نگاه و نقبي به آرا و انديشه‌هاي سيد مرتضي آويني در باب هنر (بخش اول)؛

آينه در آينه

با وجود كثرت مباحثاتي كه درباره سينما انجام مي شود، استقبال عموم مردم از فيلم ها همچنان فارغ از نظرات عموم منتقدان سينماست، ‌تا آنجا كه گويي مردم عمد دارند كه قواعد و معيارهاي منتقدان را نقض كنند...

کد خبر: ۲۱۸۷۶

دوشنبه - ۱۹ اسفند ۱۳۸۷ / March 09, 2009

سينما به مثابه يك نهاد اجتماعي در ادامه يك سير تاريخي 90 ساله صورت و ماهيتي يافته است كه به ما اجازه نمي دهد تا آزادانه به هر نحو كه بخواهيم معنايش كنيم.

واقعيت سينما، چه بخواهيم و چه نخواهيم، بيرون از ذهن ما وجود دارد و همين است كه هست؛ نهادي متشكل از يك نظام تكنولوژيك پيچيده بسيار پر خرج، شهرك هاي سينمايي، استوديوها، لابراتوارها، مجموعه اي بسيار گسترده از تكنسين ها و متخصصان مديريت، اقتصاد، تكنولوژي و هنر و ... و در نهايت سالن هاي بزرگي به نام سينما كه در آنجا در ازاي مقدار معيني پول، نتيجه كار را به نمايش عمومي مي گذارند.

بازدهي اقتصادي جزء لاينفك اين هنر تكنولوژيك متكي بر تجارت است و امكان نفي اين خصوصيت در سينما وجود ندارد، هرچند كه نخواهيم فيلم را چون يك كالاي تجارتي بنگريم...

آراي سيد مرتضي آويني همچنان كه در فصلي از مقاله «سينما و مردم» در بالا بدان اشاره شد، عميقاً متكي بر مباني شناختي از پديده مدرن هنر، خاصه هنر سينماست.

آنچه بر اهميت آرا و نظرات سيد مرتضي آويني مي افزايد و آن را ممتاز مي گرداند، ‌علاوه بر سبقه و عقبه انديشگي اسلامي و ناب بودن ماهيت تفكر ديني و ولايي او، ‌تسلطي است كه بر مباني توسعه و تمدن غرب و دستاوردهاي تكنولوژيك آن دارد و از جمله دقتمندي و تفوقي كه بر مديوم سينما روا مي دارد.

سيد مرتضي آويني در مقاله «سينما و مردم» بحث خود را از رويكردهاي دوگانه و «من المشرق الي المغرب» منتقدان و مردم آغاز مي كند و شروع بحث را با پيش كشيدن سرفصلي بسيار چالش برانگيز و مهم شكلي ديگر مي دهد.

با وجود كثرت مباحثاتي كه درباره سينما انجام مي شود، استقبال عموم مردم از فيلم ها همچنان فارغ از نظرات عموم منتقدان سينماست، ‌تا آنجا كه گويي مردم عمد دارند كه قواعد و معيارهاي منتقدان را نقض كنند و نشان دهند كه نقادي سينما در اين كشور حرفه اي است كاملاً به دور از واقعيت.

در واقع پيش كشيدن بحث نقد و تعارض آن با مرام و مسلک عموم مردم، رويكردي كاملاً جدي در باب زيبايي شناسي هنر سينما و فهم درست و عميق از اين مقوله است كه در ادامه مقاله،‌ نويسنده بدان مي پردازد و مباحث متنوعي را با محوريت ارتباط سينما و مردم از جهات مختلف به بحث مي گذارد.

شكي نيست كه ذائقه مخاطب عام سينما به ساده پسندي و تفنن خو كرده است و اين پيش از آن كه به مردم بازگردد، به ماهيت تمدن غرب باز مي گردد كه انسان را نيازمند غفلت پرستي و گريزي از مرگ آگاهي مي خواهد...

اما گذشته از آن كه اين فقط جزئي از حقيقت است اين علت ذائقه مخاطب عام هرگز نمي تواند سينماي ايران را در پشت كردن به مخاطب عام و روي آوردن به مخاطب خاص سينماي آوانگارد و جشنواره اي توجيه كند.

بخش ديگر اين حقيقت آن است كه فطرت جمعي مردم، ‌در عين حال، سالم و صادق و اهل تميز است و صداقت را از رمز بيكاري باز مي شناسد: «و اما ما ينفع الناس فيمكث في الارض...»

ايرج ميرزا بعد از يكي دو نسل در گور فراموشي پوسيد، اما حافظ هشتصد ساله، هنوز طراوت جواني اش را از كف نداده است و هشتصد سال ديگر نيز اگر بگذرد، پير نخواهد شد ...

ادامه دارد/انتهاي پيام/