نقد وتحليل فيلم «هامون» - بخش سوم

بيان تصويري دقيق از يك سطحيت

«هامون» ابدا يك فيلم سطحي نيست، شايد در برخي مواقع موضع گيري هاي مجهول و سهلي داشته باشد، امابيان تصويري دقيقي از يك سطحيت است، و اين با سطحي نگري اساسا متناظر و متفاوت است.

کد خبر: ۲۸۴۶۲

شنبه - ۰۹ خرداد ۱۳۸۸ / May 30, 2009

محمدرضا محقق:

بدون ترديد، هامون به جهت شخصيت پردازي قهرمان داستانش، از بهترين فيلم هاي تاريخ سينماي ايران است. فاصله تا آنجا كه شخصيتي كه مهرجويي براي تدوين و تاثير و ظهور و بروز بعضي آمال و دغدغه هاي شخصي خود برگزيده، يك شخصيت در هم تنيده و پيچيده است.

اين پيچيدگي صرفا با برگشت به نوعي روشنفكري به تصوير درآمده و تهييح شده و در هامون نيست، بلكه برگشت جدي اش به روان شناسي پريشاني حميد هامون برمي گردد. چه بسا آدم هاي روشنفكري از هامون كه بر تختي و راحتي و يكنواختي وسرعت، بتوان سرو ته شخصيت  آنها را در يك فيلم مهم آورد و به خورد مخاطب داد و از نتيجه كار و اميد به فهم غايت عمل هم آسوده خاطر بود. اما  هامون با آدم ها، افكار و دغدغه ها و موقعيت هاي مختلفي دست به گريبان است و البته از بعد سينمايي، تمام اين مولفه ها و ويژگي ها بر غناي كار افزوده است، افزودني!

به همان اندازه كه به لايه هاي جدي و زير ين متن در هامون نزديك مي شويم، شريني و تهييج و تحريك رواني، خلاقانه، بازيگري و اساسا رهبري فيلم افزوده مي شود.

بازي ها و بازيگري ها آنچنان پخته و روان و درهم تنيده روي داده است كه گويي با مشاهداتي مستند از يك زندگي سراسر واقعي روبرو ييم كه در چيدماني حرفه اي، سينمايي،داستان ها به نظر مي رسد.

هامون ابدا يك فيلم سطحي نيست، شايد در برخي مواقع موضع گيري هاي مجهول و سهلي داشته باشد، امابيان تصويري دقيقي از يك سطحيت است،و اين با سطحي نگري اساسا متناظر و متفاوت است.

اينكه هامون مي تواند به جديت و اعتبار نشان دهد كه سرگشتگي هاي يك آدم روشنفكر با دغدغه هاي آرماني و خيال هاي آسماني و نگراني هاي آن جهاني و اينكه مثلا «پس تكليف عشق چي مي شه» و ...، به كجا مي تواند منجر و منتهي شود، نه تنها جدي و  غير سطحي است ، بلكه نوعي ضرورت  و الزام در آن ديده مي شود.

روشنفكر اين فيلم، داستان عحيب و بيماري دارد.  فراز و نشيب هايي كه از هزار و يك آبشخور ديگر آب مي خورد؛ مگر روشنفكر ي و آن گاه هم كه در وجود تني چند همچون جلال آل احمد و علي شريعتي به نوعي نماد و نمود مي رسد، باگريبان  خود جماعت روشنفكر ، موضوعي به تعارف و تعافل وانكار و ارعاب و انفعال برگزار مي شود  و اتمسفر روشنفكري ايراني برمدار همان نداشته هاي داشته انگاشته، مي چرخد و جماعت رامي چرخاند./انتهاي پيام/