شاید بنزین سر سفره مردم بیاید!

در حال حاضر قیمت بنزین آزاد از قیمت معادل آن در فوب خلیج فارس کمتر است و ضروری است در این مرحله صرفا قیمت بنزین آزاد افزایش یابد.

کد خبر: ۲۶۷۰۲۰

چهارشنبه - ۱۷ مهر ۱۳۹۲ / October 09, 2013

به گزارش گروه فضای مجازی «خبرگزاری دانشجو»، شبکه تحلیلگران فناوری ایران (ایتان) طی نامه‌ای خطاب به زنگنه وزیر نفت، پیشنهاداتی برای سهمیه‌بندی بنزین و تعیین قیمت بنزین آزاد ارائه کرد.

در این نامه آمده است: اتخاذ راهبرد قیمتی ـ مقداری در تخصیص سهمیه ماهانه 60 لیتر بنزین 400 تومانی به هر خانوار بدون افزایش قیمت و همچنین افزایش قیمت بنزین آزاد می‌تواند منافع بیشتری را از نظر «عدالت در تخصیص یارانه بنزین»، «کنترل انتظارات تورمی و تورم»، «کاهش مصرف و افزایش صرفه‌جویی» نسبت به افزایش قیمت انواع بنزین تامین کند.

متن کامل این نامه‌ به شرح زیر است:

جناب آقای مهندس زنگنه - وزیر محترم نفت

پیرو اظهار نظر جنابعالی مبنی بر مشخص شدن قیمت بنزین در روزهای آینده، و با توجه به فعالیت‌های کار‌شناسی انجام شده در شبکه و در جهت کمک به تصمیم‌گیری آن وزارت، در ادامه مواردی رابه استحضار می‌رساند:

1- اجرای طرح کارت هوشمند سوخت و سهمیه‌بندی بنزین خرداد ماه سال 86 و اجرای گام اول قانون هدفمند کردن یارانه‌ها در دیماه سال 89 رشد مصرف بنزین کشور را متوقف کرد. با توجه به تورم عمومی کشور در دو سال اخیر، هزینه‌های حمل ‌و نقل عمومی افزایش پیدا کرده است اما تثبیت قیمت بنزین طی این دوره و اجرا نکردن گام دوم قانون هدفمند کردن یارانه‌ها باعث کاهش ارزش واقعی بنزین نسبت به ابتدای اجرای گام اول این قانون شده است. در نتیجه صرفه مصرف بنزین برای استفاده خودروهای شخصی بیشتر شده است و همانطور که در شکل زیر مشاهده می‌شود، مصرف بنزین در سال 91 نسبت به سال‌های قبل آن مجددا روندی افزایشی یافته است. در حال حاضر وزارت نفت قصد دارد برای پاسخگویی به نیاز داخل مقداری بنزین وارد کند.

2- بررسی‌ها نشان می‌‌دهد یکی از دلایل اصلی کنترل مصرف بنزین کشور در سال‌های گذشته استفاده از راهبرد قیمتی- مقداری به جای راهبرد صرفا افزایش قیمت بوده است که اصلیترین الزامات اجرای آن در این مرحله به شرح زیر است:

2-1- اختصاص سهمیه ماهانه 60 لیتر بنزین 400 تومانی به هر خانوار و نه هر وسیله نقلیه بدون افزایش قیمت

برخی خانواده‌ها بیش از یک وسیله نقلیه دارند و برخی دیگر از داشتن وسیله نقلیه محرومند. در شرایط موجود، خانواده‌ای که وسیله نقلیه بیشتری دارد به میزان بیشتری از بنزین یارانهای استفاده می‌کند. در نتیجه پیشنهاد می‌شود بر اساس تجمیع بانک اطلاعاتی بدست آمده از هدفمند کردن یارانه‌ها و کارت هوشمند سوخت، سهمیه 60 لیتر بنزین نیمه یارانه‌ای به هر خانواده به جای هر وسیله نقلیه اختصاص یابد بدون آنکه قیمت آن افزایش پیدا کند. با این کار توزیع یارانه بنزین میان خانوارهای دارای وسیله نقلیه اعم از خودرو و موتور سیکلت برابر و عادلانه می‌شود و به خانوارهایی که بیش از یک وسیله نقلیه دارند، سهمیه و یارانه اضافه‌ای اختصاص نمی‌یابد.

همچنین دولت با تخصیص ماهانه مبلغ ما به‌تفاوت قیمت بنزین نیمه‌یارانه‌ای با قیمت بنزین آزاد به خانوارهای فاقد وسیله نقلیه، یارانه بنزین خودروهای شخصی را به صورت کاملا عادلانه در تمامی خانوار‌ها اعم از اینکه وسیله نقلیه داشته باشند یا نداشته باشند، هدفمند می‌کند.

در اینصورت کمک هزینه پرداخت شده به خانوارهایی که وسیله نقلیه شخصی ندارند می‌تواند هزینه‌های ناشی از افزایش هزینه‌های حمل و نقل را برای این خانوار‌ها جبران کند. اجرای این سیاست انتظارات تورمی را در بازار کنترل می‌‌کند و نارضایتی کمتری به دنبال دارد. همچنین از آنجا که برخی خانوار‌ها تنها از یک نفر تشکیل شده است، پیشنهاد می‌شود سهمیه این خانوار‌ها 25 لیتر در ماه تعیین شود که 5 لیتر کمتر از سهمیه هر نفر در یک خانواده دو نفره با 60 لیتر بنزین نیمه‌یارانه‌ای است.

2-2- صرفا افزایش قیمت بنزین آزاد

در حال حاضر قیمت بنزین آزاد از قیمت معادل آن در فوب خلیج فارس کمتر است و ضروری است در این مرحله صرفا قیمت بنزین آزاد افزایش یابد. با این کار مصرف‌کنندگان بنزین آزاد، هزینه واقعی‌تری برای آن در داخل کشور را پرداخت می‌کنند و از اختصاص یارانه بیشتر به افرادی که بیش از این سهمیه مصرف می‌کنند، جلوگیری می‌‌شود. همچنین برای برقراری عدالت ضروری است مبلغ مابه‌تفاوت قیمت 60 لیتر بنزین یارانه‌ای 400 تومانی با 60 لیتر بنزین آزاد به حساب خانوارهای فاقد وسیله نقلیه واریز شود.

2-3- استفاده از اثر جانشینی گاز برای خودروهای عمومی

مقایسه ارزش اقتصادی گاز طبیعی و بنزین نشان می‌‌دهد که در ارزش حرارتی برابر، قیمت گاز صادراتی کمتر از نصف قیمت بنزین فوب خلیج فارس است و با توجه به ذخایر سرشار گاز طبیعی کشور و وجود ظرفیت مازاد تولید آن در روزهای غیر سرد سال ضروری است نسبت به افزایش سهم گاز طبیعی در سبد سوخت کشور اقدام شود. با وجود افزایش 19 برابری مصرف گاز طبیعی در بخش حمل ونقل طی 8 سال گذشته، افزایش تعداد جایگاه‌های سی. ان. جی می‌تواند سهم این حامل انرژی را در حملونقل عمومی به ویژه در روزهای غیر سرد سال بیشتر کند.

بررسی وضعیت مصرف سی. ان. جی. در جهان نشان می‌دهد هر جایگاه به طور متوسط 800 خودرو را پوشش می‌‌دهد. این در حالی است که در ایران هر جایگاه 1600 خودرو را پوشش می‌‌دهد که دو برابر متوسط جهانی است. کمبود جایگاه‌های سی. ان. جی. اصلی‌ترین عاملی است که استفاده از گاز را در حمل‌ونقل کشور محدود می‌‌کند. بنابر این برای تامین جایگاه‌های مورد نیاز لازم است حداقل 2000 جایگاه جدید با اولویت شهرهای بزرگ که هم تعداد خودرو و هم آلودگی بیشتری دارند، ‌ مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

از آنجا که برای گاز طبیعی برخلاف فرآورده‌های نفتی امکان قاچاق وجود ندارد، پیشنهاد می‌شود قیمت این حامل انرژی در این گام افزایش پیدا نکند. همچنین ضروری است نسبت به اصلاح سهمیه خودروهای عمومی بر اساس موارد زیر اقدام شود:

الف- تاکسی‌ها: تا زمان رسیدن تعداد جایگاه‌های CNG به تعداد مورد نیاز ضروری است تمامی جایگاه‌های CNG در شهرهای بزرگ به صورت اختصاصی در اختیار تاکسی‌ها قرار گیرد.

با اختصاص جایگاه ‌ها به تاکسی‌ها می‌توان سهمیه بنزین این خودرو‌ها را به 60 لیتر در ماه کاهش داد و حمل و نقل عمومی را بر پایه گاز طبیعی اصلاح کرد. در شهرهای کوچک نیز با توجه به در دسترس بودن جایگاههای CNG می‌توان سهمیه تاکسی ‌ها را در گام دوم هدفمند کردن یارانه بنزین به 60 لیتر کاهش داد. این سیاست می‌تواند با توجه به احداث جایگاه‌های CNG در هر شهر به صورت مرحلهای اجرای شود.

ب- وانت‌بار‌ها: از آنجا که درصد قابل توجهی از مالکان وانت‌بار‌ها صاحب مشاغل آزاد هستند، اختصاص سهمیه بنزین به این گروه نمی‌تواند به صورت هدفمند به فعالان این بخش صورت گیرد. همچنین برخی از مالکان وانت‌بار‌ها انگیزه کمی در دوگانه‌سوز کردن وسیله نقلیه خود دارند. از طرفی گاز طبیعی بر خلاف بنزین قابلیت جابجایی ندارد و سوء استفاده‌ای از آن صورت نمی‌گیرد. با فراهم کردن امکان استفاده اختصاصی وانت‌بار‌ها از جایگاه‌های عرضه CNG به صورت اختصاصی مشابه تاکسی‌ها در شهرهای بزرگ و کاهش سهمیه بنزین تمامی وانت‌بار‌ها به 60 لیتر، سوء استفاده از سهمیه اختصاصی بنزین آن‌ها از بین رفته و انگیزه دوگانه‌سوز کردن این خودرو‌ها افزایش می‌یابد. همچنین قابل توجه است که بازده موتورهای احتراق داخلی وسایل نقلیه پایه گازوئیل‌سوز، پایه گازسوز و بنزین‌سوز به ترتیب 40، 35 و 30 درصد است. بنابراین مناسب است نسبت به گازسوز کردن وانت‌بار‌ها در کوتاه‌مدت و جایگزین کردن آن‌ها با موتورهای گازوئیل‌سوز در می‌ان‌مدت اقدام شود.

ج- آژانس‌های مسافربری و ماشین‌های آموزش رانندگی: از آنجا که کارکرد آژانس‌های مسافربری و ماشین‌های آموزش رانندگی به منزله کارکرد بخش خصوصی و نه بخش عمومی است و از طرفی آژانس‌های متعددی در سطح شهر بدون دریافت سهمیه بنزین یارانه‌ای به فعالیت می‌پردازند، ضروری است سهمیه این بخش حذف گردد. حذف سهمیه بنزین نیمه یارانه‌ای مازاد این خودرو‌ها به افزایش عدالت و شفافیت در بازار منجر شده و فشار هزینه‌های حمل و نقل خصوصی از عموم مردم برداشته می‌شود.

3- جمع بندی

اتخاذ راهبرد قیمتی ـ مقداری در تخصیص سهمیه ماهانه 60 لیتر بنزین 400 تومانی به هر خانوار بدون افزایش قیمت و صرفا افزایش قیمت بنزین آزاد می‌تواند منافع بیشتری را از نظر «عدالت در تخصیص یارانه بنزین»،» کنترل انتظارات تورمی و تورم»، «کاهش مصرف و افزایش صرفه جویی» نسبت به افزایش قیمت انواع بنزین تامین کند. با توجه به اختصاص سهمیه‌های کنونی و افزایش قیمت بنزین مازاد بر الگوی مصرف، ‌ کاهش مصرف هر لیتر بنزین در داخل کشور نیاز واردات بنزین را مرتفع و بستر صادرات بنزین تولید شده در کشور را فراهم می‌‌کند. به علاوه منابع حاصل از افزایش قیمت بنزین آزاد می‌‌تواند برای ارتقای سطح حمل ‌و نقل عمومی و نوسازی ناوگان عمومی استفاده شود.

منبع: جام