گزارشي از برنامه شب گذشته هفت؛

مسئولان سينمايي اين 30 سال فقط به گيشه توجه كردند

متاسفانه مدیریت در وزارت ارشاد اولین گامی که برداشت این بود که منکر سینمای 30 ساله شد. مسئولان کاری نکردند که یک فیلمساز ابتدا به بخش فرهنگی نگاه کند تا گیشه.

کد خبر: ۱۹۷۲۸۰

شنبه - ۳۱ تير ۱۳۹۱ / July 21, 2012

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ برنامه «هفت» در آخرین قسمت خودش که شب گذشته و با تأخیری یک ساعته – به دلیل پخش زنده مسابقه فوتبال - به روی آنتن رفت، موضوع مهمی را برای گزارش اصلی اش انتخاب کرده بود؛ بحث «اخلاق در سینمای ایران» که با حضور منوچهر محمدی، تهیه کننده سینما و شهریار بحرانی پی گرفته شد و از دل آن موضوعات و حقایق قابل تأملی رخ نمود.

منوچهر محمدی که سابقه درخشانی در تهیه تعدادی از مهم ترین و بهترین فیلم های سینمای ایران از «از کرخه تا راین» گرفته تا «طلا و مس» و «زیر نور ماه» و غيره دارد، با اشاره به بحث اخلاق در هنر گفت: «اخلاق دارای تعریف وسیعی است و در آموزه‌های ادیان توحیدی، پایگاه روشنی دارد و دلیل بعثت انبیا هم بحث اخلاق بوده.»

نکته قابل تأملی که شاید یکی از پاشنه آشیل های جدی بحث اخلاق در سینما باشد، اینکه تعریف ما از اخلاق چیست و با چه معیار و محکی به سنجش این مقوله در میان یک طیف از جامعه، خاصه اهالی هنر می پردازیم.

او در ادامه با اشاره به بحث اخلاق در هنر ادامه داد: «بجز یک مورد در قرآن، هر جا که صحبت از تعلیم و تعلم بوده، همیشه صحبت از تزکیه به میان آمده و مقدمه هر تعلیمی، تزکیه است و اگر تزکیه اتفاق بیفتد و هنرمند هم بتواند خودش را به اخلاقیات درست پایبند کند، قطعاً در اثر هنری تاثیراتش بوضوح مشخص است، خصوصاً در حوزه سینما که اعتقادات هر فرد خیلی زود خودش را نشان خواهد داد و اگر بخواهم در این بحث هنرمندان را از هم تفکیک کنم به دو دسته کسانی که دغدغه‌مند هستند و کسانی که این دغدغه را ندارند تقسيم خواهم کرد.»

و این نکته در تلاقی و تداعی با موضوع اخلاق از این جهت اهمیت می یابد که بسیاری از اوقات کسی که دم از اخلاق می زند، خود پایبند به آن نیست و همین امر هم باعث می شود که نه در فیلمش نماد و نمودی درست و اصولی بیابد و نه در مخاطب، کارگر افتد؛ چرا که گفته اند: «سخنی کز دل برآید لاجرم بر دل نشیند.»

و اگر سخنی از دل و روح و روان گوینده اش برنخاسته باشد، قطعاً در جان و دل شنونده اش هم تأثیری نخواهد داشت، بویژه در هنر بی رحم سینما که همه چیز به طرز عجیب و معتبر و ستایش برانگیزی، عیان و سازنده فیلم در خودآگاه و ناخودآگاه خود و فیلم و بیننده، رخ نموده است به روشنی و هویدایی.

شهریار بحرانی در ادامه در همین زمینه گفت: «بین هنر و اخلاق رابطه‌ای وجود دارد و چیزی به معنای واقعی هنر خوانده می‌شود که دارای مبنای اخلاقی باشد.»

و البته این جمله نشان از عقیده ای جدی و مبنایی به مباحث تئوریک اخلاق و سینما از بعد هستی شناسی این دو مقوله دارد که معتقدان به هنر به مثابه امری اخلاقی که در ذاتش دینی است، چنین نتایجی از آن استیفاد می کنند.

نتایجی که به مفهوم «هنر اخلاقی» منجر می شود و می تواند هنر و در اینجا سینما را به طور خاص، از منجلاب این پلورالیسم اباحه گرانه نجات دهد.

اما منوچهر محمدی در ادامه در پاسخ به این سوال که آیا سینمای ایران را سینمای اخلاقی می‌داند یا خیر، گفت: «همه معتقدند که سینمای واقعی ایران مولود انقلاب اسلامی است و در این 30 سال مجموعاً سینمای نجیب و اخلاق گرایی را تجربه کرده‌ایم؛ البته نمونه‌هایی هم داریم که خلاف این صحبت است که می‌توان درباره آن‌ها حرف زد، اما این یک واقعيت انکارناپذیر است که بین آرمان و واقعیت همیشه یک چالش وجود دارد.»

تهیه کننده شاخص سینمای ایران در ادامه گفت: «ما در سال‌های اخیر به دلیل مسائل اقتصادی و البته تنبلی برخی از دوستان فیلمساز، به عدم باورمندی رسیده‌ایم که سینمای ایران می‌تواند به بسیاری از حوزه‌ها نزدیک شود.»

و این «عدم باورمندی» همان موضوع مهمی است که ما در نوشتاری پیش از این به عنوان یکی از جدی ترین و اصلی ترین دلایل بحران های فراگیر سینمای ایران در سال های اخیر، از آن یاد کرده بودیم.

عدم باورمندی به آرمان های دینی و ملی و در ادامه، فاصله گرفتن و دور شدن از مردم و آمال و آلامشان و نتایج و تبعات وخیمی که این موقعیت برای مبتلایان به خودش به دنبال می آورد و از آن جمله، پناه بردن به غرب و جشنواره هایش و دوری از مرام و منش و هویت ملی و دینی.

تهیه کننده فیلم سینمایی «طلا و مس» در این گفت و گو یادآور شد: «از نظر من مجموعه سینمای ایران سینمای آبرومندی است؛ چرا که هم به مسائل اخلاقی توجه دارد و هم اکثر سوژه‌هایی که به تصویر کشیده می‌شود توسط خانواده‌ها قابل دیدن است.»

محمدی ادامه داد: «متاسفانه در سال‌های اخیر مسئولان در وزارت ارشاد منکر 30 سال سینمای ایران شده‌ و این سال‌ها را زیر سوال برده‌اند.»

اما شهریار بحرانی در ادامه گفت: «من دوست ندارم اگر در خصوص بحث اخلاق در سینما در مورد مسائل نظری صحبت می‌کنیم، به افراد بپردازیم؛ سینمای ایران از پس از انقلاب در فضای پاکی رشد کرد و توفیق بسیاری از فیلم‌های ایرانی در جشنواره‌های خارجی حاصل ساخت فیلم در همین فضای پاک بود.»

وي ادامه داد: سینمای ما رو به نزول است و متاسفانه فرهنگ تخریب و تکفیر در میان ما حاکم شده و مسلما تفکر صحیح می‌تواند یک معرفت صحیح ایجاد کند.

منوچهر محمدی نیز تأکید کرد: «به نظر من باید به هنرمند احترام گذاشته شود تا او متوجه شود که مورد توجه است؛ متاسفانه در چند سال اخیر در بحث اخلاق در سینما ما سیر نزولی داشته‌ایم، وقتی کسی اعلام می‌کند که تمام زنان سینمای ایران فاسد هستند، فضا کم کم به سمت بی‌اخلاقی حرکت می‌کند.»

وی در ادامه تاکید کرد: اما آنچه وجود دارد، این است که آرمان با واقعیت در دو نقطه چالش‌برانگیز قرار دارند و آنچه مشخص است در سالیان اخیر به دلیل نگرش و سپس به دلیل مسائل اقتصادی و بخشی نیز به دلیل تنبلی فیلمسازان، سینما از برخی آرمان‌ها عقب افتاده است.

محمدي همچنین به مدیریت بخش سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز اشاره کرد و گفت: در چند سال اخیر، متاسفانه مدیریت در وزارت ارشاد اولین گامی که برداشت این بود که منکر سینمای 30 ساله شود. مسئولان سینمایی کاری نکردند که یک فیلمساز ابتدا به بخش فرهنگی نگاه کند تا گیشه؛ زمینه برای یک فیلمساز باید آماده باشد که برای ساختن فیلم به فکر گیشه نباشد و گیشه برای او در اولویت قرار نگیرد.باید به هنرمند احترام گذاشت و به او اعتماد کرد.

شهریار بحرانی در پایان به ذکر این نکته مهم و خطیر پرداخت که شاید جان کلام این گزارش ویژه باشد: «در حال حاضر ما دچار بحران فرهنگی هستیم که همین موضوع باعث می‌شود شاهد بی‌اخلاقی‌هایی باشيم؛ به نظر من باید اول تفکرمان را درست کنیم و ایمانمان را قوی‌تر نماييم و بعد تاثیر این اخلاق به رفتار و زبانمان هم نفوذ می‌کند و بعد خود به خود وارد دنیای هنر می‌شود.»