15 شوال سالروز درگذشت سيدالكريم؛

عبدالعظيم حسني؛ اسوه‌اي تمام عيار در امام شناسي

حضرت عبدالعظيم حسني شناخت امام زمانش را فقط منحصر در حفظ کردن یک اسم به عنوان امام زمان نمی‌دانست، بلکه علاوه بر شناخت ایشان تعالیم دین خویش را نيز از ايشان اخذ می‌کرد و ....

کد خبر: ۲۰۳۶۴۷

يکشنبه - ۱۲ شهريور ۱۳۹۱ / September 02, 2012

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»- حامد صارم، هرکس که بمیرد و امام خویش را نشناسد به مرگ جاهلیت از دنیا رفته است (1) این روایتی است متواتر در شیعه و عامه، روایتی کوتاه با مضامینی بسیار بلند.

رسول مکرم اسلام سال‌ها زحمت‌های طاقت‌فرسا کشیدند تا اینکه مردم را از تاریکی عصر جاهلی بیرون آورند، آداب و رسوم جاهلیت را شکستند و به جای آن تعالیم نورانی اسلام را جایگزین کردند، رسم زنده به‌گور‌کردن دختران بعد از ظهور پیامبر عظیم‌الشان اسلام از بین رفت. دیگر کسی از چوب، سنگ یا خرما بت نمی تراشد، و به عبادت بت نمی پردازد. به عبارت دیگر در شبه جزیره عربستان و بلاد اسلامی بت پرستی و زندگی جاهلی یکسره از بین رفت.

زندگی با آداب جاهلیت به پایان رسید، اما مرگ جاهلی هم‌چنان باقیست

زندگی با آداب و رسوم جاهلیت به پایان رسید، اما مرگ جاهلی هم چنان باقیست، هرکس امام زمان خویش را نشناسد با کسی که گمراهانه بت را می پرستد تفاوتی نخواهد داشت. هر شخصی که گردن به قبول ولایت امام زمانش ندهد برای او تفاوتی نمی‌کند که قبل از بعثت رسول گرامی اسلام می زیسته یا بعد از آن؛ چرا که به مرگ جاهلیت از دنیا می رود.

شناخت امام زمان، قبول ولایت ایشان و تسلیم محض بودن در مقابل ایشان، اصلی است که همتای توحید و نبوت و معاد است. چنانچه یکی از این اصول انکار گردد، کفرِ منکر، بی‌تردید ثابت است. کسی که امام زمان خویش را نشناسد مانند کسی که توحید و معاد و... را منکر است و به یقین کافر گشته است.

بعد از پیامبر اعظم (ص) گروهی بسیار، منکر امام زمان خویش شدند، گردن به ولایت وی نسپردند، لذا دچار مرگ جاهلیت شدند، اما عده‌ای معدود به سمت امام زمان خویش حرکت کرده با او بیعت کردند و تحت ولایت او زیستند و حیات ایشان حیات طیبه بود و مرگ ایشان بر اسلام و دین خداوند بود.

یافتن معنای معرفت به امام زمان در سیره عبدالعظیم حسنی

حضرت عبد العظیم حسنی کسی است که مدال افتخار «انت ولینا حقا »؛ (2) را از امام هادی (ع) دریافت کردند. امام هادی (ع) به او فرمودند که تو حقیقتا ولایت ما را پذیرفته‌ای و تو حقیقتا دوستدار ما اهل بیت هستی حضرت عبد العظیم کسی است که امام زمان خویش را شناخت.

آیا شناخت ظاهری امام زمان کافیست؟ آیا صرف اینکه شخص معصومی را به عنوان امام زمان بشناسیم ما را از مرگ جاهلیت نجات می دهد؟ و به راستي معرفت به امام زمان چگونه است؟ برای یافتن پاسخ این پرسش ها خوب است به زندگانی شخصی نگاه کنیم که امام زمانش او را به «انت ولینا حقا» مفتخر ساخت.

شاخصه ویژه ای که ایشان داشت و امروز در اغلب ما یافت نمی شود این بود که برای یاد گیری معارف دینش هیچ‌گاه به رای و نظر شخصی خودش رجوع نکرد، وی کاملا تسلیم محض امام خویش بود .

جناب عبدالعظيم حسني شناخت امام زمانش را فقط منحصر در حفظ کردن یک اسم به عنوان امام زمان نمی‌دانست، بلکه علاوه بر شناخت ایشان تعالیم دین خویش را نيز از ايشان اخذ می‌کرد و اين نقطه‌ای بسیار درخشان در زندگی عبدالعظیم حسنی است. وي مراحل تحصیل خویش را نزد ائمه اطهار به حد بالایی رسانده بود و از علما زمان خویش به حساب مي‌آمد، تا آنجا که امام هادی (ع) به یکی از شیعیانشان فرمودند: «هر گاه در ناحیه خودت در امر دین به مشکل برخوردی درباره آن مشکل از عبد العظیم سوال کن و سلام من را به او برسان».(3)

عبدالعظيم حسني با این جلالت قدر باز هم خدمت امام زمان خویش رفته و می‌گوید: «آمده ام تا دینم را بر شما عرضه کنم تا اگر مورد رضایت بود تا لحظه مرگم بر آن ثابت قدم بمانم»(4) هنگامی که بر امام وارد می‌شود امام ابتدا به او می فرماید: «انت ولینا حقا» و حضرت عبدالعظیم از این جمله امام به خویشتن مغرور نمی شود و دین خویش را از اعتقادش به توحید تا عالم پس از مرگ بر حضرتش عرضه می دارد.

شناخت امام بدون تبعیت از ایشان فایده ای ندارد

او دین خویش را بر امام عرضه می کند؛ زیرا نیک می‌دانسته است که هر اعتقاد و دینی که از راه شنیدن از اهل بیت به دست نیامده باشد باطل است و اعتقادی که از غیر راه شنیدن از معصوم باشد آن دین مرضی خداوند نخواهد بود. او به خوبی دریافته بود که شناخت امام زمان لوازمی دارد که باید به آن ملتزم بود در غیر این صورت شناخت او از امام زمان در قیامت فایده ای برای او ندارد و یکی از آن لوازم این است که منحصراً از امام خویش اخذ معارف کند نه از شخص دیگر در این صورت است که وی امام زمان خویش را شناخته و به مرگ جاهلیت نمرده است.

شناخت امام زمان باید به همراه اخذ معارف از ایشان باشد

البته در میان تمام اصحاب ائمه و محدثین جلیل القدر این مطلب قطعی است که شناخت امام زمان باید به همراه اخذ معارف دین از ایشان باشد والا این شناخت فایده‌ای برای انسان ندارد به طور مثال مرحوم کلینی در بابی  به نام «هرکس که بمیرد و برای او امامی نباشد» پس از نقل سه حدیث در مورد مرگ جاهلیت، حدیث چهارم و آخرین حدیث این باب را درباره شنیدن معارف دین از معصوم نقل می‌کند، در این حدیث ارزشمند امام صادق علیه السلام می فرماید: «هر کس دینداری کند به غیر از شنیدن از امام معصومی خداوند او را دچار سختی خواهد کرد و هرکس ادعا کند شنیدن از غیر بابی که خداوند باز کرده است (منظور ائمه معصومین) مشرک است.»(5)

بنابر این حدیث شریف که مرحوم کلینی آن را در باب معرفت امام آورده است دینداری فقط باید از طریق شنیدن از امام معصوم باشد، و اگر کسی از راه شنیدن از غیر امام معصوم دینداری کند او مشرک است لذا همانگونه که اگر کسی امام زمان خویش را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است؛ هرکسی هم که امام زمان خویش را بشناسد ولی دین خویش را از راه شنیدن از غیر امام زمانش اخذ کند مشرک است.

عبد العظیم حسنی تسلیم در مقابل امام

حضرت عبد العظیم حسنی علیه السلام برای این منظور دین خویش را بر امامش عرضه می‌کند، تا در دین خویش، دچار شرک نباشد. خداوند در قرآن كريم می فرماید: «چه کسی گمراه تر است از کسی که تبعیت از هوای خویش می کند به غیر از هدایتی از جانب خداوند»(6) حضرت موسی بن جعفر علیه السلام فرمودند: «منظور خداوند کسی است که دینش را از رای و نظر شخصی خویش بدون امامی از ائمه هدایت اخذ کند» (7) و اين نكته‌اي بسیار مهم است که این روایت را مرحوم مجلسی در باب معرفت امام زمان آورده است.

شناخت بدون تسلیم در مقابل امر امام در حقیقت شناخت نیست

ارزش و منزلت اشخاصی همچون عبد العظیم حسنی فقط و فقط به سیادت ایشان نیست بلکه حضرت عبد العظیم کسی است که به خوبی امام زمان خویش را شناخته و درک کرده است. شناخت به تنهایی کافی نیست؛ شناخت بدون تسلیم در مقابل امر امام در حقیقت شناخت نیست.

دوری از معارف امام زمان باعث اختلاف در جامعه می شود

بنابراین اعتقاد مهم شیعه امامیه بود که سید الکریم الحسنی دین خویش را یعنی مجموعه اعتقادات خویش را بر امامش عرضه کرد و این همان اعتقادی است که امروز در میان ما خاصه نسل جوان ما به فراموشی سپرده شده است و تاوان این فراموشی همان تشتت در افکار و اندیشه های دینی ما است؛ چرا که وقتی فراموش کردیم که تنها و تنها باید به امام خویش رجوع کنیم و فراموش کردیم که تنها منبع برای شناخت درست، دقیق و مورد رضایت خداوند، امام معصوم است؛ هر کس از طریق و روش خاص خودش دینداری می کند که این باعث اختلاف و تشتت در مبانی فکری می شود.

امام هادی(ع) خطاب به سيدالكريم: خداوند تو را ثابت قدم بدارد

بعد از این عرضه دین، امام هادی علیه السلام به ایشان فرمودند: «یا اباالقاسم هذا والله دین الله الذی ارتضاه لعباده فأثبت علیه ثبتک الله بالقول الثابت فی الحیاه الدنیا و فی الاخره» (8) امام ایشان را  با کنیه مورد خطاب قرار دادند که این نشان از احترام امام هادی علیه السلام به ایشان است و فرمودند ای اباالقاسم! این به خدا سوگند همان دینی است که خدا از آن راضی گشته است برای بندگانش، پس برآن ثابت بمان. خداوند تو را  بر این اعتقاد در این دنیا و آخرت ثابت بدارد.

سید الکریم حسنی از منتظران حضرت حجت (عج) است

حضرت سید الکریم حسنی همچنانکه امام زمان خویش را شناخت و تابع آراء واهوا نشد و فقط و فقط دینش را از امام خویش اخذ کرد، همواره منتظر ظهور بود به گونه‌اي كه همواره از منتظران فرج آل محمد صلوات الله علیهم  به حساب می‌آيد.

ایشان به نزد امام جواد علیه السلام مشرف می شود و خطاب به آن امام همام می‌گوید: «من امید دارم که شما همان قیام کننده از آل محمد باشید که زمین را پر از عدل و داد می کند» امام جواد علیه السلام می فرمایند :«همه ما اهل بیت قیام کننده به امر خدا هستیم، اما آن قیام کننده که زمین را از لوث وجود کفار پاک می کند من نیستم. او کسی است که ولادتش مخفی است و از نگاه شیعیان غایب است و حرام است بر شیعیان که نام او راببرند او هم نام رسول خدا ست و کنیه اش کنیه رسول خداست .... »(9)

زیارت عبدالعظيم، زیارت کربلا است

آری او که عارف به امام زمان خويش، فقیه در علوم اهل بیت، محدثی جلیل القدر و یاری کننده امام زمانش بود، آنچنان شأن و مقامی نزد اهل بیت يافت که عقل از درک و فهم آن عاجز است؛ به راستي چه مقام و منزلتی بالاتر از اینکه زائرش را خداوند همانند زائر اباعبد الله الحسین مي‌نگرد(10) و به او ثواب زیارت امام حسین علیه السلام را می دهد، اگر این است مرتبه و عظمت شأن زائر حضرت عبد العظیم حسنی، پس خود او چه جایگاه رفیعی نزد خداوند متعال دارد؟ این جاست که عقل و درک ما از فهم آن شأن عاجز است.

درک ما و فهم ما با همه عجزش به کمک روایات این را می تواند بفهمد که حضرت عبد العظیم به این مرتبه نرسید مگر با شناخت امام زمانش و اطاعت از او. گویی این قضیه دو بخش دارد يكي اينكه هرکس بمیرد و امام زمان خویش را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است و ديگري اين‌كه هر کس از امام خویش اخذ معارف دین نکند مشرک است.

پس هرکس که امام زمانش را بشناسد و تنها از امام زمانش کسب فیض و یادگیری نماید به مانند عبدالعظیم حسنی در بلندای هستی پرواز خواهد کرد؛ به قدري بلند پرواز خواهد کرد که زائرش مقام زائر امام حسین را خواهد داشت و به قدري علو شأن خواهد یافت که عقل و درک ما از فهمیدن مقامش عاجز است. کما اینکه امام صادق علیه السلام فرمودند: «بالدرایات للروایات یعلو المومن الی اقصی درجات الایمان»؛ به وسیله درایت و فهمیدن روایات اهل بیت مومن به بالاترین درجات ایمان می رسد. (11)

چه خوب است ما هم مانند او امام شناس شویم و از مرگ جاهلیت به دور باشیم و در یک کلمه مانند او یار امام عصر خویش و منتظر ظهور او  شویم به نحوی که از امام زمان خطاب به ما نیز  این کلام به گوش برسد که «انت ولینا حقا».

پی نوشت ها:

1. الكافي/ جلد 1/ صفحه 377
2. توحید/ صفحه 81/ باب 2/ حديث 37
3. مستدرک الوسائل/ کتاب صفات قاضی
4. توحید/ صفحه 81/ باب 2/ حديث 37
5. الكافي/ جلد1/ صفحه 376/ باب من مات و ليس له إمام من أئمة ...
6. سوره قصص/ آيه 50
7. بحارالأنوار/ باب وجوب معرفة الإمام
8. توحید/ صفحه 81/ باب 2/ حديث 37
9. عصر الظهور/ الشيخ علي الكوراني العاملي/ صفحه 281
10. ثواب الاعمال/ صفحه 99
11. معانی الاخبار/ باب 1/ حديث 1