یادداشت//

خدیجه (س) کلید شکست محاصره اقتصادی پیامبر (ص) در آغاز رسالت/ پيشتازترين بانو در گرايش به حق و عدالت

عظيم‌ترين خطري که پيامبر را در آغاز رسالتش تهديد مي‌کرد، محاصره اقتصادي مسلمانان بود که حضرت خديجه (س) در ابعاد مختلف کليد شکست اين محاصره شد.

کد خبر: ۱۹۸۷۹۴

دوشنبه - ۰۹ مرداد ۱۳۹۱ / July 30, 2012

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ سخن گفتن از خديجه (س)، سخن گفتن از يك دنيا عظمت و پايداري در هدف است و خديجه يعني كاشانه ايمان در تنگناي دوران.

زني كه روزي در اوج ثروت و فخر و شكوه بود و كنيزكان بي‌شماري صف در صف به دورش مي‌چرخيدند؛ زني از ثروتمندان قريش.

اين روزها در شعب، همه‌چيز در كنار هم بيداد مي‌كند؛ قحطي و سوزش عطش،‌ اشك‌هاي كودكان بي‌تاب، پيرمردان بي‌رمق و چشمان بيمار ابوطالب به افق خيره مي‌ماند. سكوت مي‌كند؛ سكوتي كه حتي از گوهر صبر هم گرانبهاتر است؛ از جنس خالص عشق است.

او حالا ثروتمندترين زن روي زمين است؛ چرا كه گوهري چون محمد دارد. همه مال و مكنتش، شكوه و شهرتش، در برابر وسعت عشق محمد، آن‌قدر حقير است كه براي از دست دادنشان حتي خم به ابرو نمي‌آورد. خديجه يعني كاشانه ايمان در تنگناي دوران.

سخن گفتن از خديجه (س)، سخن گفتن از يك دنيا عظمت و پايداري در هدف است. به‌حق، قلم‌فرسايي درباره كسي كه خداوند بر او درود مي فرستد، بسي مشكل است؛ اما به مصداق آب دريا را اگر نتوان كشيد/ هم به قدر تشنگي بايد چشيد.

خديجه (س) 68 سال پيش از هجرت به ‌دنيا آمد. خانواده او، از نظر شرافت خانوادگي و نسبت‌هاي خويشاوندي در شمار نامدارترين قبيله‌هاي عرب بود كه در همه حجاز نفوذ داشتند. آثار بزرگي و نجابت و شرافت، در كردار و گفتار وي نيز پديدار بود. اين بانوي بزرگوار، از قبيله هاشم بود و پدرش خويلد بن اسد قريشي نام داشت و مادرش فاطمه دختر زائد بن اصم بود.

وي در ميان اقوام خود، يگانه و ممتاز بود. او به فضيلت‌هاي اخلاقي و پذيرايي‌هاي شايان، بسيار شهرت داشت و از اين ‌رو زنان مكه به وي حسد مي‌ورزيدند. دختر خويلد، به سبب همين كمالات اخلاقي، به حق، كفو خوبي براي پيامبر اسلام بود؛ چنان‌كه در روايات، ياوري صديق براي پيامبر معرفي شده است.

خديجه كبري (س) چنان مقامي داشت كه خداوند عزوجل بارها بر او درود فرستاد. بنابر رواياتي از امام محمد باقر عليه السلام، پيامبر اكرم (ص) هنگام بازگشت از معراج، به جبرئيل فرمود: آيا حاجتي داري؟ جبرئيل عرض كرد: خواسته‌ام اين است كه از طرف خدا و من، به خديجه سلام برساني.

نقش خديجه (س) در پيشبرد اسلام

وقتي حضرت خديجه (س) دريافت كه سعادتمند شده، هر چه داشت در راه پيشرفت و موقعيت پيغمبر اسلام (ص) انفاق كرد. او تمام اموال خويش را به پيامبر (ص) بخشيد و در راه نشر اسلام به مصرف رساند؛ تا جايي كه هنگام رحلت پارچه اي براي كفن نداشت.

ابن اسحاق جمله اي در شأن خديجه دارد كه گوياي همكاري و صداقت او در پيشبرد اسلام است. خديجه ياور صادق و با وفاي پيامبر (ص) بود و مصيبت تنها در پي رحلت خديجه (س) و ابو طالب بر پيامبر (ص) سرازير شد؛ گويا اين دو در برابر هجوم ناملايمات بر پيامبراكرم (ص)، سدي بلند و مستحكم بودند.

کلید شکست محاصره اقتصادی پیامبر در آغاز رسالت

عظيم ترين خطري که پيامبر را در آغاز رسالتش تهديد مي کرد، محاصره اقتصادي مسلمانان بود؛ اما اموال حضرت خديجه (س) کليد شکست اين محاصره شد. او مواد مصرفي را به چندين برابر قيمت واقعي اش براي غذاي مسلمانان مي خريد تا آنکه سال هاي محاصره اقتصادي با پيروزي مسلمانان تمام شد.

ایثار و فداكارى خدیجه

خدیجه براى پیامبر اسلام نمونه‏ یك همسر فداكار و ایثارگر بود. از همان آغاز زندگى مشترك تا آخرین لحظه‏ حیات پرثمر خویش، در تمام مدت بهترین یار و یاور و مهربان‌ترین مونس پیامبر محسوب مى‏شد. در روزهاى آرامش نزدیك‏ترین همدم پیامبر، در ایام دشوارى و در گیرودار شداید زندگى صبورترین و پر تحمل‏ترین مددكار و در تمام حوادث سخت و مصیبت‌هاى پى‏درپى قوى‏ترین پشتیبان و همقدم و همراه رسول اكرم (ص) بود.

در تمام شدائد و دشواری‌هایى كه در سال‌هاى بعد از بعثت براى پیامبر و مسلمانان رخ مى‏داد، خدیجه نه تنها مونس پیامبر و موجب تسلى خاطرش بود، بلكه چون مادرى مهربان براى تمام مسلمان‌ها نیز مایه‏ امید و پشت‌گرمى و قوت قلب به شمار مى‏رفت و با صبر و شكیبایى بى‏حساب و قدرت تحمل شگفت‏انگیز و پایدارى و مقاومت شگرفش سرمشق دیگران نیز قرار مى‏گرفت؛ علاوه بر آن هرگز از بذل مال فراوانش در راه هدف الهى پیامبر و گسترش و تقویت اسلام دریغ نورزید.

با آن قدرت مالى و شهرت و مقامى كه داشت و با آن كه قادر بود بهترین زندگى‏ها را داشته باشد و در كمال نعمت و رفاه و آسایش بسر برد، ولى تمام مظاهر زندگى دنیوى را به دور ریخت و در عوض با تمام ناملایماتى كه به خاطر زندگى با پیامبر بر او روى آورده بود دست و پنجه نرم كرد.

سال‌ها، با زجر و شكنجه شوهر بزرگوارش، با تهدیدهایى كه بر زندگى هر دو سایه انداخته بود و با تن دادن به تبعید و محاصره و حتى تحمل روزهاى گرسنگى و شب‌هاى بیدارى، به آسانى كنار آمد تا هر روز قدمى تازه در راه نیل به اهداف عالی اسلام و پیاده كردن برنامه‏هاى قرآن و پیشرفت مكتب انسان‏ساز اسلام بردارد.

پيشتازترين بانو در گرايش به حق و عدالت و نماز

حضرت خديجه (س) پيشتازترين زن در تاريخ اسلام، در گرايش به حق و عدالت است و اين پيشتازي در اسلام، پيشگامي در ايمان، در نماز و نيايش با خداي يكتا و برپايي فرهنگ و منش مترقي و سبقت در دست بيعت دادن با پيامبر، از ویژگی‌های معنوي درخشان او به شمار می‌رود؛ بويژه در آن شرايط تيره و تار جاهليت، مخصوصاً در مورد زنان و دختران كه بيشتر قرباني تاريك انديشي ها و تعصب‌های كوركورانه و خرافه سازي می‌شدند.

خديجه (سلام الله عليها) هم به خاطر موقعيت اجتماعي و اقتصادي و مدیریتش، به طور طبیعی ‌بايد در اردوگاه مخالفان نهضت توحیدگریانه محمد صلی الله علیه و آله قرار بگيرد، نه در اردوگاه نوانديشان و رو آورندگان و ايمان آورندگان به آموزه‌های ستم ستيز وحي و رسالت؛ تا چه رسد كه از پيشتازان و پيشگامان اسلام و ايمان و آزادگي گردد و بر جایگاه پرفراز چهره‌های برجسته قرار بگيرد.

خدیجه بانوى دانشمند و صاحب كمال

نكته‏ مهم آنكه خدیجه در حساس‏ترین شرایط زندگى پیامبر اسلام - چه آن زمان كه وجود مباركش در آستانه‏ نزول وحى قرار داشت و همه چیز دگرگون شده بود و چه آن زمان كه وحى الهى بر قلب پاكش نازل مى‏شد و جهانى را به لرزه درمى‏آورد - همواره رسول اكرم (ص) را به خوبى درك مى‏كرد؛ او را به طور صحیح شناخت و به واقعیت‏هاى والاى وجودش پى برد. رسالت او را به روشنى فهمید و آن را با تمام جانش پذیرفت و با همه‏ توان خود در راه تثبیت و گسترش آن ایستادگى كرد. به راستى كه كمتر همسرى مى‏تواند این چنین حساس و فهمیده و با كمال و عمیق و عالم و واقع‏بین باشد

نخستين بانويي است كه دست بيعت به پيامبر داد

حضرت خديجه (سلام الله عليها)، نه تنها پيشتازترين زن در گرايش به اسلام و ايمان و نماز و پرستش خدا بود، بلكه نخستين بانويي است كه دست بيعت به پيامبر داد و قهرمانانه پيمان بست كه از حق حيات، حق آزادي، حق برابري و حق دفاع و ساير حقوق طبيعي و انساني پيامبر صلی الله علیه و آله در برابر فشار تاريك‌انديشي و تعصب انگيزي، با همه‌ وجود و امكانات خود دفاع كند و در اين پيمان وفادار ماند.

امتياز ديگرش اين بود كه اسلام و اسلام گرايي او نه احساسي بود و نه دنباله‌رو مآبانه، نه بر اساس مُد و پيروي از جريان محافظه كار و رايج جامعه و تاريخ بود و نه موسمي و فصلي و زودگذر؛ بلكه بر اساس آگاهي و شناخت و خردمندي و خردورزي و اخلاص و كمال طلبي بود.

نام خديجه كبري (ع) درخششي خاص دارد

يك سال مانده بود كه با امضاي صلح نامه، مسلمانان از شعب خارج شوند كه دو مصيبت بر پيكره اسلام و پيامبر گرامي (ص) وارد آمد؛ وفات حامي بزرگ ايشان، جناب ابوطالب (ع) و درگذشت خديجه كبري (س). حضرت خاتم الانبيا سال وفات اين دو اسوه جاودانه اسلام را «عام الحزن» ناميد.

14 قرن از آن روزها مي‌گذرد. جامعه مسلمانان، افراد سخت‌كوش فراواني به خود ديده است، ولي نام خديجه كبري (ع) درخششي خاص دارد. زحمات اين بانوي گرانقدر هيچ‌گاه از يادها و خاطره‌ها محو نمي‌شود؛ هرچند مزار ايشان در مكه و در «حجون»، همچون مزار فرزندان معصومش عليهم السلام در بقيع، به تيغ ناداني وهابيت ويران شده است، نام و ياد آنها در دل‌هاي همه سرسپردگان انسانيت و شرافت و خدمت، جاودانه خواهد ماند.