آشنایی با ریشه ضرب المثل‌ها؛

اصطلاح «گرگ باران دیده» از کجا آمد؟

این ترکیب وصفی که اکنون به صورت ضرب المثل درآمده کنایه از افراد مجرب و آزموده است که گرم و سرد روزگار را چشیده، نشیب و فراز زندگی را در نور دیده، در بوته سختی‌ها و دشواری‌ها آبدیده شده باشند.

کد خبر: ۲۵۸۹۵۸

دوشنبه - ۰۴ شهريور ۱۳۹۲ / August 26, 2013

به گزارش گروه فضای مجازی «خبرگزاری دانشجو»، علامه دهخدا در مورد این مثل سائر و مصطلح معتقد است که: «گرگ بچه از باران می‌ترسد و در وقت باران از سوراخ خود بیرون نمی‌آید هرچند گرسنه و تشنه باشد، اما چون گرگی بیرون خانه خود باشد و از اتفاقات، او را باران درگیرد و ببیند از او آفتی و ضرری نمی‌رسد بار دیگر دلیر می‌شود و از باران خائف نمی‌گردد.»

اگر به همین دلیل و علت بسنده کنیم باید بگوییم گرگ بچه باران دیده! نه گرگ باران دیده، زیرا واژه گرگ در این ترکیب وصفی ناظر بر گرگهای بزرگ است که در صحاری و بیابان‌ها به دنبال طعمه تلاش و دوندگی می‌کنند. اگر غرض و مقصود گرگ بچه بود اولاً گرگ بچه را به جای گرگ در مثل بالا به کار می‌بردند.

شادروان دکتر محمد معین هم در فرهنگ جامع و بی‌نظیر خود به نقل از سایر فرهنگ‌ها ذیل واژه گرگ راجع به ریشه این ضرب المثل می‌نویسد: «گویند گرگ از باران می‌ترسد و در باران از سوراخ خود بیرون نمی‌آید اما همین که در صحرا باشد و باران بخورد دیگر ترسش می‌ریزد.»

ولی از همهٔ این‌ها محتمل‌تر «گرگ بالان دیده» می‌باشد که در اینجا معنی لغوی «بالان» به معنای دام و تله است. یعنی گرگی که یکبار در تله افتاده باشد و یا از دام و کمین شکارچی رسته باشد تجربه‌ای گرانب‌ها دارد و بقولی دیگر گرفتار نخواهد شد.

منبع: باشگاه خبرنگارن