معرفی رشته‌های دانشگاهی- 10

ریاضی؛ رشته‌ای برای بچه‌درسخوان‌ها!

اگر می‌خواهید چهار سال از عمر گرانبهایتان صرف خواندن و فراگرفتن علمی شود که «مادر» همه علوم است، رشته ریاضی را انتخاب کنید.

کد خبر: ۲۵۶۰۵۲

پنجشنبه - ۱۷ مرداد ۱۳۹۲ / August 08, 2013

گروه علمی «خبرگزاری دانشجو»؛ هر روز چند بار از چهار عمل اصلی استفاده می‌کنید؟ مفاهیم هندسی از قبیل طول، مساحت و حجم چقدر در زندگی روزمره شما کاربرد دارد؟ خیابان‌ها و میدان‌هایی که محل عبور و مرور شما است، ساختمانی که در آن زندگی می‌کنید و وسایل زندگیتان چه شکلی دارند؟ آیا غیر از این است که همه آنها از اشکال هندسی هستند یا ترکیبی از این اشکال؟ می‌بینید که همه ما در زندگی روزمره خود به میزان زیادی از دانش ریاضی استفاده می‌کنیم از سوی دیگر ریاضیات،‌ پایه علوم و مهندسی است و امروزه همه رشته‌هایی که پایه علمی دارند، از الگوهای ریاضی استفاده می‌کنند و در واقع هر چقدر که شغل یک فرد تخصصی‌تر شود،‌ میزان ریاضیاتی که لازم دارد،‌ بیشتر می‌گردد.

برای مثال یک مهندس الکترونیک از آنالیز تابعی و فرآیندهای تصادفی استفاده می‌کند یا یک برنامه‌ریز پروژه‌های اقتصادی،‌ از مطالب پیشرفته آماری مانند سری‌های زمانی، به عنوان ابزار کار یاری می‌گیرد. به همین دلیل امروزه تربیت متخصصان علم ریاضی؛ یعنی افرادی که قادر هستند ریاضیات مورد نیاز را آموزش داده و یا تولید کنند، اهمیت بسیار زیادی دارد؛ چرا که لازمه پیشرفت در تکنولوژی، توجه به دانش ریاضی است.

اما این دانش مهم و پایه چیست؟ آیا می‌توان این علم را در چند جمله معرفی کرد؟ بدون شک معرفی علوم پایه، بخصوص علم ریاضی که مادر همه علوم است، کار بسیار دشواری است؛ زیرا این علم از یک سو ذهنی و تجریدی و از سوی دیگر عملی می‌باشد و در نتیجه یک تعریف باید کلی باشد تا بتواند تمامی ابعاد دانش ریاضی را در بربگیرد.

در کل می‌توان گفت که ریاضیات‌ هنری‌ است‌ باستانی‌ و از همان‌ آغاز از جمله‌ ذهنی‌ترین‌ و در عین‌ حال‌ عملی‌ترین‌ تلاش‌های‌ آدمی‌ بوده‌ است‌؛ یعنی‌ از همان‌ 1800 سال‌ پیش‌ از میلاد که‌ بابلی‌ها در زمینه‌ خواص‌ تجریدی‌ اعداد به‌ پژوهش‌ پرداختند، ریاضیات‌ در کنار جنبه‌های‌ ادراکی‌ نظری‌، به‌ صورت‌ ابزاری‌ که‌ هر روز برای‌ مسّاحی‌ زمین‌، دریانوردی‌ و ساختن‌ بناهای‌ بزرگ‌ مورد نیاز بود، به‌ کار می‌رفت‌. امروزه‌ نیز وضع‌ به‌ همین‌ منوال‌ است‌ و شاید به‌ همین‌ دلیل‌ ما در رشته‌ ریاضی‌ با دو گرایش‌ ریاضی‌ محض‌ و کاربردی‌ روبرو هستیم‌.

در این‌ میان‌ عموماً ریاضیات‌ کاربردی‌ را به‌ شاخه‌ای‌ از ریاضی‌ می‌گوییم‌ که‌ کاربرد عملی‌ مشخصی‌ داشته‌ باشد؛ برای‌ مثال‌ در اقتصاد، کامپیوتر، فیزیک‌ یا آمار و احتمال‌ کاربرد داشته‌ باشد و ریاضی‌ محض‌ نیز به‌ شاخه‌ای‌ گفته‌ می‌شود که‌ به‌ نظریه‌پردازی‌ ریاضی‌ می‌پردازد، اما باید توجه‌ داشت‌ که‌ امروزه‌ این‌ دو گرایش‌ آن‌چنان‌ در هم‌ ادغام‌ شده‌اند که‌ مرزی‌ را نمی‌توان‌ بین‌ آنها مشخص‌ کرد؛ زیرا گاه‌ یک‌ تئوری‌ کاملاً محض‌ وارد مرحله‌ کاربردی‌ شده‌ و چون‌ در عمل‌ با مشکل‌ روبرو می‌شود، بار دیگر به‌ حوزه‌ تئوری‌ برمی‌گردد و در نهایت‌ پس‌ از رفع‌ نقایص‌، دوباره‌ وارد مرحله‌ کاربردی‌ می‌شود؛ یعنی‌ یک‌ تعامل‌ و ارتباط‌ دوجانبه‌ای‌ بین‌ ریاضی‌ کاربردی‌ و محض‌ وجود دارد.

توانایی‌های‌ لازم

دانشجوی‌ رشته‌ ریاضی‌ باید شخصی‌ صبور و با حوصله‌ باشد و از صرف‌ وقت‌ در حل‌ مسائل‌ دریغ‌ نکند و در کل‌ لازم‌ است‌ که‌ به‌ درس‌ ریاضی‌ علاقه‌مند بوده‌ و در دوره‌ متوسطه‌، دانش‌آموز موفقی‌ در رشته‌ ریاضی‌ باشد. این‌ رشته‌ نیازمند دانشجویانی‌ است‌ که‌ از نظر ذهنی‌، آمادگی‌ جذب‌ ایده‌های‌ جدید را داشته‌ باشند و بتوانند الگوها و نظم‌ را درک‌ کرده‌ و مسائل‌ غیرمتعارف‌ را حل‌ کنند. به‌ عبارت‌ دیگر یک‌ روحیه‌ علمی‌، تفکر انتقادی‌ و توانایی‌ تجزیه‌ و تحلیل‌ داشته‌ باشند.

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران

کاربرد ریاضی‌ در علوم‌ مختلف‌ انکارناپذیر است‌. برای‌ مثال‌ مبحث‌ آنالیز تابعی‌ در مکانیک‌ کوانتومی‌، کاربرد بسیار زیادی‌ دارد یا در بیشتر رشته‌های‌ مهندسی‌ معادله‌ «لاپ‌ لاسی» که‌ یک‌ معادله‌ ریاضی‌ است‌، مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد.

در جامعه‌شناسی‌ نیز نظریه‌ احتمال‌ و نظریه‌ گروه‌ها نقش‌ بسیار مهمی‌ ایفا می‌کند. در کل‌ باید گفت‌ که‌ همه‌ صنایع‌، زیرساخت‌ ریاضی‌ دارند و به‌ همین‌ دلیل‌ در همه‌ مراکز صنعتی‌ و تحقیقاتی‌ دنیا، ریاضیدان‌ها در کنار مهندسین‌ و دانشمندان‌ سایر علوم‌، حضوری‌ فعال‌ دارند و آنچه‌ در نهایت‌ ارائه‌ می‌شود، نتیجه‌ کار تیمی‌ آنها است‌.

در جامعه‌ ما نیز اگر مشاغل‌ جنبه‌ علمی‌ داشته‌ باشند، قطعاً به‌ تعداد قابل‌ توجهی‌ ریاضیدان‌ نیاز خواهیم‌ داشت‌؛ چون‌ یک‌ ریاضیدان‌ می‌تواند مشکلات‌ را به‌ روش‌ علمی‌ حل‌ کند. البته‌ این‌ به‌ آن‌ معنا نیست‌ که‌ در حال‌ حاضر هیچ‌ فرصت‌ شغلی‌ برای‌ یک‌ ریاضیدان‌ وجود ندارد، اما باید حضور ریاضیدان‌ها در مراکز تحقیقاتی‌ و صنعتی‌ پررنگ‌تر باشد. یک‌ لیسانس‌ ریاضی‌ به‌ دلیل‌ نظم‌ فکری‌ و بینش‌ عمیقی‌ که‌ در طی‌ تحصیل‌ ب دست‌ می‌آورد، می‌تواند با مطالعه‌ و تلاش‌ شخصی‌ در بسیاری‌ از شغل‌ها، حتی‌ شغل‌هایی‌ که‌ در ظاهر ارتباطی‌ با ریاضی‌ ندارد، موفق‌ گردد.

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل
دروس‌ مشترک‌ بین‌ گرایش‌های‌ ریاضی:
ریاضی، آنالیز، جبر، مبانی‌ ریاضیات‌، آمار، معادلات‌ دیفرانسیل‌، جبر خطی‌، مبانی‌ هندسه‌، توابع‌ مختلط‌، آنالیز عددی‌، مبانی‌ کامپیوتر، گراف‌، نظریه‌ معادلات‌ دیفرانسیل‌، نظریه‌ اعداد.

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ ریاضی‌ محض‌:
جبر، آنالیز، هندسه‌ موضعی‌، توپولوژی‌، هندسه‌ دیفرانسیل‌.

دروس‌ تخصصی‌ گرایش‌ ریاضی‌ کاربردی‌:
تحقیق‌ در عملیات، آنالیز عددی، فرآیندهای‌ تصادفی‌، ساختمان‌ داده‌ها، سری‌های‌ زمانی‌، زبان‌ برنامه‌نویسی‌ پیشرفته