عذابی که به رحمت تبدیل شد!

خداوند با قوم یونس هنگامى که ایمان آوردند چنین کرد و به آن‌ها رحم آورد و رحمت عطا کرد از‌‌ همان باد عذابى که براى ایشان مقدّر فرموده بود، و وضع بد آن‌ها را به رحمت خویش جبران کرد.

کد خبر: ۲۸۶۵۷۹

دوشنبه - ۲۳ دی ۱۳۹۲ / January 13, 2014

به گزارش گروه فضای مجازی «خبرگزاری دانشجو»، در شهر نینوا و در اوج بت پرستی و در تاریکی جهل و شرک، یونس نور ایمان را شعله ور ساخت و پرچم توحید را بر کف گرفت و به قوم نادان خود گفت: عقل شما عزیز‌تر از آنست که بت را عبادت کند و جبین- پیشانی- شما گرامی‌تر از آن است که بر این جمادات بی‌روح سجده کند، به خود آیید و از خواب غفلت بیدار شوید و به چشم دل بنگرید تا ببینید که در ورای این جهان بدیع، خدایی بزرگ وجود دارد که یگانه و بی‌نیاز است و تنها ذات کبریایی او شایسته عبادت و ستایش است.

او مرا برای راهنمایی شما فرستاده و از در رحمت، مرا بر شما مبعوث کرده تا شما را به سوی او راهنمایی و ارشاد کنم، زیرا پرده‌های جهل و نادانی عقل و دیده شما را پوشانده و از درک حقایق عاجزید.

قوم یونس با شنیدن این سخنان تازه و صحبت از خدای یگانه، دچار حیرت و وحشت شدند و چون از خدایی شنیدند که تاکنون او را نشناخته‌اند، بر ایشان گران آمد که ببینند یک نفر از خودشان بر آنان برتری یابد و ادعای پیغمبری و رسالت نماید، لذا به یونس گفتند: این مهملات چیست که می‌بافی؟! این خدایی که ما را به سوی آن دعوت می‌کنی کیست؟ ما خدایانی داریم که پدرانمان سالیان سال آن‌ها را پرستش می‌کرده‌اند و ما هم اکنون آن‌ها را می‌پرستیم. چه چیز تازه‌ای در جهان به وجود آمده و چه حادثه جدیدی اتفاق افتاده که ما باید دین اجدادمان را کنار بگذاریم و به دین ابداعی و تازه تو روی آوریم؟

یونس گفت: پرده‌های تقلید(کورکورانه) را از چشم‌های خود بردارید و عقل خود را از حجاب خرافات برهانید، اندکی فکر کنید و قدری بیاندیشید. آیا این بت‌هایی را که صبح و شب مورد توجه قرار می‌دهید، در برآوردن حاجات و یا دفع شر و بلیات می‌توانند شما را یاری کنند، برای شما نفعی دارند و یا می‌توانند شری را از شما بر طرف گردانند؟! آیا این بت‌ها می‌توانند چیزی را خلق و یا مرده‌ای را زنده نمایند، بیماری را شفا دهند و یا گمشده‌ای را هدایت کنند؟!

آیا اگر من بخواهم به آن‌ها ضرری برسانم می‌توانند از این امر جلوگیری کنند؟ و یا اگر آن‌ها را بشکنم و ریز ریز کنم می‌توانند دوباره خود را استوار سازند!

یونس گفت: چرا از دینی که شما را به سوی آن دعوت می‌کنم روی می‌گردانید و از آن اعراض می‌کنید، در حالی که این دین به شما قدرت می‌دهد امور خود را اصلاح کنید، وضع جامعه خود را سامان دهید و اجتماع خود را تقویت و بهسازی کنید. دین من شما را امر به معروف و نهی از منکر می‌نماید، ستمگری را مغضوب و صلح و عدالت را تایید و تمجید می‌کند، امنیت و اطمینان را بین شما به وجود می‌آورد، شما را توصیه می‌کند که نسبت به مستمندان مهربانی و به بینوایان لطف روا دارید، گرسنگان را اطعام و اسیران را آزاد سازید. به عبارتی، دین من، شما را به سعادت و صلابت رهبری می‌کند.

صبر یونس لبریز شد، عرصه بر او تنگ آمد و چون از بحث خود نتیجه‌ای نگرفت، از آنان ناامید گشت و با خشم و ناراحتی دست از آنان شست و شهر و قوم خود را‌‌ رها کرد، زیرا هر چه مردم را دعوت کرد، آنان ایمان نیاوردند و حجت و برهان او را نپذیرفتند و در آن تفکر و تامل نکردند. بدین ترتیب یونس فکر کرد که مسئولیت او به پایان رسیده است و آنچه انجام داده کفایت می‌کند، در صورتی که اگر یونس بر دعوت خود پافشاری و اصرار می‌کرد و با صبر بیشتر آن را پی گیری می‌کرد شاید در میان مردم نینوا افرادی پیدا می‌شدند که به او ایمان آورند و دعوت او را لبیک گویند و دل به حقیقت بسپارند، از کرده خود پشیمان گشته و توبه کنند، ولی یونس تاب نیاورد و به استقبال قضاء و نزول کیفر الهی از شهر خارج شد

نزول عذاب بر قوم یونس علیه السلام

هنوز یونس از نینوا دور نشده بود که مردم اعلام خطر عذاب و پیش درآمد هلاکت خود را دیدند. هوای اطرافشان تیره و تار شد، رنگ رخسار آن‌ها دگرگون گشت و اضطراب آنان را فرا گرفت و بیم و هراس بر آن‌ها مستولی شد. در این حال دریافتند دعوت یونس حق و هشدارش صحیح بوده است و بدون تردید عذاب دامنشان را فرا می‌گیرد و سرنوشت عاد و ثمود و نوح همانگونه که شنیده بودند در مورد آنان نیز تکرار خواهد شد.

در این حال دریافتند که باید به خدای یونس پناه ببرند و به او ایمان آورند و از گذشته و گناهان خویش توبه نمایند. به همین منظور سر به کوهستان‌ها و دره‌ها و بیابان‌ها نهادند و با آه و ناله و گریه و تضرع به درگاه خدا شتافتند و بین مادران و اطفالشان، و میان حیوانات و بچه‌هایشان جدایی افکندند، ناله و فریاد آنان کوه و دشت را پر کرد و شیون مادران و غوغای چهار پایان در نشیب و فراز کوه و دشت پیچید.

در این حال خدا بال و پر رحمت خویش را بر سر آنان گشود و ابرهای عذاب خود را از فراز آنان کنار زد، توبه آنان را قبول کرد و به ناله آنان پاسخ داد، زیرا در توبه خود بی‌ریا و در ایمان خود صادق بودند و خدا هم عقاب را از آنان برداشت و عذاب خود را بر طرف ساخت و مردم نینوا با ایمان کامل و امنیت خاطر به خانه‌های خود بازگشتند و آرزو کردند که یونس به جمع آنان باز گردد و در بین آنان به عنوان پیغمبر و رسول، و رهبر و پیشوا زندگی کند.

اما یونس نینوا را ترک کرده و آن سرزمین را‌‌ رها نموده بود و به راه خود ادامه داد تا به دریا رسید، آنجا عده‌ای را دید که قصد عبور از دریا را داشتند، لذا از آنان اجازه خواست که با آنان همسفر گردد و بر کشتی ایشان سوار شود. مردم خواست او را با آغوش باز پذیرفتند و او را ارج نهادند و به وی احترام گذاشتند، زیرا آثار بزرگواری و عظمت روح در سیمای او دیده می‌شد و پیشانی درخشانش از تقوا و پرهیزکاری او خبر می‌داد، اما کشتی هنوز از ساحل دور نشده بود و از خشکی فاصله زیادی نگرفته بود که دریا طوفانی شد و امواجی سهمگین کشتی را متلاطم ساخت و سرنشینان کشتی فرجام بدی را برای خود پیش بینی می‌کردند، چشم‌ها خیره شده بود و قلب‌ها به تپش و دست و پای افراد به لرزه در آمده بود و در این حال راهی جز سبک کردن کشتی به نظرشان نمی‌رسید. مسافرین با یکدیگر مشورت کردند که چه کنند، سپس به توافق رسیدند که قرعه بیاندازند و به نام هر کس افتاد او را به دریا بیافکنند. پس قرعه انداختند و به نام یونس در آمد، ولی به خاطر احترام و ارزشی که برای او قائل بودند، حاضر نشدند او را به دریا اندازند؛ پس بار دیگر قرعه را تجدید کردند، باز هم به نام یونس در آمد، اما این بار هم دریغ کردند که او را به دریا افکنند و برای سومین بار قرعه انداختند و این بار نیز قرعه به نام یونس در آمد.

یونس علیه السلام در شکم ماهی

یونس چون دید سه بار قرعه به نامش در آمد، دریافت که در این پیشامد سرّی نهفته است و خدا در این حادثه تدبیر و حکمتی دارد. سپس به اشتباه خود پی برد و دریافت که قبل از اینکه اجازه هجرت و ترک شهر و مردمش را داشته باشد و پیش از صدور امر الهی، قوم و دیار خود را ترک کرده است. به همین جهت خود را در میان دریا انداخت و جان خویش را تسلیم امواج خروشان دریا کرد و در اعماق دریا و در آغوش متلاطم امواج و ظلمت دریا فرو رفت.

در این هنگام خدا به ماهی بزرگی دستور داد یونس را ببلعد و او را در شکم خود مخفی سازد ولی نباید گوشت او را بخورد و استخوانش را بشکند، زیرا او پیغمبر خداست که دچار عجله و ترک اولایی شده و از تعجیل خود نادم و پشیمان است. سپس ماهی را وحی کرد یونس امانتی است در شکم تو و هر‌گاه خدا دستور داد باید او را سالم تحویل دهی.

یونس در شکم ماهی قرار گرفت و ماهی امواج را شکافت و در اعماق تیره دریا فرو رفت، عرصه بر یونس تنگ آمد و غم و اندوه وجودش را فرا گرفت و در این حال از درگاه خدای یکتا استمداد طلبید و به یاور مصیبت زدگان و دادرس ستمدیدگان پناه آورد؛ خدایی که رحمان و رحیم، توبه پذیر و بخشنده گناهان است. یونس «در قعر دریا و تاریکی‌های آن فریاد برآورد:‌ای معبود سبحان، خدایی غیر از تو نیست. بار خدایا! تو منزهی و من درباره خود از ستمگرانم!»

خدا دعای یونس را به اجابت رساند و به ماهی فرمان داد که می‌ه‌مان خود را در ساحل دریا بگذارد، زیرا که او کیفر مقدر و مدت حبسش را به پایان رساند. ماهی یونس را با بدنی لاغر و نحیف کنار ساحل انداخت، رحمت خدا او را دریافت و بوته کدویی بالای سرش رویید، یونس از میوه آن خورد و در سایه‌اش آرمید تا نیروی خود را باز یافت و به زندگی امیدوار شد.

سپس خدایتعالی به او وحی کرد «به شهر خود باز گرد و به جمع بستگان و طایفه خود بپیوند، زیرا آن‌ها ایمان آورده‌اند، بت‌ها را کنار گذاشته و اکنون در جستجوی تو و منتظر بازگشت تو هستند.»

یونس به شهر خود بازگشت و با تعجب دید آنهایی که به هنگام هجرت یونس به پرستش بت‌ها کمر بسته بودند، اکنون زبانشان به ذکر خدا باز شده است و خدای یکتا را سپاس و ستایش می‌کنند. 1

امام باقرعلیه‌السلام مى‏ فرماید: خداوند با قوم یونس هنگامى که ایمان آوردند چنین کرد و به آن‌ها رحم آورد و رحمت عطا کرد از‌‌ همان باد عذابى که براى ایشان مقدّر فرموده بود، و وضع بد آن‌ها را به رحمت خویش جبران کرد و عذاب مقرّر را، بر ایشان رحمت نمود و آن عذاب را از آن‌ها برداشت، پس از اینکه بر سر آن‌ها فرستاده بود و آن‌ها را فرا گرفته بود، و این براى آن بود که بدو ایمان آوردند و به آستانش راه تضرّع در پیش گرفتند. 2

پی نوشت‌ها:

1- قصه‌های قرآن
2- بهشت کافى / ترجمه روضه کافى، ص127و128.

منبع: جام نیوز