نگاهي به فيلم «ميليونر زاغه نشين» حائز برترين رتبه هاي اسكار اخير

ايمان بياوريم به ميليونر شدن يك زاغه نشين!

فيلم «ميليونر زاغه نشين» برنده چندين جايزه مهم اسكار كه البته در بهترين ساعات پخش و بهترين و پر بيننده ترين روزهاي سال از تلويزيون جمهوري اسلامي ايران نيز پخش شد، آخرين نمونه محصولات سياست گذاري شده سران هاليوود و اسكار است.

کد خبر: ۲۲۶۰۴

شنبه - ۱۵ فروردين ۱۳۸۸ / April 04, 2009

محمد رضا محقق:

فيلم «ميليونر زاغه نشين» برنده چندين جايزه مهم اسكار كه البته در بهترين ساعات پخش و بهترين و پر بيننده ترين روزهاي سال از تلويزيون ايران نيز پخش شد، آخرين نمونه محصولات سياست گذاري شده سران هاليوود و اسكار است.

حالا ديگر به كساني كه نديده و نشنيده، محصولات هاليوودي و تقدير شده هاي اسكاري را به باد نقد و توهين مي گيرند بيشتر و بهتر حق مي دهم! اين حس عاقلانه و منصفانه نيست ولي گفته اند تجربه از علم برتر است و گرچه علم و ادب ما را به شنيدن و ديدن و منتظر ماندن فرا مي خواند ولي تجربه پشت تجربه و گزيده شدن هزار باره از يك سوراخ، بالاخره يك جايي كار خود را مي كند و بالاخره يك روزي ما را به اين موقعيت رهنمون مي کند كه پشت اين جشنواره ها و جايزه ها و به به و چه چه ها چه خبر است؟!

بالاخره يك روزي بايد ايمان بياوريم كه قضايا به همين سادگي كه براي ما تعريف كرده اند و مي كنند نيست و پشت اين غول رسانه اي و پوشش خبري و جلوه و عشوه هنري، يك امپراطوري ديو آسا نشسته كه براي آب خوردن جماعت جهان سومي هم برنامه دارد؛ واقعاً كه چه ساده ايم ما!

آخر اين چه تصوير ياجوج و ماجوجي است كه اين فيلم و امثالش از جوامع و مردمان مشرق زمين و جهان سومي نشان مي دهد و پاي آن مي ايستد؟ بياييد داستان را با دور تند، يكبار ديگرمرور كنيم.

قضيه شكل سوم از نوع هزارم: هند، با مردماني عموماً فقير و بدبخت (جالب آنكه فقط 25 درصد از جمعيت هند فقيرند و مابقي نه). خب، فقر مسئله چندان قابل كتماني نيست. اصلاً قرار نيست و نمي شود هم كتمانش كرد.

تصاويري رقت انگيز و ترحم آميز و البته با بهترين ميزانسن ممكن از جريان فقر و زندگي اي كه در دل اين فقر، متولد مي شود و قد مي كشد و بالا مي رود. در اين ميان يك شي مهم و كاملاً سينمايي وجود دارد كه اساساً در تاريخ سينماي هاليوودي كه بر اساس چشم انداز كشورهاي جهان سومي و البته شرقي ساخته شده نقش عجيب و تعيين كننده اي دارد؛ زباله!

انبوه زباله ها، كوهي كه با حركت مردم، هجوم فقرا يا لودر، جابجا مي شود خب، كم كم چهره واقعي داستان پردازان اين مستند رقت انگيز نمايان و نمايان تر مي شود.

اينجاست كه پاي درام به وسط مي آيد و انديشه مستقر در درام هم خودي مي نماياند؛ جرقه اي در دل فقر و نشانه اي در انبوه بي نشاني ها. كور سويي براي رشد، پول، حركت، جايزه، موفقيت، پيروزي و رهايي: يك سابقه تلويزيوني! چه جالب؛ عجب نسخه دقيقي براي مردمان بدبخت با آن زندگي هاي نكبت بار مي پيچند.

نكته اي كه همگان بايد به آن ايمان بياورند اين است كه «نقشه راه» از دل مدرنتيه و تكنولوژي كه غرب بوجود آورده و هدايتگر آن است، بيرون مي آيد. همه چيز از دل مصرف بيرون مي آيد و در يك كلام دل بستن به دام زيباي مدرنتيه.

تو بايد در مسابقه اي شركت كني كه چند و چونش را ديگران طراحي كرده اند. پس حتي اگر دست بر قضا و خلاف ميل مجري برنامه موفق هم شوي، در زميني موفق شده اي كه چيدمان وسايلش دست حريفت بوده، حريفي كه دهكده اي را طراحي و پي ريزي كرده است كه اصل اساسي اش بر باد دادن بومي گري هاي جوامع ديگر و خاصه جوامع شرقي است.

اين خلاصه اي با دور تند از مضمون و تم فيلم «ميليونر زاغه نشين» است كه با طرح توطئه اي منشا شده از همين خاستگاه فكري و انديشگي، به فيلمي هيجان برانگيز و خوش فرم ولي بد تركيب تبديل شده است.

فيلمي با تحرك بالا، موسيقي فوق العاده، طراحي صحنه حيرت آور، بازي هاي در خور و ميزانسني آنچنان متناسب كه موجد مجموعه اي به ياد ماندني شده است. اما اين همه، در خدمت يك ميزانسن فكري و باطني است كه دست بر قضا(!) يا پاي در طراحي در پيش تعيين شده،‌توهين و تمسخري تكراري اما خوش زرق و برق است كه لاي زرق و برق سينما و داستان و درام و همه آن چيزهاي حرفه اي ديگر پيچيده شده و تحويل تماشاگر آنجايي و اينجايي داده مي شود.

واقعيت اين است كه سينما، به طرز پيچيده، حرفه اي و پر سرمايه اي، وسيله اي شده است براي تحميل انديشه دهكده جهاني كه بر اساس متدهاي امپراطوري رسانه اي غرب طرح ريزي شده و در حال اجراست و «ميليونر زاغه نشين» هم ظاهراً حركتي در همين راستا است.

باطنش كه چندان معلوم نيست، الله اعلم؛ ما كه علم غيب نداريم!