنند اين نقشه بستري را براي تعامل سازمان ها فراهم مي‌كند و سازمان‌ها نيز بايد با هم تعامل داشته باشند.

آيت الله لواساني: هدف از نقشه جامع علمي كشور ايجاد جامعه اسلامي است

همچنين آيت الله لواساني مشاور ستاد راهبردي نقشه جامع علمي كشور، گفت: ما هنوز به يك جامعه اسلامي نرسيديم؛ زيرا در يك جامعه اسلامي علم به صورت يك شاخص كامل وجود دارد و هدف از تدوين نقشه جامع علمي نيز ايجاد يك جامعه اسلامي است.

وي گفت: هدف ما از تلاش علمي چيست؟ چرا ما بايد نظام علمي خود را مدون كرده و تحت يك نقشه مدون علم را در نظام حاكم كنيم؟ اين چرايي‌ها بايد مشخص شود و براي پاسخ به اين سوالات به اين سوال پاسخ دهيم كه اهداف اسلامي كدام است.

آيت الله لواساني گفت: هدف اصلي اسلام ايجاد قرب الهي است و حتي هدف از خلق انساني نيز تكامل انسان است ولي براي رسيدن به هدف نهايي كه قرب الهي است بايد يكسري اهداف مياني تعريف شود كه يكي از اين اهداف مياني انسان‌سازي است.

مشاور ستاد راهبردي نقشه جامع علمي كشور گفت: البته بندگي هدف اصلي نيست؛ زيرا ما بندگي مي‌كنيم كه به خدا برسيم و بندگي هدف ميانه است براي رسيدن به هدف اصلي كه قرب الهي است.

وي افزود: هدف ميانه با ايجاد جامعه اسلامي تحقق مي‌يابد ما بايد جامعه اسلامي را ايجاد كنيم يعني جامعه‌اي كه در آن عدالت، اقتدار، معنويت، اخلاق و پيشرفته همه جانبه از نظر مادي، معنوي و علمي وجود دارد و علم در اين جامعه به عنوان يك ركن مطرح است.

آيت الله لواساني گفت: هدف از تدوين نظام علمي كشور رسيدن به يك جامعه اسلامي است و مأموريت انقلاب نيز همين است؛ زيرا علم يكي از اركان ايجاد جامعه اسلامي است و ما بايد علم را در جامعه نهادينه كنيم تا به جامعه اسلامي برسيم.

مشاور ستاد راهبردي نقشه جامع علمي كشور افزود: براي رسيدن به اين هدف 5 ركن فلسفي وجوهي و هستي شناسي و 5 ارزش بنيادين وجود دارد كه در نقشه پراكنده است.

وي افزود: توحيد تكريم انسان، حيات پس از مرگ، استعداد بي‌پايان انسان و حركت جريان حاكميت عالم به سمت غلبه نهايي حق 5 ركن اصلي براي رسيدن به هدف است كه 5 ارزش بنيادني نيز در آن وجود دارد كه عبارت‌اند از عبوديت و بندگي خدا، تعالي انسان، ترجيح اهداف اخروي و تلاش دائمي و مجاهده في‌سبيل‌الله تا رسيدن به پيروزي.

آيت الله لواساني گفت: عبوديت و بندگي دو ركن دارد كه اطاعت از خدا و سرپيچي از فرمانبرداري غير خدا از اركان آنان است و علمي علم است كه ما را به بندگي خدا برساند و اگر اين گونه نباشد نمي‌توانيم آن علم را شايسته جامعه خودمان بدانيم.

معاون بنياد شهيد و امور ايثارگران گفت: اگر دانشمندي برجسته باشد ولي در جهان به سمت ديگران فكر كند، فايده‌اي ندارد.

وي افزود: تعالي تنها در بعد معنوي نيست بلكه هر حوزه‌اي كه انسان را به رشد برساند، مطرح مي‌شود.

آيت الله لواساني گفت: اگر تلاش علمي نباشد علم به تسخير انسان در نمي‌آيد.

معاون بنياد شهيد و امور ايثارگران افزود: ‌در تحقيقات دانشگاه‌هاي خارج از كشور نيز آمده است كه كساني كه در ابتداي شروع علم آموزي به دنبال سود مالي بودند در علم ناموفق بودند و به اين ترتيب ما بايد اهداف اخروي را در علم آموزي به سودهاي دنيوي ترجيح دهيم.

در ادامه اين نشست سوالي مطرح شد مبني بر اينكه كشورهاي غربي با ايجاد سازوكارهاي مادي رفتارهاي خود را نظام‌مند كردند آيا اين قضيه با اهداف اخروي تناقض دارد؟

وي افزود: اسلام به دنبال عقل قدسي است يعني اهداف اخروي را به سودمالي ترجيح مي‌دهد و اگر در جايي اين دو هدف به تناقض رسيدند بايد هدف اخروي را ترجيح دهيم ولي اگر تناقضي نداشتند مي‌توانيم از طريق مسائل مادي شرايط رسيدن به اهداف اخروي را فراهم كنيم.

آيت‌الله لواساني گفت: استفاده از منافع مادي با اهداف اخروي منافات ندارد.

مشاور ستاد راهبردي نقشه جامع علمي كشور ادامه داد: ‌تلاش و جهاد مستمر و دائمي نيز يكي از اهداف رسيدن به جامعه اسلامي است كه اين جريان براساس استعداد بي پايان انسان صورت مي گيرد.

به گفته وي يكي ديگر از اهداف جامعه اسلامي نيز اميد به پيروزي در همه شرايط است در حالي كه پيش از انقلاب به ما القاء شده بود كه بايد مستشاران آمريكايي امور ما را انجام دهند.

آيت الله لواساني ادامه داد: علم ما بايد مبتني بر بندگي خدا باشد و علمي كه اين قضيه را حاصل نكند علم نيست و به طور كلي اصل نظام ملي ما بايد اين گونه باشد.

مشاور ستاد راهبردي نقشه جامع علمي كشور ادامه داد: در مبناي معرفتي نيز علم بايد كلان‌نگر باشد و علمي كه اين قضيه را حاصل نكند علم نيست.

وي گفت: ما بايد كل نظام علمي را اصلاح كنيم نه اينكه چند نفر را اصلاح كنيم مسئله‌اي كه كار ما را به جريان مي‌اندازد، جمع است.

آيت الله لواساني گفت: ما حداقل 400 سال تحت تربيت غربي بوديم ولي بايد اين جريان را تغيير دهيم؛ زيرا در علم تقليد بسيار بد است و ما نبايد مقلد باشيم البته در عمل مي‌توان مقلد بود ولي علم ما بايد مبتني بر عقل باشد و در نقشه جامع نيز اصول بر همين اساس است البته نقشه جامع علمي نيز مثل تمام كارهاي انساني اشكلاتي دارد كه به مرور زمان بايد حل شود.

بررسي سناريوهاي بخش آينده نگاري توسط پژوهشگر مركز تحقيقات سياست علمي كشور

امير ناظمي پژوهشگر مركز تحقيقات سياست علمي كشور نيز سناريوهاي بخش آينده نگاري نقشه جامع علمي را بررسي كرده و گفت: وضعيت اكنون ما الزاما به يك آينده ختم نمي‌شود و مي‌توان آينده‌هاي متفاوتي را در نظر گرفت كه محقق شوند.

وي تصريح كرد: سناريوها بستري هستند كه مي‌توان در آن بستر به آينده رسيد.

ناظمي افزود: آينده‌هاي يك منطقه در آينده‌هاي كلان ملي تأثيرگذارند و آينده‌هاي كلان ملي در آينده يك بخش اثر دارد بنابراين آينده هر بخش به آينده جهان و منطقه مرتبط است يعني انسان‌ها در سايرين تأثيرگذار و از آنها تأثيرپذير هستند و اين مسئله مهم است كه تأثيرگذاري انسان‌ها بيشتر باشد يا تأثير پذيري آنها.

وي ادامه داد: سناريوهاي جهاني در جهاني شدن و منطقه‌اي شدن، تقاضا گرا بودن و عرضه‌گرا بودن، برون گرا بودن و درون گرا بودن هر كشور مطرح است.

ناظمي گفت: بعد تقاضا گرا بودن برابر عرضه گرا بودن به فرايند سياست‌گذاري جنس بازيگران، جنس تحقيقات، تأمين مالي، خبرگان علمي و علائم ارزيابي كيفي آموزشي بستگي دارد كه هر كدام از اين محورها در اين دو بخش متفاوت هستند و تنوع در بخش تقاضا گرا بيشتر است.

اين پژوهشگر تصريح كرد: در بخش جهاني شدن و ملي و منطقه‌اي هم بعد جابه‌جايي افراد بنگاه‌ها، تمايز ميان استانداردهاي علمي و فناورانه، همكاري هاي علمي و فناورانه، حيطه فعاليت بازيگران و نظام تصميم‌گيري جهاني مطرح مي‌شود و هركدام از اين محورهاي در اين دو بخش متفاوت است.

وي افزود: در بعد برون گرايي در مقابل درون گرايي نيز نيروي كشش بازار، نيروي فشار عرضه، حيطه فعاليت بازيگران، پذيرش مهاجر ان متنوع و بازار محصولات توليد شده در كشور موثر هستند.

فصيحي: برخي نهادها برنامه تحقق نقشه جامع را تدوين كرده‌اند

رئيس ستاد ترويج نقشه جامع علمي كشور گفت: برخي نهادها اين نقشه را در حوزه كاري خودشان برنامه‌ريزي كرده و برنامه تحقق آن را تدوين كرده‌اند.

فصيحي افزود: نقشه جامع علمي براي اقتصاد دانش‌بنيان و دانش‌پايه كردن منابع برنامه‌ريزي‌هاي دارد و برخي نهادها برنامه تحقق نقشه علمي جامعه كشور در حوزه كاري‌ خودشان را تدوين كرده‌اند.

وي افزود: نقشه جامع علمي در ابتدا نيازهاي جامعه را بررسي كرد و كارگروهي براي بررسي نيازهاي جامعه تشكيل شده بود ولي سپس آينده پژوهشي نيز مطرح شد و سناريو و روندهاي براي آينده پژوهشي صورت گرفت.

رئيس ستاد ترويج نقشه جامع علمي كشور خاطرنشان كرد: همچنين در مرحله بعدي مطالعات علم سنجي بر روي مقالات و پايگاه‌هاي استنادي و مراجع علمي انجام گرفت.

فصيحي گفت‌: به عنوان تجربه اول نقشه جامع در حوزه علمي منكر نواقص موجود در نقشه نيستيم ولي نواقص بايد در عمل رفع شود.

رئيس ستاد ترويج نقشه جامع علمي كشور گفت: اين نقشه چشم‌انداز علم وفناوري كشور را مشخص كرده و به اقدامات ملي رسيده است.

وي افزود: اهداف تفسير كننده چشم‌انداز است و اگر در چشم‌انداز 1404 كشور آمده كه بايد مقام اول علم و فناوري منطقه را به دست آوريم اهداف نقشه نيز بر همين اساس تدوين شده است.

فصيحي گفت: تبديل الگوي مبناي منبع پايه به دانش پايه نيز به همراه احياي تمدن نوين اسلامي ايراني از اهداف ديگر اين نقشه است.

رئيس ستاد ترويج نقشه جامع علمي كشور ادامه داد: همچنين براي رسيدن به اهداف در اين نقشه راهبردهاي 13 گانه‌اي در نظر گرفته شده كه بايد آنان را تحقق بخشيم و براي هر راهبرد كلان نيز تعداد اقدام ملي وجود دارد كه آن راهبرد كلان را پوشش مي‌دهد.

بنا بر اين گزارش، در اين دوره آموزشي شركت كنندگان با نقشه جامع علمي كشور، محتوا و اقدامات تدريجي براي اجراي آن آشنا مي‌شوند.

در نقشه جامع علمي كشور 224 راهبرد وجود دارد كه هر كدام از آنها محور عملياتي بودن يك رشته خاص است؛ به اين ترتيب در نشست‌هاي تخصصي كارگاه آموزشي سازمان بسيج دانشجويي در هر گروه خاص، راهبردهاي مرتبط با همان حوزه مورد بررسي قرار مي گيرد.

همچنين امروز چهارشنبه 28 تيرماه، يك آزمون در انتهاي دوره برگزار مي‌شود كه در صورت به حد نصاب رسيدن، براي افراد گواهينامه معتبر آشنايي با نقشه جامع علمي كشور صادر مي‌شود.